Gemeente Alkmaar: 'Cultuur als motor voor groei'

In een tijd waar cultuur en subsidies niet de meest voor de hand liggende combinatie is, investeert de Gemeente Alkmaar 77 miljoen euro in cultuuraccommodaties. Wethouder Cultuur Anjo van de Ven over de investering: “Het feit is dat die 77 miljoen euro uiteindelijk wel wordt terugverdiend voor de economie van de stad.”

Tot 2040 gaat de gemeente Alkmaar 77 miljoen euro investeren bij Poppodium Victorie, het Stedelijk Museum, Theater De Vest en bibliotheek Kennemerwaard. Hiermee worden gefaseerd de ambities van deze bedrijven gefaciliteerd. Het overgrote deel van de subsidies wordt gebruikt om verbouwingsplannen te realiseren.

Wethouder Cultuur Anjo van de Ven noemt de cultuurinvestering ‘nodig en goed’. “In Alkmaar zijn aardig wat politieke partijen zich bewust van het belang van cultuur voor de stad. Deze loopt in lijn met de groeiambities die er zijn op het gebied van bewoners en woningen. Tussen 2040-45 verwachten we dat Alkmaar zo’n 140.000 inwoners telt. Op 1 januari van dit jaar waren dat er 112.923. Wil je die ambitie realiseren, dan moeten de culturele voorzieningen ook meegroeien. De gemeente Alkmaar anticipeert met de investeringen op wat er komt. Er zijn genoeg voorbeelden binnen de cultuursector dat er pas gereageerd of ingegrepen wordt op het moment dat het water aan de lippen staat. Dat scenario zijn we nu voor. Naast de te verwachten inwonersgroei trekt Alkmaar ook steeds meer bezoekers en is er een grote interesse binnen die groep om iets cultureels te doen. Dat gaat van het bezoeken van een pop­podium, tot festivals of theater.”

Aanstekelijk

Het bedrag van 77 miljoen euro kan gezien worden als een forse investering. Anjo van de Ven denkt daar iets genuanceerder over. “Natuurlijk is dit een heel hoog bedrag, maar aan de andere kant is het ook niet heel erg veel. Zeker als je berekent dat alle vier grote instellingen geholpen worden. Ter vergelijking: naar sport gaat de komende vier jaar 100 miljoen. Deze investering in cultuur is in alle opzichten een slimme keuze. Het feit is dat die 77 miljoen euro uiteindelijk wordt terugverdiend voor de economie van de stad. En dan heb ik het nog niet eens over wat cultuur met je inwoners doet op het gebied van welzijn en gezondheid.”

Deze investering in cultuur is in alle opzichten een slimme keuze.

Het is een feit dat de huidige regering geen fan is van zowel cultuur als subsidies. Van de Ven heeft echter geen enkele moeite gehad om haar politieke collega’s te overtuigen van de noodzaak. “Ik heb hier het voortouw in genomen, maar het is belangrijk om je te realiseren dat de gehele gemeenteraad, links, rechts, regionaal en landelijke partijen, hiermee heeft ingestemd. Het is dus een gedeelde ambitie. Al waren er natuurlijk ook collega’s die in eerste instantie sceptisch reageerden. Zonder mijzelf op de borst te slaan denk ik wel dat mijn enthousiasme en geloof in de waarde van cultuur voor Alkmaar aanstekelijk heeft gewerkt.”

Groei in woningen en cultuur

De weg naar de cultuursubsidie begon met een rapport van het onderzoeksbureau Blue Yard. Het bedrijf heeft de betekenis van cultuur in Alkmaar feitelijk in kaart gebracht. Daarnaast waren er signalen dat de grote vier instellingen in veel gevallen al geld te kort hadden en daardoor stil bleven staan. In het rapport kwam ook de groeiambitie van de stad aan bod. “Als je uitgaat van 140.000 bewoners rond 2040-45 dan is het belangrijk dat je nu al stappen zet. In totaal komen er tot 2040 zo’n 15.000 nieuwe woningen bij. Iedereen begrijpt dat wonen meer is dan alleen een dak boven je hoofd. Je hebt van alles meer nodig. Of dat nu om speeltuinen, artsen, scholen of cultuur gaat. Het rapport liet onder meer zien dat er nu al een tekort is van ongeveer 3.000 vierkante meter aan cultuurvoorzieningen. In de toekomst loopt dit op naar 11.000 vierkante meter.

Er is nu al een tekort is van ongeveer 3.000 vierkante meter aan cultuurvoorzieningen

Een flinke financiële injectie was dus wenselijk. Ons departement is gaan passen en meten en daar is het subsidieplan uit voort gekomen. We zijn overigens niet over één nacht ijs gegaan. Vooral omdat er onder andere een goede planning nodig was, je wilt immers voorkomen dat iedereen tegelijkertijd dicht gaat. De stappen worden gefaseerd uitgerold. We hebben hiervoor niet alleen gekeken naar instellingen die het krapst in hun jas zaten, maar ook waar je het snelst effect zou kunnen zien. Dat is de bibliotheek geworden, gevolgd door het museum, Theater De Vest en uiteindelijk Victorie. De voorbereidingen voor de verbouwing van het poppodium (zie kader) staan gepland in 2030.”

Jonge makers

De keuze om Victorie te helpen was een ­logische. Alkmaar kent namelijk geen ­andere poppodia van dit formaat. Volgens de wethouder is iedereen wel druk bezig om kleinere muziekprojecten te helpen. “De jonge bandjescultuur wordt gestimuleerd door optredens mogelijk te maken in dorpshuizen en kerken. Daarnaast is er natuurlijk veel plek in de kroegen en bars die Alkmaar rijk is. Hoewel Victorie een belangrijke cultuurschakel is als het gaat om poppodia, zijn we de kleinere organisaties niet vergeten in onze plannen. De subsidie daarvoor loopt naast die van de net besproken instellingen. Je hebt het dan vooral over amateurkunst en de jonge makers. Het bedrag dat hiermee gemoeid gaat is niet super veel, maar volgens ons is het wel belangrijk dat je die groepen niet vergeet.”