Carte Blanche: 'We bouwen aan een culturele toekomst in Flevoland'

Carte Blanche vernieuwt het culturele landschap van Flevoland met een praktische, toekomstgerichte aanpak. Onder leiding van Valery Mak ondersteunt het productiehuis makers via actieve scouting, maatwerk en een circulair investeringsmodel. “Wij werken heel erg vanuit cultureel ondernemerschap.”

Valery Mak is de drijvende kracht ­achter Carte Blanche, een ver­nieuwend productiehuis dat onder de vlag van de Provincie Flevoland opereert. Bijzonder is dat Carte Blanche niet werkt met ­klassieke subsidieaanvragen, maar met ­actieve scouting, maatwerk en een ­circulair investeringsmodel. “We inves­teren in doeners,” vertelt Mak. “Makers die het potentieel hebben om binnen een paar jaar door te groeien naar de grotere podia.”

Mak woont haar hele leven in Flevoland. Dat vormt niet alleen haar persoonlijke achtergrond, maar ook haar blik op het culturele landschap. “Almere is bijvoorbeeld niet te vergelijken met Urk en Urk ook niet met Dronten,” zegt ze. “Het is best bijzonder te noemen dat je in een provincie woont met een hele andere cultuur en dynamiek dan in de rest van Nederland.”

Makers die het potentieel hebben om binnen een paar jaar door te groeien naar de grotere podia

Jong en multicultureel

Die rijkdom is niet alleen geografisch of sociaal-­cultureel. Flevoland is een van de meest multiculturele regio’s van Nederland, met meer dan 200 nationaliteiten. “Ten ­opzichte van heel Nederland ­wonen hier bovendien 10% meer jongeren,” aldus Mak.

Toch zag je dat lange tijd nauwelijks terug in zowel het culturele aanbod als het makers­klimaat. Als je de Kunstbende in Flevoland hebt ­gewonnen, ben je als ­maker uitontwikkeld. Dus als je als kunstenaar of muzikant ­primair met je vak bezig bent of wilt zijn, dan moet je Flevoland verlaten. En dat heeft natuurlijk een effect: het doet iets met het ­klimaat als ­mensen – én makers én publiek – Flevoland moeten verlaten om ­bezig te kunnen zijn met kunst, cultuur, ­muziek en concerten. Een goed georganiseerde ­culturele sector versterkt het welzijn en de uitstraling van een provincie. Voor ons is Flevoland een plek van groei, ­creativiteit en nieuwe verhalen.”

Een andere aanpak

Voor de beleidsperiode 2021 tot en met 2024 heeft de provincie bepaald dat het makersklimaat een boost moest krijgen, specifiek gericht op zogeheten nieuwe ­makers en nieuw publiek. Valery Mak: “Ze waren heel duidelijk: we willen er geen fonds van maken, geen subsidie­programma. Ze wilden echt een werkend model.” Daaruit ontstond Carte Blanche: formeel een programma van de provincie, in de praktijk een productiehuis. “Met Carte Blanche bieden we ruimte aan nieuw talent en een breed publiek. We verbinden, inspireren en versterken de regio. Voor Flevoland betekent dit een grotere economische waarde, een aantrekkelijk vestigings­klimaat en een sterke culturele infrastructuur.”

We verbinden, inspireren en versterken de regio

“Waar een subsidie normaal voor iedereen ‘open’ is en zich kan aanmelden, scout Carte Blanche actief, waarbij wordt gewerkt met een adviescommissie die ­bestaat uit externe professionals uit het vak­gebied die kritisch het ontwikkelpotentieel van talenten en projecten beoordelen. De commissie bestaat uit onder anderen filmmaker Frank Lammers, A&R-manager Farid Benmbarek en ­galleriehoudster Nina Hama. Door makers in een praktijk­gerichte omgeving te plaatsen, versterken we hun zelfstandigheid en zakelijk inzicht, waardoor zij minder afhankelijk worden van subsidies. We bouwen aan een duurzaam systeem waarin ­talenten verbonden blijven en investeringen terug­vloeien naar nieuwe projecten.”

70% uit Flevoland

Een belangrijke pijler van Carte Blanche is het bewust inzetten van de bestaande Flevolandse infrastructuur. Geen eigen ­gebouw, maar slimme verbindingen met wat er al is. “Wij zijn een productiehuis zonder huis,” zegt Mak. “Wij maken juist gebruik van wat er al is: poppodia, ­musea, theaters en festivals. Ik dacht: als we ­ervoor zorgen dat alles wat we doen voor 70% ‘eigen teelt’ is, bouw je aan een lokale creatieve economie.”

Een circulair investeringsmodel

Misschien wel het meest vernieuwende element: de manier waarop er met geld wordt omgegaan. “Wij werken heel erg vanuit cultureel ondernemerschap,” zegt Mak. “We streven er naar 30% van onze investeringen terug te verdienen. Dat gaat dan naar de volgende maker. Het is een soort mini-eco­systeem.”

Toen het idee op tafel kwam, voelde het bijna idealistisch. “Ik dacht: het zou ­fantastisch zijn als het lukt,” vertelt ze. “Want er is toch nog vaak het idee dat kunst niks ­oplevert. Maar op het moment dat het publiek – geeft wat ze ­willen, en makers het potentieel geeft om te ­floreren, dan kijken mensen niet op een euro om daar kaartjes voor te kopen.”

Waarde

Inmiddels bewijzen de cijfers dat het ­model werkt. “We zijn nu ongeveer drie jaar ­verder,” zegt ze. “Gedurende de beleids­periode moeten we vanuit de investering 30% terugverdienen en we zitten nu al over de 23%. Dus dat gaat best goed.”

“Uiteindelijk gaat het gewoon over de vraag: draagt kunst en cultuur bij aan ons ­welzijn en onze welvaart?” zegt ze. “En ik kan nu na drie jaar zeggen dat het antwoord daarop ja is. Het heeft gewoon waarde en ­levert ­concreet geld en banen op. Landelijk wordt er door fondsen ­gezocht naar ­nieuwe finan­cieringsmogelijkheden en vormen van ondersteuning. Wij laten zien dat onze ­proactieve en marktgerichte maatwerkaanpak bewezen succes heeft. Carte Blanche geeft niet altijd of alleen maar geld, maar biedt vooral ook een netwerk, creativiteit en een podium.”

Het heeft gewoon waarde en ­levert ­concreet geld en banen op

Van Lowlands tot internationale makers

“Met Carte Blanche doen we ons best om een uniek aanbod in Flevoland te creëren. Daarvoor halen we ook regelmatig acts uit het buitenland, die exclusief te zien zijn in Flevoland. Steeds vaker ­benaderen (­buitenlandse) artiesten, ­boekers of ­agenten ons voor een speelplek. Men wíl naar Flevoland komen!” aldus een ­enthousiaste Mak.

Ook partners als Lowlands zien de potentie van Carte Blanche. “Dat Lowlands wilde meewerken, heeft enorm geholpen om makers een serieus podium te geven. De waarde van een maker ziet er na zo’n weekend gewoon anders uit.”