ESI: 'We hebben behoefte aan meer kennis, uniformiteit en samenwerking'

De Nederlandse live-entertainmentsector staat onder druk. De regeldruk groeit, gemeenten kampen met capaciteitsproblemen en uniformiteit in vergunnings- en veiligheidsprocessen ontbreekt. Volgens Syan Schaap, directeur en oprichter van het Event Safety Institute (ESI), is het tijd om samen als industrie te kijken hoe we in Nederland met evenementenveiligheid omgaan.

Terwijl ESI in 2025 weer een aantal interessante opdrachten uitvoerde, steeg het aantal opleidingen opnieuw. Daarmee werd een opvallende trend zichtbaar: een snelgroeiende groep beginners. “Mensen worden op een positie gezet waar veiligheid, vergunningverlening en regel­geving samenkomen, maar zonder dat ze de fundamenten kennen”, aldus Syan Schaap. “Dan is het fijn dat ze ons weten te vinden, zodat we het fundament kunnen leggen dat in organisaties soms ontbreekt. Het zijn vaak enthousiaste mensen. Maar ze hebben wel een complexe taak gekregen zonder de basiskennis die daarbij hoort.”

De jaarlijkse opleiding Coördinator Veiligheid en Vergunningen staat bol van medewerkers uit de evenementenbranche die leren welke vergunningen nodig zijn, welke plannen bij welk soort evenement horen en hoe zij op een professionele manier van start gaan. Syan Schaap: “Parallel daaraan bieden we leergangen voor gemeenten en adviserende diensten, gericht op proceskwaliteit. Wanneer overleg je met een organisator? Wanneer vraag je een veiligheidsplan? En vooral: wat is proportioneel?”

Capaciteitstekort

Tijdens deze leergangen ziet Schaap hoe zwaar de druk op gemeenten is. “Teams zeggen: we willen wel zorgvuldig werken, maar we hebben te weinig tijd. Dan wordt een risicoanalyse overgeslagen of vervalt een gepland overleg over een B-evenement. Terwijl een B-evenement soms een groot muziekfestival is met reële risico’s. Ik maak me daar soms wel zorgen over; ik begin me zo langzamerhand af te vragen of we werkelijk moeten wachten tot het volgende ongeluk…”

Zaantad

In Zaanstad kregen evenementen enkele ­jaren geleden plotseling te maken met steeds strengere regels. De lokale politiek had eerst geen duidelijk beeld, maar organisatoren trokken aan de bel, waarna de gemeenteraad het oppakte. “Een inventarisatie liet zien dat een nieuwe, weinig ervaren groep vergunningverleners aanvragen kritisch afkeurde en extra voorwaarden stelde, gesteund door adviezen van diensten zonder voldoende evenementenkennis. Zo ontstond een patroon van oplopende eisen. Wij hebben toen samen met de gemeente de knelpunten in kaart gebracht en geholpen om terug te keren naar proportioneel beleid,” aldus Schaap.

De druppel voor kleine organisatoren

Het probleem raakt vooral de kleine en middelgrote evenementen. Een recent voorbeeld is het rockevenement Willems Wondere Weiland. De organisatie stopte nadat de eisen opnieuw werden verzwaard: van één naar twee beveiligers en verplichte windbelastingberekeningen voor een kleine toegangspoort. “Voor een gratis evenement van een vrijwilligersorganisatie is één extra beveiliger al een forse kostenpost. Opgeteld bij jaren van oplopende eisen was dat genoeg om te stoppen. Terwijl vaak die eisen te fors zijn, erg zonde van het evenement.”

Vier structurele oorzaken

Volgens Schaap zijn de problemen terug te voeren op vier fundamentele oorzaken.

1. Te rigide wetgeving

“Met name de brandveiligheids- en beveiligingswetgeving sluit onvoldoende aan op evenementenpraktijk. Het Besluit BGBOP schrijft afstandseisen en vuurlastberekeningen voor, zonder onderscheid tussen risicovolle en niet-risicovolle bouwsels. Ook in de beveiligingssector leiden trage en kostbare procedures ertoe dat inzet bij evenementen onnodig wordt bemoeilijkt. De discussie over het feit dat een beveiligerspas gekoppeld moet zijn aan het bedrijf dat je die dag inhuurt, is daar een voorbeeld van.”

2. Te weinig landelijke richtlijnen

Nederland kent nauwelijks uniforme richtlijnen voor crowdmanagement, medische inzet, beveiliging of productieveiligheid. Elke gemeente vult het zelf in, elke opleider ontwikkelt zijn eigen interpretatie.

“Zonder duidelijke richtlijnen ontstaat het gevaar dat iedereen zijn eigen regels verzint. Daardoor kom je nooit tot een gezamenlijke opvatting over wat de juiste aanpak is of wat proportioneel beleid inhoudt. Aan de overheidskant zie je bovendien dat adviseurs vaak voor de meest veilige optie kiezen: liever te veel eisen dan wat redelijkerwijs past bij het evenement.”

Schaap vertelt dat we als land op dit punt het Verenigd Koninkrijk als voorbeeld zouden moeten nemen: daar zijn brancherichtlijnen door sector en overheid gezamenlijk opgesteld en breed gedragen. “In Nederland is de Veldnorm Evenementenzorg een positief precedent, maar voor andere domeinen ontbreekt zo’n breed geaccepteerde norm nog.”

3. Tekort aan structurele opleidingen

Er bestaat geen verplichte basiso­pleiding voor vergunningverleners, veiligheidsfunctionarissen of gemeentelijke toezichthouders. Alleen de politie kent een korte opleiding; bij brandweer en GGD ontbreekt die. Gemeentelijke ambtenaren volgen opleidingen alleen op eigen initiatief, omdat er geen verplichting is.

En ook voor organisatoren bestaat er geen minimaal kennisniveau om een evenement te organiseren. “Als een organisator niet weet wat standaard in een plan moet staan, wordt een plan geschreven op basis van vragen van de gemeente, niet op basis van eigen kennis,” legt Schaap uit. “En aan de overheidskant ontbreekt vaak het vermogen om te herkennen wat er niet in het plan staat.”

4. Een cultuur gericht op controle in plaats van advisering

Volgens Schaap ligt hier een fundamenteel cultuurverschil tussen Nederland en het VK. “In het VK adviseren hulpdiensten via Safety Advisory Groups. De verantwoordelijkheid ligt bij de organisator. In Nederland is de neiging: de overheid moet overtuigd worden. Dat creëert een spel: wie goed schrijft krijgt een vergunning; wie goed organiseert maar minder goed schrijft, krijgt extra vragen.”

Oplossingen

Schaap pleit voor drie grote stappen om de huidige knelpunten in de sector structureel aan te pakken. Allereerst moeten er landelijke richtlijnen komen die in samenwerking met de branche worden ontwikkeld. “De uitgestoken hand ligt er. We moeten gezamenlijk definiëren wat proportioneel en professioneel is. Of het nu gaat om crowdmanagement, arbo, productie of beveiliging.”

Daarnaast wil het ESI de knelpunten objectief in kaart brengen. Het instituut verzamelt actief data en onderzoekt momenteel de oplopende regeldruk in Nederland. Tijdens het volgende ESI-congres gaat een bestuurlijk panel met wethouders en burgemeesters in op de oorzaken en gevolgen. “We willen onderbouwen waar het wringt, zodat oplossingen niet op intuïtie maar op feiten worden gebouwd.”

Wanneer deze landelijke richtlijnen er zijn, of wanneer deelgebieden daarin vooroplopen, zal ESI ze vertalen naar professionele opleidingen. “We zijn bij uitstek het instituut om opleidingen aan te bieden voor professionals die al in het werkveld actief zijn en zich verder willen bijscholen en ontwikkelen. Tegelijkertijd willen we de samenwerking met mbo’s en hbo’s versterken om toekomstige eventprofessionals beter voor te bereiden.”