Column Koos Zwaan: Wat blijft er over wanneer de Pride voorbij is?

Iets om trots op te zijn, maar het jubileum gaf ook aanleiding om te kijken hoe we er nu voorstaan. In de discriminatiecijfers over 2025 registreerde de politie 3.067 incidenten vanwege seksuele gerichtheid, goed voor 29 procent van alle geregistreerde discriminatie-incidenten. Zo tolerant als we onszelf graag zien, zijn we dus nog niet altijd.

Die gedachte nam ik mee naar Unity in Music tijdens WorldPride in Amsterdam, georganiseerd door Sony Music, Universal Music en Warner Music, met medewerking van Sena, NMUV, NVPI en The Social Hub. Dat drie majors gezamenlijk ruimte maken voor een gesprek over inclusie en sociale veiligheid vind ik betekenisvol en verdient een compliment. Ik nam deel aan het panel How safe is our industry? Mijn bijdrage als onderzoeker was om de persoonlijke ervaringen uit het gesprek te verbinden aan bevindingen uit recent onderzoek.

Wie alleen naar het podium kijkt, kan denken dat het met diversiteit in de muziekindustrie inmiddels behoorlijk goed gaat. Popmuziek is bij uitstek een plek waar uiteenlopende identiteiten en perspectieven zichtbaar kunnen worden. Maar zichtbaarheid is nog geen inclusie. De interessantere vraag is wie daadwerkelijk mee mag bepalen hoe de industrie eruitziet.

Het Annenberg Inclusion Initiative laat zien hoe groot dat verschil kan zijn. In hun recente onderzoek naar de hoogste leidinggevende posities bij 37 Amerikaanse muziekbedrijven werd 84,2 procent bekleed door witte mannen. Amerikaanse cijfers, maar het punt is helder: representatie op het podium zegt weinig over de verdeling van macht achter de schermen.

Ook sociale veiligheid vraagt om meer dan goede intenties. Movisie publiceerde onlangs voor Taskforce GO! het onderzoek Schuivende normen, hardnekkige structuren overgrensoverschrijdend gedrag in de Nederlandse muzieksector. Van de 935 respondenten gaf 30 procent aan grensoverschrijdend gedrag te hebben meegemaakt. Bij vrouwen was dat 49 procent tegenover 16 procent van de mannen; bij niet-heteroseksuele respondenten 39 procent tegenover 28 procent van heteroseksuele respondenten.

Toch was het een ander cijfer uit dit onderzoek dat mij vooral bijbleef. Wanneer er bij grensoverschrijdend gedrag omstanders aanwezig waren, greep in slechts 12 procent van de gevallen iemand tijdens het incident in. Dat zegt iets belangrijks over wat het betekent om daadwerkelijk een bondgenoot te zijn. Het is niet zo moeilijk om vóór diversiteit en inclusie te zijn, of tijdens Pride een regenboogvlag op te hangen. Pas wanneer een collega een homofobe of transfobe grap maakt, een artiest zich misdraagt, of ingrijpen ook voor jezelf consequenties kan hebben, blijkt wat die steun werkelijk waard is.

Juist daarom is het waardevol dat grote partijen dit gesprek organiseren. Ze hebben niet alleen bereik, maar ook macht en daarmee verantwoordelijkheid. Pride is daarvoor een uitstekend moment, maar de echte test begint als de vlaggen weer zijn opgeborgen. Wat blijft er over wanneer Pride voorbij is? Welke macht heb je zelf in handen? Wat doe je als je grensoverschrijdend gedrag ziet? 

Inclusie wordt uiteindelijk niet zichtbaar in wat we zeggen als iedereen kijkt, maar in wat we doen wanneer het ertoe doet.

Koos Zwaan

Koos Zwaan is lector Innovation in the Music Industry en lab lead van het International Music Industry Lab aan Hogeschool Inholland.  Zijn onderzoek richt zich op het helpen creëeren van een gezondere en duurzamere muziekindustrie. Hij behaalde zijn PhD met een proefschrift over de loopbaanontwikkeling van Nederlandse popmuzikanten.