Klokgebouw: ‘Onze kernwaarden zijn kennis, cultuur, rauw, urban en design’

Het Klokgebouw is een iconisch herkenningspunt in Eindhoven met een rijke historie. Dit voor­malige Philips-fabriekspand werd gebouwd in 1928 en speelde een rol in diverse technologische mijlpalen. Vandaag de dag is het Klokgebouw een cultureel centrum, ­prominent aanwezig op het Strijp-S-terrein – ooit de ‘Silicon Valley’ van Philips.

Volgens exploitant Jan Buys ging de ontwikkeling snel sinds woningcorporatie Trudo in 2005 door de gemeente werd gevraagd het terrein te herontwikkelen. “Vanaf de jaren 70 verplaatste Philips steeds meer productie naar het buitenland, waardoor fabrieken leeg kwamen te staan. In 2005 kwam het hele terrein in de verkoop. Veel projectontwikkelaars toonden interesse in delen ervan, maar niemand wilde zich verbinden aan het geheel. De corporatie werd daarom gevraagd een plan te maken voor het hele gebied. Al snel werd duidelijk dat ‘wonen’ op dat moment nog niet aantrekkelijk was. Dus is het gebied vanuit een langetermijnvisie van onderop opgebouwd: eerst met horeca en cultuur, daarna volgden de bewoners vanzelf. De rol van het Klokgebouw was om evenementen voor een breed ­publiek aan te trekken en zo bij te dragen aan de identiteit van Strijp-S.” Buys begon in januari 2009 bij Trudo, waar hij verantwoordelijk werd voor de programmering in het Klokgebouw en op het tegenover­gelegen Ketelhuisplein.

Van appelflappen tot €30.000

In 2014 kwam de Vestia-affaire aan het licht, waarin een Rotterdamse woningcorporatie in zwaar weer kwam door risicovolle finan­ciële producten. De overheid moest bijspringen, en sindsdien mogen corporaties zich niet meer bezighouden met nevenactiviteiten buiten hun kerntaak. Trudo had destijds tal van maatschappelijke initiatieven, waaronder een weekendschool, sociale wijkrestaurants, en dus het Klokgebouw als evenementenlocatie. Buys werd aangewezen als potentiële kandidaat om de venue zelfstandig voort te zetten. Hij bracht een schat aan ervaring binnen, opgedaan bij 013 en als eigenaar van een discotheek. Er moest wel goed nagedacht worden over de positionering. In samenwerking met adviesbureau LAgroup werden kernwaarden geformuleerd: kennis, cultuur, rauw, urban en design.

“Die lijn volg ik nog steeds. 90% van de openbare programmering moet een link hebben met die vijf kernwoorden. Dat leidt tot een diverse invulling, maar betekent ook dat de huurprijzen flexibel moeten zijn. Wat haalbaar is voor een grootschalig evenement met entree, is niet te doen voor een kleinschalige, of gratis toegankelijke expositie.

90% van de openbare programmering moet een link hebben met die vijf kernwoorden

Als iemand vraagt: ‘Wat kost die ruimte?’, zeg ik altijd: ‘Vertel eerst maar wat je ermee wilt doen.’ Zo heb ik een zaal eens verhuurd voor 80 appelflappen, en dezelfde ruimte ook weleens voor €30.000. De gemeente belde ooit met de vraag of ik ruimte had voor een kunstveiling. Ze hadden in een kelder een voorraad BKR-kunst ontdekt waar ze vanaf wilden. Er was echter geen budget, en iemand grapte of ze met appel­flappen mochten betalen. Ik werkte toen nog bij Trudo, dus zei: ‘Doe maar 80 appelflappen, dan heeft iedereen op kantoor wat. Maar we willen ook 20% van de opbrengst.’ Uiteindelijk ging vrijwel de hele opbrengst op aan kosten zoals een catalogus, een veilingmeester en de inrichting. Dus bleven we bij die appelflappen, en dat was ook prima.”

Zakendoen met gezond verstand

De werkwijze van Buys staat haaks op de huidige focus op winstmaximalisatie. Zelf noemt hij het ‘gewoon logisch’. “Ik wil het mijn huurders zo makkelijk mogelijk maken. Daarom doen we zelf geen horeca of techniek. Dat draagt namelijk niet bij aan mijn doel: zo veel mogelijk toffe events hier laten plaatsvinden. Als je horeca zelf in huis haalt, verdien je misschien meer, maar dan krijg je ook een ‘eigen type’ horeca, die niet altijd past bij het evenement. De Dutch Design Week wil bijvoorbeeld alle ruimte benutten voor exposities, en heeft hele andere horecabehoeften dan een festival als Helldorado. Door huurders hun eigen partners te laten kiezen, krijgen zij ook de kans om hun kortingen en relaties in te zetten. Dat zorgt voor een betere sfeer én uitstraling, passend bij het event.” Hij corrigeert zichzelf. “Bij het WK Longboarden ­hebben we wél zelf horeca gedaan. Waarom? Niemand wilde het doen, omdat er nauwelijks omzet is, want iedereen mag zijn eigen rugtasje mee naar binnen nemen. Maar dat hoort ook weer bij zo’n event, toch?”

Flexibiliteit als fundament

Er komen in het Klokgebouw en het Ketelhuisplein totaal ruim 650.000 bezoekers per jaar. De venue streeft naar maximale flexibiliteit, maar Buys plaatst daar wel een aantekening bij. “Het is belangrijk om ‘nee’ te kunnen zeggen tegen events die niet bij het imago passen, zelfs als de datum nog vrij is. Omdat het gebouw minimale vaste lasten kent, kan deze vrijheid behouden blijven. Er is slechts geïnvesteerd in noodzakelijke faciliteiten: toiletten, luchtbehandeling, kleedkamers en wat basisverlichting. Geen podia, tribunes of horecavoorzieningen. Dat beperkt de kosten en houdt de programmeerbaarheid breed.” Buys werkt met een stagiair en met een vast team van zes freelance beheerders. “Drie van hen hebben hier ook stage gelopen en samen vormen we een trouw en bekend team. Zelfs de ‘nieuwste’ werkt hier al ruim tien jaar.”

Ondanks de niet alledaagse werkwijze wordt er binnen het Klokgebouw niets aan het toeval overgelaten. Buys noemt bijvoorbeeld de beveiliging. “Onze huurders kunnen uit drie partners kiezen. Dat zijn HSG, Profisec en TSC. Op manier is er altijd een beveiliger die de locatie ook goed kent en adequaat kan handelen tijdens bijvoorbeeld een ontruiming. De inzet bepaald de organisator in samenspraak met de leverancier. Vaak zie je dat vergunningverleners het aantal beveiligers koppelen aan de doelgroep. Maar gelukkig hebben we de gemeente Eindhoven ervan kunnen overtuigen dat dit niet de juiste insteek is. Ieder event is immers anders en klanten vragen soms dus ook andere diensten van hun leverancier. We werken op de manier dat we ervan uit kunnen gaan dat het securitybedrijf zelf het beste kan inschatten hoeveel mensen er nodig zijn tijdens de gevraagde opdracht. Als de klant veel minder wil dan noodzakelijk, schakelt de leverancier terug naar de verhuurder en vergunninghouder. Dat gebeurt overigens zelden, maar op deze manier is de inzet voor het Klokgebouw altijd wel op orde. Wat EHBO betreft is de klant vrij in zijn keuze, behalve waar het danceproducties betreft, dan is Event Medical Service verplicht. Die hebben veel actuele kennis van de mogelijke problematiek die daarmee gepaard gaat.”

Daarnaast heeft het Klokgebouw ook de rigging uitbesteed. “Deze wordt exclusief verzorgd door Frontline Rigging, vanwege hun gedetailleerde gebouwkennis. Alles bij elkaar zorgt dit voor een structuur die het mogelijk maakt om, zonder vaste mensen, zowel kleine als zeer grote evenementen op verantwoorde wijze te faciliteren.”

Mond-tot-mond en trouwe huurders

Het verhuren van het Klokgebouw gaat redelijk moeiteloos, stelt Buys. “We hebben plek voor 9.000 bezoekers. In Nederland zijn er zo’n 100 tot 150 partijen die op die schaal organiseren. Die kennen elkaar allemaal. En ze praten met elkaar. Tussen de 80 en 90% van de programmering bestaat uit jaarlijks terugkerende events, zowel lokaal als nationaal. Af en toe valt er iets af, maar er komt ook altijd iets nieuws bij. In totaal zijn er in het Klokgebouw zo’n 100 events op jaarbasis. Ook hier is divers weer het belangrijkste woord. Sommige zijn heel klein en nemen op een dag een hal in.

Tussen de 80 en 90% van de programmering bestaat uit jaarlijks terugkerende events

Bij andere zoals bijvoorbeeld Dutch Design Week zijn alle hallen drie weken in gebruik, inclusief op- en afbouw. Ook zijn er evenementen buiten, op het tegenovergelegen Ketelhuisplein, de backstage is dan binnen. Met name voor dance-events hebben we altijd meer aanbod dan er plaats is. Daarom kiezen we binnen dat genre meestal voor de landelijke concepten. Er zijn ook veel Brabantse of zelfs plaatselijke initiatieven, maar die zie je al zo vaak in de omgeving. Ik denk dat het Klokgebouw meer toe kan voegen met concepten die bezoekers ­normaliter wat minder in de regio tegen­komen. Dat wil overigens niet zeggen dat we lokale initiatieven niet omarmen. Zo zijn de hallen voor lokale partijen tijdens events als Koningsdag en tijdens De Nacht van Strijp-S voor een wat lagere prijs te huren.”

Toekomst

De veelzijdigheid van het Klokgebouw komt ook naar voren bij de vele festivals die er georganiseerd worden. Dit is daar een heel fijne locatie voor, stelt Buys. “Er zijn vier hallen waarvan er twee nagenoeg even groot zijn en de andere twee iets kleiner. Vaak zie je bij andere locaties dat er een grote ruimte is en een aantal kleinere. In de kleinere zaal is het dan vaak te druk. Hier is dat niet het geval. Het publiek is altijd goed verspreid. Wat de sfeer, vooral bij een festival, ten goede komt.”

Buys is 63 jaar en ziet zichzelf nog niet ‘achter de geraniums’ zitten. “Ik maak me over de toekomst geen zorgen. Het plan is om nog minstens zeven jaar door te gaan. Gewoon omdat het een fantastische plek is, waar iedere keer andere events voor­bijkomen. Ik sta nog steeds versteld van wat huurders doen met de vrijheid die ze krijgen. Zo hadden we onlangs twee ­nieuwe geweldige evenementen: ‘De Duystere Markt’ en het jaarlijkse VNG-congres. De eerste keert nu jaarlijks terug, de tweede was eenmalig omdat die elk jaar ergens ­anders plaatsvindt. En dat is ook mooi, zo blijft er altijd afwisseling.”