EU-parlement: vergoeding nodig voor gebruik auteursrecht in AI-training

Het Europees Parlement heeft nieuwe aanbevelingen aangenomen om het gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal door generatieve AI-systemen te reguleren. Met 460 stemmen voor, 71 tegen en 88 onthoudingen pleiten Europarlementariërs voor transparantie over trainingsdata, een eerlijk vergoedingsmodel voor rechthebbenden en nieuwe licentiemodellen voor AI-training.

Volgens het Parlement moet het Europese auteursrecht van toepassing zijn op alle generatieve AI-systemen die op de EU-markt opereren, ongeacht waar die systemen zijn getraind. Het voorstel moet de Europese creatieve sector beschermen, die volgens het Parlement circa 6,9% van het EU-bbp vertegenwoordigt.

Transparantie en vergoeding

Europarlementariërs stellen dat ontwikkelaars van generatieve AI hun gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal volledig transparant moeten maken. Dat betekent onder meer een gespecificeerde lijst van gebruikte werken en gedetailleerde documentatie van scraping- en crawlingactiviteiten die zijn ingezet voor training, retrieval-augmented generation en inference.

Ontbrekende of onvolledige documentatie kan volgens de aanbevelingen worden gezien als een mogelijke auteursrechtinbreuk. In dat geval kunnen AI-ontwikkelaars of exploitanten aansprakelijk worden gesteld en alle juridische kosten dragen als een rechter in het voordeel van de rechthebbende beslist.

Daarnaast wil het Parlement dat gebruik van beschermd materiaal door AI-systemen billijk wordt vergoed. De Europese Commissie moet onderzoeken hoe rechthebbenden ook voor eerder gebruik van hun werken kunnen worden gecompenseerd. Een algemene, vaste licentie voor AI-training tegen een flat fee, een zogeheten global licence, wordt daarbij expliciet afgewezen.

Nieuwe licentiemarkt voor AI-training

De Europarlementariërs roepen de Europese Commissie op om een nieuwe licentiemarkt voor trainingsdata te ontwikkelen. Daarbij denken zij aan vrijwillige collectieve licentieovereenkomsten per sector, waarin ook individuele makers en mkb-bedrijven kunnen deelnemen.

Rechthebbenden moeten daarnaast expliciet de mogelijkheid krijgen om hun werk uit te sluiten van AI-training. Het Parlement suggereert dat het EU Intellectual Property Office (EUIPO) een centrale opt-outlijst kan beheren waarin makers hun content kunnen registreren.

Het Parlement stelt ook dat volledig door AI gegenereerde content geen auteursrechtelijke bescherming zou moeten krijgen. Tegelijkertijd moeten digitale platforms verplicht worden om op te treden tegen illegaal gebruik van AI, zoals de verspreiding van gemanipuleerde of synthetische content die individuen schaadt.

Parlementslid Axel Voss (tevens ook voordrager van de aanbevelingen) zei na de stemming: “We hebben duidelijke regels nodig voor het gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal bij het trainen van AI. Rechtszekerheid maakt voor AI-ontwikkelaars duidelijk welke content gebruikt mag worden en hoe licenties kunnen worden verkregen. Tegelijkertijd worden rechthebbenden beschermd tegen ongeautoriseerd gebruik van hun werk en ontvangen zij een vergoeding. Als we AI in Europa willen stimuleren en ontwikkelen en tegelijkertijd onze makers willen beschermen, zijn deze bepalingen absoluut noodzakelijk.”