Raad voor Cultuur: toezicht culturele sector moet professioneler

Het toezicht op organisaties in de culturele sector kan en moet beter. Dat stelt de Raad voor Cultuur in het advies Toezicht in de culturele sector: een kunst apart, dat dinsdag is gepresenteerd. Het advies bevat aanbevelingen voor het ministerie van OCW, subsidieverstrekkers, brancheverenigingen, culturele organisaties en toezichthouders.

Volgens de raad vervullen veel Raden van Toezicht hun rol zorgvuldig, maar worden de eisen vanuit samenleving en politiek zwaarder. Er is meer aandacht voor thema’s als sociale veiligheid, fair pay en de inhuur van zelfstandigen. “Het is aan toezichthouder en directie om hier samen scherp op te blijven, ieder vanuit de eigen rol,” aldus Kristel Baele, voorzitter van de Raad voor Cultuur.

Tekort aan toezichthouders

Vooral kleinere organisaties kampen met een tekort aan geschikte toezichthouders. De raad adviseert professionalisering op het gebied van scholing, vergoeding en werving, in lijn met andere semipublieke sectoren. Vergoeding kan de kwaliteit verhogen en het aantrekkelijker maken voor zelfstandigen om toezichthouder te worden. Ook concentratie van toezicht, waarbij meerdere organisaties één toezichtsorgaan delen, wordt genoemd als mogelijke oplossing. Daarnaast moeten stimuleringssubsidies voor scholing worden voortgezet.

Governance Code en gedragscultuur

De Raad voor Cultuur vindt dat de Governance Code Cultuur toe is aan een update. Voorgesteld wordt dat een onafhankelijke codecommissie, gevoed vanuit het veld, de code vaststelt. Ook benadrukt de raad het belang van duidelijke regels rond klokkenluiders en vertrouwenspersonen, zodat toezichthouders tijdig op de hoogte raken van misstanden.

Naast regels en codes spelen gedrag en cultuur een belangrijke rol. De raad adviseert organisaties een gedeelde toezichtvisie te ontwikkelen, met aandacht voor de rolverdeling tussen directie en toezichthouders.

Extern toezicht en informatiepunt

Over extern toezicht bestaat volgens de raad nog te veel onduidelijkheid. Er wordt gepleit voor een richtlijn die duidelijk maakt wanneer subsidieverstrekkers moeten ingrijpen en hoe dat effectief kan gebeuren. Het ministerie van OCW en de rijkscultuurfondsen zouden hierin het voortouw moeten nemen.

Verder stelt de raad dat er behoefte is aan een centraal informatiepunt waar directies en toezichthouders terecht kunnen met vragen en kwesties. Dit zou volgens de raad beter werken dan het instellen van een geschillencommissie of inspectie.

Vervolg

Het advies is opgesteld op verzoek van de voormalige minister van OCW en inmiddels overhandigd aan demissionair minister Gouke Moes. De adviescommissie bestond uit Wilma Gillis-Burleson (voorzitter), Nancy Jouwe, Cees Langeveld, Jan Stolker, Jacqueline Stolmeijer-Arends en Hedwig Verhoeven.