'Niemand begrijpt deze btw-verhoging op cultuur'

2024-10-14

Op Prinsjesdag maakte het kabinet Schoof bekend vanaf 2026 de btw op cultuurgoederen te verhogen van 9 naar 21 procent. Protestacties en petities van de sector en een negatief advies van de Raad van State mochten niet baten. Wat voor gevolgen heeft dit voor de Nederlandse livesector?

Berend Schans, Directeur VNPF

“Het is penny wise, pound foolish. Het brengt schade toe die doordreunt in de opbrengsten, waardoor het kabinet minder gaat ophalen dan verwacht. Niemand begrijpt deze maatregel. We vermoeden dat er een vraaguitval zal ontstaan bij het publiek. Kaartjes zijn negatief prijselastisch. Als die duurder worden, zullen er voor sommige programma’s minder kaartjes worden verkocht. Zowel de zaal als de artiest, het festival en het publiek zullen er last van hebben. Ook al onze pogingen om meer fair te gaan betalen gaan op de tocht.

Genieten van cultuur is een bestedingsmachine

Als VNPF zijn we onderdeel van die tegen-de-btw-verhoging en hebben meegedaan aan de protestactie. In de Kamer waren ze wel ontvankelijk voor onze boodschap. Rob Jetten hield een vurig pleidooi, maar in het voortraject bleek al dat er bij de regeringspartijen geen beweging in zat. De vorige keer dat we een btw-verhoging voor onze kiezen kregen, in 2011, was er een gesprek bij het Ministerie van Financiën en werd er een overgangsregeling op poten gezet. Dat is nu niet zo. Het betekent dat als de voorverkoop begint voor een concert dat in het volgende jaar plaatsvindt, het nieuwe btw-tarief al moet worden gehanteerd. Ik vermoed dat daar fouten gaan ontstaan.

Genieten van cultuur is een bestedingsmachine. Mensen die naar het theater of een concert gaan, eten en drinken vaak vooraf iets. Als dat minder vaak gebeurt doordat kaartjes duurder worden, werkt dat ook door op bijvoorbeeld partijen die voor theaters of zalen werken, zoals grafisch vormgevers. De partijen beloven weliswaar lastenverlichting voor middeninkomens, met de achterliggende gedachte dat mensen dan meer concert- of festivalkaartjes gaan kopen. Ik denk dat er juist meer geld naar Easyjet of spullen uit China zal gaan.”

Maurits Westerik, Directeur Best Kept Secret Festival

“In ons werkveld staan we voor mensen verbinden en laten genieten van een mooie muziekcultuur. Daarbij komt ook nog eens heel veel werkgelegenheid kijken. Het is niet alleen maar gezellig doen met mooie muziek, je creëert ook werkgelegenheid waar veel partijen op allerlei niveaus van profiteren. Door ons festival in Brabant te organiseren, hebben we alleen al in de nabije omgeving talloze leveranciers en cateraars werk opgeleverd. Als de btw-verhoging daadwerkelijk doorgaat, vraag ik mij af wat het nu echt oplevert. Ik vermoed dat het een marginaal verschil gaat opleveren

Er gaat meer kapot worden gemaakt dan ons lief is. Voor de kaartjes van ons festival betekent het waarschijnlijk dat die een paar tientjes duurder worden, zoals bij soortgelijke festivals. Dat is een hoop geld, daar kan je een dag van eten en drinken. Daarbij hadden we net ingezet op New Generation-tickets, waarbij bezoekers van 21 jaar en jonger 30% korting op een kaartje krijgen. Ook deze kaartjes worden dus nu duurder.

Men realiseert niet dat dit de post-covidgeneratie is die ontzettend veel heeft gemist in het culturele veld van Nederland. Ze worden genegeerd, terwijl wij juist in hen wilden investeren en ze laten zien wat er te beleven is in Nederland. Dit is ook de generatie die hoge studieschulden oploopt en nauwelijks kans op een woning heeft, juist op een leeftijd dat je levensvreugde, nieuwe contacten en energie zou mogen ervaren. En dat op een moment dat onze sector, zo dynamisch, risicovol en ook inspelend op veranderingen, zich net weer oprichtte na drie jaar corona. Deze manier van in rekening brengen is zonde voor ieders levenslust.”

Pieter Kleinhout, Boeker/manager Phonic en voorzitter Music Managers Forum Nederland

“We gaan er allemaal last van krijgen. De kans is groot dat er nu getest gaat worden hoeveel een kaartje in prijs omhoog kan gaan en hoeveel de bezoeker, artiest, podium en boeker gaat dragen. We zijn in de sector al een lange tijd bezig om fair pay te introduceren voor muzikanten en crew. Daar helpt zo’n btw-verhoging natuurlijk niet bij. Die 12% btw-stijging moet ergens vandaan komen en de consument kan maar één keer zijn geld uitgeven. Die zal minder dure kaartjes kopen en minder vaak naar concerten gaan.

De volgende keer dat je ergens optreedt, gaat je garantie naar beneden omdat er de vorige keer minder bezoekers waren. Kies je ervoor de consument te ontzien, dan komt het bij de achterkant te liggen. De kosten van de zaal blijven hetzelfde, dus dan gaat het af van de garantie voor de artiest. Met name de kleine zalen, de talenten en midcareer artiesten worden hierdoor geraakt. Kleine zalen zullen minder risico gaan nemen in hun programmering om uit de kosten te kunnen komen. Ook voor jonge fans, die vaak meerdere concerten van hun favoriete artiesten bezoeken, betekent een verhoging van een paar euro veel; zij hebben al niet zoveel te besteden. De zwaksten worden het hardst geraakt door deze verhoging.”

Met name de kleine zalen, de talenten en midcareer artiesten worden hierdoor geraakt

Paul Moerel, Talentontwikkelaar Stichting Popmuziek Limburg

“Na corona is alles veel duurder geworden. Daar komt nu die btw-verhoging nog bovenop. Ondanks dat we een hartstikke mooie infrastructuur hebben met podia en festivals, is Nederland een klein land om met muziek een boterham te verdienen en een goede carrière op te bouwen. Deze verhoging gaat ten koste van talentontwikkeling. De huur van een zaal, studio of zzp’er wordt duurder. Waar je voor corona een klein zaaltje nog voor €750 euro kon huren, is dat nu €1750. Om als talent een voorprogramma te mogen doen of een optreden te krijgen, moet je kaartjes verkopen. Bij talentontwikkeling moet per definitie geld bij, om zo de sterren van de toekomst te kweken.

Bij talentontwikkeling moet per definitie geld bij

Dat wordt alleen maar erger, de situatie kwetsbaarder. Er staat direct druk op. We blijven beleidsmakers uitleggen wat het belang van cultuur is, dat is een neverending story. Gelukkig ziet de provincie in wat het belang is van wat we doen, net als vermogende personen en bijvoorbeeld het Jan Smeets Fonds. Zo kunnen we microkredieten verstrekken aan zalen waar Limburgse talenten kunnen optreden. Op de langere termijn is er wel een probleem: muziekeducatie en participatie neemt af. Wie maakt er straks nog muziek? Ook kaartjes worden duurder, waardoor het alleen voor de elite is en de jeugd het niet kan betalen. We moeten anders naar cultuur gaan kijken. Waarom wordt dat in Duitsland en België zoveel belangrijker geacht dan hier?”

Rubriek: Regelgeving & Veiligheid