Leren we wel genoeg van festivalincidenten?

Syan Schaap, Event Safety Institute

Foto: Steven van Kooijk – Syan Schaap

“Mijn beeld is dat heel veel organisatoren goed voorbereid zijn op een brand, een weersomslag of een andere crisis. Als je werkt met grote teams kunnen er altijd zaken gebeuren die voor een kettingreactie zorgen. Iedereen probeert dat natuurlijk te voorkomen. Dat lukt niet altijd en de reden daarvoor is dat je als organisator niet alles in de hand hebt. Er zijn veel variabelen. Na ieder incident valt een ding steeds weer op: je ziet hoe enorm flexibel de evenementenbranche is. Er wordt snel geschakeld om expertise en mankracht te activeren en nagedacht over oplossingen voor de bezoekers. Ik vraag me alleen wel af of er altijd een goede lering uit de crisis wordt getrokken. ESI biedt gemeenten en evenementenorganisaties actief ondersteuning aan na een incident. We helpen dan met onder andere de evaluatie. Er wordt daar echter nog maar beperkt gebruik van gemaakt. Men is vaak blij als het incident goed is afgelopen en gaat graag over tot de orde van de dag. Dat is jammer, want een evaluatie na een crisis hoeft niet slecht uit te pakken voor een persoon of bedrijf en kan veel waardevolle inzichten opleveren. Ik raad iedereen aan die met een incident te maken heeft om een gedegen evaluatie te doen. Je kunt hierdoor tot inzichten komen die voor de hele branche goed zijn. Zo is er bijvoorbeeld een NEN-norm als het gaat over festivaltenten en brandveiligheid. Het kan best zijn dat als je zelf een incident met brand hebt meegemaakt, je er na onderzoek achter komt dat die norm moet worden aangepast. Dit soort inzichten moeten niet op lokaal niveau blijven hangen maar doorvertaald worden in algemene inzichten.”

Bjorn Berkers, CREATE!

Bjorn Berkers

“Of wij, als podiumbouwers, voorzichtiger of anders zijn gaan werken na het drama op Tomorrowland? Niet echt. Alles wat CREATE! doet ligt in lijn met de wetten en regels die er nu zijn. Ik realiseer me heel goed dat je zaken als brand onmogelijk compleet kunt uitsluiten. Het enige dat je kunt doen om de kans dat er zoiets gebeurt zo klein mogelijk te maken, is door zo veilig mogelijk werken. Dat doet overigens iedereen binnen de live-industrie. Bij ieder groot incident dat zich binnen de evenementenwereld voltrekt – en gelukkig zijn dat er niet veel – vraagt iedereen zich af of dit te voorkomen was geweest. Dat zag je ook weer bij Tomorrowland. Sorry dat ik het zeg, maar wat een gelul. Ik denk dat die vraag zeker gesteld moet worden, maar minder vanuit een ‘wat als-scenario’. De koude realiteit van de wereld waarin wij leven en werken is dat zaken altijd anders kunnen gaan lopen dan gepland. Maar ga dan niet meteen roepen dat dat dit de nieuwe norm is. Houd altijd in gedachten dat de momenten waarop het wél goed gaat vele malen talrijker zijn dan die ene keer dat het misloopt. Gaat er toch iets mis, dan is het logisch om de oorzaak te onderzoeken. Minstens zo belangrijk zijn de vervolgstappen: kies voor een pragmatische oplossing die herhaling in de toekomst helpt voorkomen. Zorg daarbij wel dat je niet doorschiet in overmatige regulering. Ik maak me bijvoorbeeld oprecht zorgen over de naschokken die de hele branche na de Tomorrowland-brand gaat voelen. Hoe gaat de verzekering zich opstellen en aan wat voor toekomstige voorwaarden moeten we gaan voldoen om daadwerkelijk nog een verzekering te krijgen? Of gaat de gemeente met nog meer regels komen? Een ding is zeker: in beide gevallen wordt niemand daar beter van.”

Joey Klomp, Dutchbase Security

Joey Klomp

“De evenementenbranche onderscheidt zich door saamhorigheid en flexibiliteit. Gaat er iets mis, dan wordt er alles aan gedaan om dit zo goed mogelijk op te lossen. Opvallend is hoe iedereen binnen de sector dezelfde ‘evenemententaal’ spreekt – vaak is een half woord al genoeg om elkaar te begrijpen. Dat maakt het mogelijk om in crisissituaties snel en effectief te schakelen, altijd met één gezamenlijk doel: de best mogelijke ervaring voor de bezoeker. Ja, natuurlijk gaat er weleens wat mis. Kijk naar Tomorrowland, maar ook hier liep daarna alles op rolletjes en is het gelukt om in een zeer korte tijd het festival door te laten gaan. Wat er misgaat wordt vaak groot uitgemeten, maar laten we vooral de focus niet verliezen op het feit dat er vooral heel erg veel goed gaat. Zeker als je kijkt hoeveel evenementen er in Nederland zijn. Vergelijk het eens met een voetbalstadion: daar is vrijwel ieder weekend sprake van grootschalige agressie. In onze sector is dat gelukkig niet zo. Natuurlijk is het belangrijk om incidenten serieus op te pakken, maar laten we ze niet groter maken dan ze zijn. Belangrijk blijft dat het vaker goed gaat dan niet. Tegelijkertijd is het een feit dat beveiliging steeds vaker met geweld wordt geconfronteerd. Dat vormt op zichzelf geen crisis, maar kan wél een voorbode zijn. Na een geweldsincident op een event wordt altijd zorgvuldig geëvalueerd: wat ging er mis en hoe kon dat gebeuren? Zulke analyses leiden vaak tot waardevolle verbeteringen in de werkwijze. Zo heeft het aanscherpen van de visitatie, bijvoorbeeld met handmetaaldetectors, niet alleen een praktisch effect maar ook een belangrijk signaalfunctie: bezoekers ervaren dat veiligheid uiterst serieus wordt genomen.”

Brent Zaal, No Risk

Brent Zaal

“Wat je in Nederland ziet, is dat organisatoren van evenementen vaak op tijd hun veiligheidsplannen met ons delen. Verzekeraars zijn daar blij mee, want zo hebben wij de info die nodig is om risico’s goed in te schatten. Maar zodra er een groot incident plaatsvindt, gaat alle aandacht daar ineens naartoe – in de media, in de branche en ook bij ons. Soms werk je jarenlang met dezelfde partijen zonder dat er iets misgaat gelukkig, maar zodra er wél iets gebeurt, weet iedereen ons te vinden. Na de brand op Tomorrowland kregen we bijvoorbeeld meteen vragen van verzekeraars: hoe zit dat bij evenementen die wij verzekeren en wat wordt er gedaan om dit soort incidenten te voorkomen?

Voor verzekeraars was 2024 sowieso geen makkelijk jaar, vooral door het extreme weer. Als verzekeringsmakelaar moet je dan zoeken naar oplossingen die haalbaar blijven, voor zowel de organisator als de verzekeraar. Onze missie is simpel: evenementen mogen nooit onverzekerbaar worden! Dat vraagt soms om creatieve keuzes. Verzekeraars hebben dit jaar een eigen risico ingevoerd op de bereddingskosten om annulering te voorkomen. Dankzij deze maatregel hoefde de premie niet te worden verhoogd en blijft het voor organisatoren mogelijk zich te verzekeren tegen extreem weer. Het is daarbij onze taak om uit te leggen waarom dit eigen risico noodzakelijk is om de dekking voor extreem weer beschikbaar en betaalbaar te houden.

Wat mij opvalt, is hoe flexibel de live-industrie is. Of het nu gaat om een brand of om extreem weer, er wordt altijd razendsnel geschakeld en gezocht naar oplossingen. In de verzekeringswereld werkt dat eigenlijk net zo.”

Berend Schans, VNPF

Foto: Ruben Hamelink – Berend Schans

“Gelukkig hebben we in onze branche niet heel veel last van ­‘festivalcrisissen’. Sterker nog, ik sta er altijd versteld van hoe weinig er daadwerkelijk misgaat. Zeker als je dit vergelijkt met de echte wereld. Kijk naar Lowlands. Drie dagen lang lopen daar evenveel mensen rond als er in Assen wonen. Toch verloopt het festival zonder extreme situaties. Factoren als weer, geweld en brand zijn nooit volledig te controleren. Organisatoren doen er echter alles aan om risico’s te beperken. Neem het weer: bij de kleinste dreiging wordt vaak direct gehandeld, bijvoorbeeld door decorstukken tijdig te verwijderen. Ook geweld laat zich nooit volledig uitsluiten; absolute veiligheid zou alleen haalbaar zijn met een Schiphol-achtige controle bij de ingang, iets wat onwenselijk is omdat dit de festivalbeleving ernstig zou verstoren. Over de brand bij Tomorrowland is nog te weinig bekend om daar conclusies aan te verbinden. Wel is het een opluchting dat dit incident plaatsvond vóór aanvang van het festival. Tijdens het evenement had dit immers kunnen uitlopen op een scenario vergelijkbaar met het Heizel-drama. Dat is gelukkig niet gebeurd. Het klinkt misschien als een cliché, maar de uitspraak ‘Never waste a good crisis’ is wel degelijk waar. Elk incident levert leermomenten op – niet alleen voor de direct betrokkenen, maar voor de hele sector. Uiteindelijk draagt dat bij aan nóg veiligere evenementen.”