Locatietheater is in Nederland een blijvertje

Na het succes van Soldaat van Oranje de Musical heeft het Nederlandse publiek massaal het locatietheater omarmd. Wat zijn de voordelen en uitdagingen van deze manier van produceren? We vroegen het aan Soldaat van Oranje-producent Fred Boot en de makers van de producties Boer Koekkoek en De Tocht, die binnenkort in première gaan.

Een voorstelling spelen op een vaste locatie is in de theaterbuurten van New York en London vrij normaal. In Nederland waren het vooral de grote bekende en internationale namen die een verbond aangingen met een theater om daar voor langere tijd een spektakelmusical te presenteren. Het record stond destijds op naam van The Phantom of the Opera, dat drie jaar speelde in het Circus Theater in Scheveningen.

Dit record werd in 2018 verbroken door Soldaat van Oranje de Musical, die op 30 oktober 2010 in première ging. Het bijzondere was dat producent NEW Productions koos voor een vaste standplaats, ver van al het grootstedelijke musicalgeweld: De TheaterHangaar in Katwijk. Soldaat van Oranje de Musical ontpopte zich tot een publiekstrekker van jewelste. Vorige maand werd de 3.250ste voorstelling gespeeld en het einde lijkt nog niet inzicht.

Symboliek

De makers van Soldaat van Oranje De Musical realiseerden zich dat het verhaal zich voor een grootse aanpak leende. “Zo ontstond het plan voor een nieuw ­theater op locatie, dat we volledig aan konden passen aan de inhoud van de voorstelling”, vertelt producent Fred Boot. “We vonden het belangrijk dat de inhoud leidend was. Na bemiddeling van het Ministerie van Defensie vonden we uiteindelijk deze locatie en samen met het verhaal leidde dat tot de vorm met de draaiende zaal, de projecties en de verschillende decors.”

Wat de doorslag gaf, was de symboliek die aan Vliegveld Valkenburg kleefde. ”In de meidagen van 1940 bombardeerden de Duitsers de vliegvelden rond Den Haag (Valkenburg, Iepenburg en Ockenburg) en werden de eerste parachutisten gedropt in hun opmars naar Den Haag. Bovendien groeide Erik Hazelhoff op in Wassenaar, studeerde hij in Leiden en voerde hij gedurende de oorlog verschillende landingen uit in Katwijk. Veel mensen zijn zich hier niet bewust van, maar ik weet zeker dat als je hier aan komt rijden en parkeert op de oude landingsbaan naast ons theater, je de ­historie voelt.”

Platteland belevenis

Het succes van Soldaat van Oranje zorgde ervoor dat ook andere onafhankelijke producties voor een vaste locatie kozen. Essentieel hierbij is dat de plek en het decor de boodschap van de productie versterken. Een van de grotere locatieproducties waar momenteel aan wordt gewerkt, is Boer Koekkoek in het Drentse dorp Hollandscheveld. Deze productie is in juli en augustus te zien in de loods Fieten Olie van meer dan 3000 m2.

Volgens producent Wolter Lommerde van Stichting het Pauperparadijs is dit een ideale plek. “We vertellen verhalen uit Drente in Drente. Dat deden we met het Pauperparadijs, Mammoet en nu met Boer Koekkoek. Hollandscheveld is de plek waar Hendrik Koekkoek vandaan kwam. In 2023 is het 60 jaar geleden dat hier de boerenprotesten begonnen waardoor hij nationaal nieuws werd en uiteindelijk de politiek in ging. Dat zorgt voor een extra lading en beleving. Daarnaast speelt ook het gebied zelf een belangrijke rol. Het publiek neemt plaats op een tribune met een capaciteit van 1000 zitplaatsen. Als de complete achterwand van de loods wordt gedemonteerd, ontstaat er een overdekt panoramisch uitzicht van 500 meter over de boerenakkers. Hierdoor heb je als bezoeker een belevenis van het platteland met de open natuur en alle gemakken van een overdekte locatie.”

Je hebt als bezoeker een belevenis van het platteland met de open natuur en alle gemakken van een overdekte locatie

Het langdurige succes van Soldaat zorgt er niet voor dat er een ambitie is om Boer Koekkoek langer te spelen. “Omdat het locatietheater is kunnen we niet zomaar verlengen. Dat heeft onder andere te maken met de impact op de natuur en vergunningen. Als producent ben ik wel van mening dat je altijd moet proberen om zo lang mogelijk te ­spelen. Zeker als het een succes is. We hebben het Pauperparadijs bijvoorbeeld doorgetrokken naar een serie in Carré.”

Lommerde is ook producent van 14 de ­musical, dat zijn derde seizoen gaat spelen in het AFAS-theater in Leusden. “Dat kon ­alleen omdat de locatie beschikbaar is.”

Wil, lef en saamhorigheid

In oktober start in Leeuwarden De Tocht, een musical over de Elfstedentocht. Hiervoor werd op een bedrijfsterrein van Friso Bouwgroep een nieuwe hal uit de grond getrokken, inclusief een echte ijsvloer. Creatief producent Madelène van Beuzekom: “De locatie moet iets toevoegen. De plek moet ervoor zorgen dat bezoekers uit heel Nederland en België de tocht naar Friesland maken om dit te ervaren.  Naast een goede productie springt de ijsvloer natuurlijk erg in het zicht. Acteurs schaatsen op het podium. Alles voelt, ook voor de bezoeker, een beetje koud aan. Dat doet iets met je zintuigen, waardoor de beleving alleen maar groter wordt. Wij hebben geen tribune om een ijshockeyveld gelegd, maar een ijspodium gebouwd. Het publiek zit in een voorverwarmde stoel te kijken naar een winterse voorstelling.”

Duurzame oplossing

Coproducent Foppe van der Veen roemt de samenwerking met partners, waaronder Friso Bouwgroep. “De locatie was een grote uitdaging. We wilden eerst een bestaande Friese locatie gebruiken. We konden echter geen geschikte plek vinden voor een voorstelling van dit formaat. We kwamen in contact met Friso Bouwgroep, die al een sterke relatie met de Elfstedentocht heeft. Zij ­maken bijvoorbeeld de kluunplekken ­tijdens de echte tocht. Samen met onze ­zakelijk directeur Hans Staal en de gemeente Leeuwarden ontstond het plan om een hal te bouwen op hun eigen terrein, waar in de toekomst een grote betonfabriek gepland stond. Waarom de hal niet nu al bouwen en gebruiken als locatie voor De Tocht? Een perfecte en vooral duurzame oplossing.”

“De weg naar de uiteindelijke voorstelling heeft allemaal te maken met wil, lef en saamhorigheid, net als bij de echte Elfstedentocht”, vult Van Beuzekom aan. “De Tocht is een zogeheten openeindproductie. Er is dus geen einddatum bekend.”

Volgens Van der Veen gaat de verkoop ‘boven onze eerste verwachtingen’. “Een openeindproductie is een fantastisch principe dat volledig afhankelijk is van het enthousiasme van het publiek. Uiteindelijk doen we ons stinkende best om iets neer te zetten dat veel mensen gaat raken en we hebben er het volste vertrouwen in dat het lukt.”