Brancheorganisaties spreken zich gezamenlijk uit voor artistieke vrijheid
— Cas Spiertz
Tien branche- en belangenorganisaties uit de Nederlandse kunst- en cultuursector hebben een gezamenlijk statement gepubliceerd waarin zij zich uitspreken voor de bescherming van artistieke vrijheid. De organisaties benadrukken dat kritiek, debat en protest onmisbare onderdelen zijn van een democratische samenleving, maar dat intimidatie, bedreiging en geweld nooit acceptabel zijn.
Volgens de ondertekenaars moeten artiesten, kunstenaars, makers, podia en festivals vrij en veilig kunnen werken, optreden en programmeren. Met het gezamenlijke statement vragen zij aandacht voor de toenemende druk op de culturele sector en roepen zij politiek, media en maatschappelijke partners op de voorwaarden voor artistieke vrijheid te beschermen.
Lees hieronder het integrale statement van de organisaties:
Vrije ruimte
Artiesten, kunstenaars, makers, podia en festivals dragen samen bij aan plekken waar muziek, kunst, activisme en publiek elkaar ontmoeten. Daar moet ruimte zijn voor werk dat schuurt, provoceert, ongemak oproept of maatschappelijke ongelijkheid zichtbaar maakt.
Die ruimte is essentieel voor een open en democratische samenleving.
Kritiek hoort erbij, maar bedreiging niet
Artistieke vrijheid betekent niet dat iedere uiting of uitspraak zonder tegenspraak moet blijven. Kritiek, debat en protest horen bij een vrije samenleving.
Maar niemand mag door intimidatie, bedreiging of geweld het zwijgen worden opgelegd.
Vrijheid en veiligheid
Artistieke vrijheid kan alleen bestaan als artiesten en andere makers veilig kunnen werken en optreden, en podia en festivals vrij en zorgvuldig kunnen programmeren.
Haat, intimidatie, bedreiging en geweld tegen artiesten, makers, bezoekers en medewerkers zijn onacceptabel. Ook pogingen om artistieke keuzes of programmering met dreiging of persoonlijke intimidatie te beïnvloeden, wijzen wij resoluut af.
Een bredere ontwikkeling
De druk op artiesten, kunstenaars, makers en culturele organisaties staat niet op zichzelf. Kunst wordt steeds vaker letterlijk opgevat, terwijl artistieke uitingen juist gebruikmaken van symboliek, overdrijving, fictie en perspectiefwisseling om maatschappelijke kwesties en ongelijkheid zichtbaar te maken.
Tegelijk verharden maatschappelijke discussies en worden culturele uitingen vaker onderdeel van politieke en maatschappelijke conflicten. Dat betekent niet dat kunstenaars plotseling wezenlijk andere dingen zijn gaan maken. Tijdelijke en symbolische interventies behoren al decennialang tot de praktijk van kunst en cultuur. Dat zulke uitingen nu zoveel ophef veroorzaken, zegt daarom vooral iets over het veranderende maatschappelijke klimaat.
Wanneer het maken, meewerken aan, presenteren of programmeren van kunst leidt tot intimidatie, bedreiging of druk, raakt dat niet alleen individuele artiesten, makers, medewerkers van die artiesten en organisaties, maar de artistieke vrijheid als geheel. Juist daarom is het van belang dat ook politici en bestuurders zich onthouden van oneigenlijke handhaving of (subsidie)maatregelen die artistieke vrijheid onder druk zetten.
Omdat stilte kan worden uitgelegd als onverschilligheid of instemming, spreken wij ons uit. Niet om iedere artistieke uiting of uitspraak zonder voorbehoud te onderschrijven, maar om de ruimte te beschermen waarin kunst kan ontstaan, maatschappelijke vragen kunnen worden gesteld en uiteenlopende stemmen kunnen worden gehoord.
Niemand staat alleen
Artiesten, makers, medewerkers en bezoekers die met intimidatie, bedreiging of geweld te maken krijgen, mogen er niet alleen voor staan.
Samen maken wij duidelijk welke normen wij hanteren: artistieke vrijheid, veiligheid, gastvrijheid en zorgvuldigheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Gedeelde verantwoordelijkheid
Artiesten, kunstenaars, makers, podia en festivals hebben ieder een eigen verantwoordelijkheid. Dat geldt ook voor politiek, media en maatschappelijke partners.
Bescherm de voorwaarden voor artistieke vrijheid. Plaats incidenten in hun bredere context. Voorkom dat makers, medewerkers en culturele organisaties er alleen voor komen te staan.
Ondertekenaars
Akademie van Kunsten
BAM, Beroepsvereniging voor songwriters en artiesten
CC, Creatieve Coalitie
Kunsten '92
MMF, Music Managers Forum Nederland
NAPK, Nederlandse Associatie Podiumkunsten
PBK, Platform Beeldende Kunst
Vereniging Nederlandse Jazzpodia en Jazzfestivals
VNPF, Vereniging Nederlandse Poppodia en -Festivals
VSCD, Vereniging Schouwburg- en Concertgebouwdirecties
Rubriek: Festivals & Concerten