Case: Noodweer op Pinkpop

Tijdens Pinkpop 2014 barstte er een gigantisch noodweer los. Er vielen geen slachtoffers dankzij kordaat optreden van de organisatie. Eens te meer bleek hoe belangrijk het is dat festivals zich goed voorbereiden en anticiperen op noodscenario’s. De inzet van particuliere beveiligingsorganisaties wordt dan ook steeds belangrijker.

Veiligheid is bij veel grootschalige publieksevenementen een van de minst zichtbare, maar na de programmering meest belangrijke onderwerpen op de agenda geworden. Het thema veiligheid speelt als volgende grote professionaliseringsstap voor de evenementenbranche een belangrijke rol bij de ontwikkeling van (nieuwe) evenementen en was dan ook het hoofdonderwerp tijdens het meest recente Nationaal Evenementen Symposium, georganiseerd door brancheorganisaties VVEM (Vereniging Van EvenementenMakers) en De Nederlandse Veiligheidsbranche, sectie Evenementen- & Horecabeveiliging.

“Er wordt ook veel verzonnen om evenementen veiliger en beter te maken. Sommige oplossingen lijken heel goed maatwerk op te leveren, sommige oplossingen voelen als te zwaar of juist onvolledig”, zo werd het thema onderbouwd. “Er zijn gelukkig duizenden evenementen die goed verlopen, in een harmonieuze samenwerking tussen organisatoren en overheden. Maar dat gebeurt niet overal op een logische en eenduidige manier. Daarmee staat de vraag open hoe we samen ‘van 2.0 naar 3.0 gaan’, hoe we de volgende stap maken om het organiseren van goede en veilige evenementen behapbaar te houden.”

3.0 Beveiligd
Een van aanwezigen op dat Nationaal Evenementen Symposium was Pinkpop-organisator Jan Smeets, die aangaf met zijn evenement de volgende stap reeds te hebben gemaakt. “We zijn al lang bij 3.0 aangeland. We gebruiken barriers, we compartimenteren het publiek, we hebben een verbod op stagedives en crowdsurfen, hebben nauw contact met de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, gebruiken composteerbare drinkbekers, verkopen geen sterke drank, hebben blikseminstallaties, professionele podia, hanteren een strakke geluidslimiet en het festival sluit om elf uur ’s avonds.”

Met een festivalbudget van €10 miljoen, waarvan er vier richting de programmering gaan, trekt Pinkpop €1 miljoen uit voor de beveiliging en veiligheid. Smeets vindt veiligheid van het grootste belang, maar stelt dat er ook niet in doorgedraafd dient te worden. “We hebben een samenleving gecreëerd waarin de ene helft de andere controleert, met heel veel stuurlui aan wal die nog nooit een evenement hebben georganiseerd. Maar het publiek komt naar een festival om drie dagen in een ‘fantasy world’ te leven, niet in een opvoedkamp!”

Opgeschroefde veiligheid
In augustus 2011 trekt een snel oprukkend noodweer over het terrein van het Belgische Pukkelpop-festival. Dat festival is daar niet op voorbereid en er vallen door het noodweer vijf doden. Voor Pinkpop reden om de veiligheidsmaatregelen op te schroeven. Het festival sluit begin 2012 een convenant met de gemeente Landgraaf; op het Megaland-terrein worden extra gsm-masten geplaatst en er wordt extra zorg besteed aan de nooduitgangen op het festivalterrein. Het Roermondse bedrijf Van der Heide is verantwoordelijk voor een deel van deze extra beveiliging. Het bedrijf voorziet alle tentmasten van een aardelektrode. Ook de geluidtorens worden op aardputjes in de grond aangesloten, evenals de videowalls op zowel het hoofdpodium als de 3FM Stage.

Bliksemgevaar vormt een reëel risico op Pinkpop en is daarom onderdeel van de noodscenario’s. Sinds het convenant wordt hiervoor de Onweer Data Service ingezet, dat de locatie en het exacte tijdstip van inslagen in een vak van 50 bij 50 kilometer rondom het festivalterrein berekent. Twee jaar na het sluiten van het convenant wordt Pinkpop zelf getroffen door noodweer.

Bezorgde bellers
Op 9 juni geeft het KNMI al vroeg code rood af, de hoogst mogelijke waarschuwing voor slecht weer. Dat leidt er overdag al toe dat veel bezorgde familieleden van (jonge) festivalbezoekers met de organisatie bellen, waarna Jan Smeets al rond 14:30 uur vanaf het hoofdpodium oproept of iedereen een bericht naar het thuisfront zou willen sturen dat alles in orde is en in Landgraaf de zon schijnt. Een woordvoerder van de politie heeft op dat moment al bevestigd dat de hulpdiensten om 16:00 uur bij elkaar komen om de naderende weersomslag te bespreken.

Voor deze beslissing is onder meer van een door Van der Heide (samen met Siemens) beheerd bliksemdetectienetwerk met sensoren in heel Europa gebruikgemaakt. Met de informatie van deze sensoren kan een centrale computer van elke blikseminslag de exacte tijd en plaats van inslag uitrekenen. Bij naderend bliksemgevaar geeft het systeem de festivalorganisatie tijdig een waarschuwing via sms of mail. De organisatie is in de loop van de middag gewaarschuwd voor het naderende onweer, waarvan aan het begin van de avond het verwachte tijdstip en de impact van het noodweer duidelijk zijn geworden op basis van genoemde data en advies van Meteo Consult.

Volgens een politiewoordvoerder is op basis van deze informatie tijdens het overleg het draaiboek, dat al klaar klaarligt voor het geval noodweer uitbreekt, doorgesproken. “We hebben besloten dat de bestaande maatregelen die we kunnen treffen bij zwaar weer genoeg zijn en dat er geen extra actie hoeft te worden genomen. Het normale draaiboek volstaat ook voor code rood (weeralarm).”

Hulpdiensten schalen preventief op naar hoge staat van paraatheid (GRIP3) en blijven alert en rondom het festivalterrein paraat voor het geval het weer omslaat en daarvoor is een nooddraaiboek beschikbaar. Pinkpop maakt een telefoonnummer beschikbaar voor extra informatie en besluit over te gaan tot heldere communicatie met de menigte. Het terrein wordt niet geëvacueerd. Hierbij wordt in samenspraak met onder meer The Security Company uitgegaan van een ‘crowd management’-scenario. Dit maakt van een openbare ruimte (in dit geval Megaland) een ‘herkenbaar territorium’ en zorgt dat bezoekers zich bekeken en dus beschermd en veilig voelen en obstakels en schuilplaatsen vermijden.

1.600 ontladingen
Eric Corton wordt als spreekbuis ingezet om de menigte rustig te houden en dit lukt door heldere, doch dringende taal. De voorste vakken en de vakken rondom het hoofdpodium worden ontruimd in verband met overslag van bliksem en bezoekers wordt dringend verzocht om afstand te houden van de metalen masten en om niet te schuilen onder bomen of in tenten, maar op het terrein gehurkt verdere instructies af te wachten. De bijna 67.000 aanwezigen gaan hier rustig in mee als het noodweer losbarst.

Volgens het KNMI doet dergelijk weer, vergelijkbaar met Pukkelpop 2011, zich in Nederland gemiddeld één keer per jaar voor. Tussen 20:04 uur en 20:19 uur zijn er 1.600 bliksemontladingen boven het terrein in Landgraaf.

Geen paniek
Er vallen door het rustig houden van de menigte geen slachtoffers, al blijkt uit een ingestorte vlaggenmast van de Brand Bier Stage wel hoe heftig het weer was en wat er had kunnen gebeuren als er mensen waren gaan zwerven. Pinkpop krijgt een dag na het festival commentaar over de manier waarop is gehandeld. Betrokkenen zijn het daar niet mee eens. “We zijn zeer weloverwogen te werk gegaan in onze besluitvorming om Pinkpop door te laten gaan en de mensen zo goed mogelijk te waarschuwen voor het noodweer”, aldus burgemeester Raymond Vlecken van Landgraaf.

“Het slechtste wat je kunt doen is evacueren”, aldus Jan Smeets. “Buiten weet je niet wat er gebeurt. Mensen raken dan in paniek. Je moet proberen te voorkomen dat mensen gaan rennen, want dan vertrappen ze elkaar. Ik durf er mijn hand voor in het vuur te steken dat hetgeen wat we hier bedacht hebben voor de veiligheid van de bezoekers werkt. Daar ben ik heel erg blij mee.”

Dit artikel is eerder verschenen in het julinummer van Entertainment Business LIVE.