Overschaduwen tragische incidenten festivalzomer 2023?

2023-11-20

De festivalzomer was succesvol, druk en vooral leuk. Toch vond er een aantal tragische ongevallen plaats die te maken hadden…

De festivalzomer was succesvol, druk en vooral leuk. Toch vond er een aantal tragische ongevallen plaats die te maken hadden met drugs en geweld. EB Live vroeg vier experts om terug te kijken op de afgelopen maanden en na te denken over de toekomst.

De Amsterdamse burgermeester Femke Halsema liet al weten dat de veiligheid tijdens hoofdstedelijke festivals volgens haar niet op orde is. Hierdoor zouden er in 2024 wellicht minder grote evenementen kunnen worden georganiseerd in de hoofdstad. De aanleiding van deze aanname was de dodelijke steekpartij op festival Solid Grooves, waarbij de 21-jarige Jimmy Schepers om het leven kwam. Maar ook buiten de hoofdstedelijke muren was er de afgelopen zomer een aantal dodelijke incidenten. Tijdens het Belgische Tomorrowland stierven twee bezoekers. De oorzaak was vermoedelijk drugsgebruik.

Reden voor verschillende professionals om publiekelijk aan de noodklok te trekken, Tegenover Omroep Brabant vertelde Liesbeth de Vos, spoedeisende hulparts van het Elisabeth Tweesteden Ziekenhuis in Tilburg weten dat ‘drank en drugs’ op festivals steeds normaler wordt. “Hier overlijden jonge mensen, wat niet was gebeurd als ze niet zo’n pilletje hadden genomen.“ Verschillende experts blikken terug op het afgelopen seizoen. Zijn dit tragische incidenten of is er sprake van een structureel probleem?

Huibert van Os, Entrance Experts

“De excessen die je afgelopen zomer zag, hebben onder andere te maken met jongeren die na twee jaar stilstand vanwege COVID-19 de festival- en uitgaans-etiquette nog niet onder de knie hebben. We zien een verschil in gedrag en er zit naar mijn idee veel frustraties bij deze generatie. Overigens zegt mijn gevoel dat dit er tegenwoordig minder zijn dan vroeger. Organisatoren en beveiligers doen er alles aan om incidenten tegen te gaan, maar het is onmogelijk om alles iedere keer te voorkomen.

Oude regime

Wat ik wel binnen de industrie merk, en dan vooral bij stadsevenementen, is dat ze vastzitten in het oude regime. Met Entrance Experts zijn we in de afgelopen twee seizoenen veel betrokken geweest bij dit soort events. Achter veel van deze evenementen zitten stichtingen of vrijwilligersgroepen. De opmerking ‘Zo doen we het al 30 jaar’, hebben wij erg vaak gehoord. Dat is wat er op dit moment botst. Als je doelgroep in behoefte en gedrag verandert, moet je daar in mee bewegen. Dat kan alleen als je met ervaren professionals werkt die het klappen van de zweep kennen en mee kunnen denken over crowd management, veiligheid en communicatie. Beveiliging op evenementen is door de jaren heen anders geworden. Waar vroeger de stoere kleerkast bij de poort stond, gebruik je nu vooral goede communicatie om situaties die uit de hand dreigen te lopen te de-escaleren.

Veiligheidscoördinator

Als de trend van de huidige maatschappij op het gebied van geweld en drugs zich voortzet, dan denk ik dat zaken als cameratoezicht, crowd management en crowd communicatie nog belangrijker worden. Daarnaast is het zaak dat gemeenten de rol van een veiligheidscoördinator in het leven roepen. Iemand die in gesprek gaat met iedereen die een evenement wil organiseren. Dat is de enige manier waarop je excessen zoals we vorig jaar zagen de kop in kunt drukken.”

Willem Westermann, VVEM

“Ieder evenement wil het publiek beschermen tegen incidenten die kunnen gebeuren. Daarvoor worden er van tevoren risicoanalyses gemaakt en is er deurbeleid. Dat houdt overigens niet in dat er dan niets kan gebeuren. Zo is het 100 procent tegenhouden van slag-, steek- of stootwapens moeilijk. Je kunt nooit alles vangen en het is een illusie om te denken dat dit wel zo is. De dodelijke steekpartij in Amsterdam was natuurlijk vreselijk, maar het is een incident. Hetzelfde geldt voor slachtoffers van drugsgebruik. Wat je niet moet vergeten is dat het een eigen keuze van bezoekers is om te gaan drinken, te roken of pillen te slikken. We erkennen dat dit gebeurt en maken daar werk van bij de entree en EHBO-post. Je kijkt wat je tegen kunt houden bij de poort, en bij de EHBO worden bezoekers die in paniek raken bij gebruik begeleid. Het is een veilige omgeving waar geholpen en niet veroordeeld wordt.

Professionals

Het klinkt misschien vreemd, maar het is niet raar dat er bij het uitgaan mensen overlijden door bijvoorbeeld drank- drugsgebruik en vechtpartijen. Dat gebeurt niet alleen op evenementen, maar ook in de stad. Ik ben het er dan ook totaal niet mee eens dat festivals het label onveilig krijgen door dergelijke incidenten. Sterker, we hebben het hier over de veiligste plekken om uit te gaan. Er zijn daar immers professionals die ingrijpen als het misgaat. Feit is dat een festival of evenement heel grote groepen bezoekers trekt. De impact als er dan iets ernstigs gebeurt, is dan ook groot.

Celebrate safe

Natuurlijk kijkt en reageert de branche op wat er afgelopen zomer is gebeurd. Ik wil dat echter breder trekken. Onder jongeren zijn drugs en wapenbezit de normaalste zaak ter wereld. De vraag is hoe we er als maatschappij voor zorgen dat we daar iets aan kunnen doen. De branche heeft jaren geleden de campagne ‘Celebrate Safe’ gelanceerd. Hiermee willen we bezoekers van evenementen en clubs op een laagdrempelige manier wijzen op de risico’s gerelateerd aan uitgaan, alcohol en drugs, maar ook aan zaken als gehoorschade en onveilige seks. Middels deze campagne proberen we deze onderwerpen bespreekbaar te maken in samenwerking met festivals, evenementen, clubs, de gemeente Amsterdam en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Deze campagne is nu weer heel relevant. Voor het festivalseizoen van 2024 raden we onze achterban, net als ieder jaar, aan om goed te kijken naar de risico’s die er zijn en de scenario’s die daarbij horen. Zorg dat je organisatie daarop is toegerust. Zorg er bovendien voor dat je 20 procent aan capaciteit overhoudt, zodat je kunt inspelen op onverwachte uitdagingen.”

Taco Van Luyten, Intelligent Security

“Over het algemeen genomen is het bezoeken van een festival in Nederland veilig. Zeker als je kijkt naar de hoeveelheid mensen die dit soort evenementen iedere zomer trekt. Als je dat relateert aan het aantal incidenten dan wel slachtoffers, dan kun je niets anders stellen. In de reguliere media en sociale media lees je vaak, jammer genoeg, een ander verhaal. Als er een ernstig incident is, bijvoorbeeld een dodelijke steekpartij in Amsterdam, moet de branche oppassen om niet in de risicoregel-reflex terecht te komen en dat er gelijk allerlei zaken moeten veranderen.

Maatregelen

Het is veel beter om als industrie naar het incident te kijken en te onderzoeken welke lessen daaruit getrokken kunnen worden. De volgende stap is om waar nodig gezamenlijk met maatregelen te komen. We moeten openstaan voor gesprekken over veiligheid met bijvoorbeeld vergunningverleners en altijd kijken wat wij kunnen doen om een event nog beter en veiliger te laten verlopen. Als je echter in de verkramping schiet, ga je voorbij aan de dingen die wel goed gaan. Dat zijn er overigens veel meer dan incidenten. Wat niet veel mensen buiten de branche weten, is dat je als beveiliging het meest moet acteren op slechte weersomstandigheden. Daarmee wil ik de incidenten van de afgelopen zomer gebeurde niet kleiner of minder belangrijk maken, maar het mag wel een keer gezegd worden.

Feiten en cijfers

Het is de wens van iedereen binnen de industrie dat dodelijke of serieuze incidenten niet plaatsvinden. Het is echter onmogelijk om dit compleet uit te sluiten. Om met gerichtere oplossingen te komen heb je alle feiten en cijfers nodig. Er is echter geen persoon of instantie in de branche die toegang heeft tot deze informatie.Dan zouden we bijvoorbeeld kunnen zien hoe groot het percentage is van de miljoenen festivalbezoekers waar daadwerkelijk iets mee gebeurt. Die cijfers zou je dan naast die van een stapweekend in de stad kunnen leggen en dan ontstaat er een objectiever beeld.

Wij proberen constant met zoveel mogelijk stakeholders aan tafel te gaan en samen te kijken naar wat de negatieve trends zijn. Dan moet je uitzoeken welke beheersmaatregelen genomen kunnen worden om dat om te draaien. Daar staat tegenover dat je de publieke opinie niet aan de kant kunt schuiven; iedereen moet bewust zijn van wat er speelt. Natuurlijk ga je in de toekomst nog meer inspelen op en rekening houden met hetgeen vorig seizoen is gebeurd. Dit doen we vooral bij de voorbereidingen en planvorming van een evenement. Volgend jaar verwacht ik dat een deel van de uitdaging op het gebied van arbeidskrachten er nog steeds is. Iedereen moet dus scherp en alert blijven dat de kwaliteit van de service die wij leveren blijft bestaan. Laat ik positief afsluiten: wat je bijna nergens leest is dat crowd management in Nederland in de basis goed verzorgd is. Sterker nog, wij lopen voorop. Het zou heel jammer zijn als we al die veilige evenementen en miljoenen blije bezoekers laten overschaduwen door incidenten.”

Syan Schaap, Event Safety Institute (ESI)

“Voordat we allemaal weer begonnen in 2022, na twee jaar stilstand, waarschuwden experts al dat er heel veel expertise uit de markt verdwenen was. Tegelijkertijd werden er zorgen geuit over bezoekersgedrag en vooral dan de combinatie van die twee. Achteraf gezien bleek het redelijk mee te vallen. We zagen incidenten, maar dit waren vooral ongevallen, bijvoorbeeld een dodelijk incident met hamerslingeren en iemand die onder een boom kwam tijdens een solexrace. Dat zijn natuurlijk wel andere typen incidenten dan we afgelopen zomer zagen. Ook dit jaar was er een tekort van onder meer ervaren beveiligers, veiligheidscoördinatoren of productiemedewerkers.

Genormaliseerd

Ik denk dat de ontwikkeling die we vorig festivalseizoen zagen op festivals op het gebied van geweld en drugs gelijkloopt met die van de samenleving. Als de maatschappij verhardt, dan is het niet zo vreemd dat er op evenementen ook heftige dingen gebeuren. Een belangrijk onderdeel daarvan is het feit dat drugsgebruik bij het grote publiek en dan vooral bij jongeren, genormaliseerd lijkt te zijn. De Generatie Z ziet drugs als een normaal en acceptabel alternatief voor een biertje. Zowel op events als in het uitgaansleven en zelfs thuis. Er hangt geen taboe omheen en daarom wordt er makkelijker over gedacht en gebruikt.

Bewustwording

Het Event Safety Institute is een adviesbureau en we kunnen met een gemeente of organisator meedenken over welke knoppen je nog allemaal kunt indrukken om bijvoorbeeld het drugsgebruik tijdens evenementen tegen te gaan. Wat festivalorganisatoren kunnen doen om dat op het terrein tegen te gaan? Genoeg. Een grondiger fouilleerbeleid zou bijvoorbeeld best wel voor vollere in beslag genomen drugstonnen bij te poort zorgen. Ik maak mij geen illusies dat dit het probleem wegneemt. Het zorgt er in ieder geval voor dat de organisator na een incident geen nalatigheid verweten kan worden en aansprakelijk worden gesteld. Ons advies is doe er alles aan wat redelijkerwijs mogelijk is. Controleer de bezoekers goed en maak ze bewust van de gevaren. Er is al langere tijd binnen de media een discussie over drugsgebruik, ook tijdens evenementen en dat is logisch.

Een definitieve oplossing voor dit probleem is moeilijk. Bij het bedenken daarvan kom je vaak terecht in een cirkelredenering: als we grondiger gaan fouilleren stopt de bezoeker drugs wel op een plek waar we niet mogen checken. Er is ook een scenario denkbaar dat de politiek ingrijpt, maar er komt veel bij kijken om drugsgebruik tegen te gaan. Zeker als je je realiseert dat er is nu al te weinig politiepersoneel voor handhaving aanwezig is. Ik zou meer opteren voor een bewustwordingscampagne zoals bij roken gebeurde. Druggebruikers met de neus op de feiten drukken. In Rotterdam is onlangs een campagne begonnen die dat doet met schermen in abri’s, bij de metro en in horeca en studentenhuizen met teksten als Er Kleeft Bloed Aan Jouw Pil.”

Rubriek: Nieuws