“Belangrijkste uitdaging in België blijft het financiële plaatje dekkend te krijgen”

Het lijkt al heel lang geleden dat de hele wereld op zijn gat lag door corona. De indirecte gevolgen van de wereldwijde pandemie zijn in bijna iedere bedrijfstak nog steeds merkbaar. Het festivallandschap kampt onder andere hierdoor met financiële uitdagingen. De branchevereniging Federatie van Muziekfestivals in Vlaanderen schetst de Belgische situatie.

België is een festivalland pur sang. Iedere zomer worden er bij onze buren zo’n 400 georganiseerd. 300 daarvan vinden plaats in Vlaanderen en Brussel. In totaal is de hele markt goed voor ongeveer vijf miljoen bezoekers. Hierbij moet wel gezegd worden dat het grootste event, de Gentse Feesten, goed is voor meer dan een miljoen bezoekers. Ondanks deze indrukwekkende cijfers is het niet allemaal rozengeur en maneschijn. Zo hebben evenementen als Het Antwerpse Festival en Rock Ternat kenbaar gemaakt de handdoek in de ring te gooien. In totaal zijn er zo’n tien festivals die inkrimpen, een jaar overslaan of stoppen. Strengere regelgeving en constant stijgende kosten zijn twee belangrijke redenen.

Serge Platel, directeur Federatie van Muziekfestivals in Vlaanderen, zegt dat ondanks deze berichten de festivalwereld in België het nog steeds ‘goed doet’. “Festivalcultuur zit in de DNA van de Belg. De opkomst van het publiek was in 2024 weer erg groot. Het was ondanks de kosten, soms extreem weer, en andere uitdagingen, een goed jaar. Onze branche is altijd organisch geweest en dat zag je vorig jaar en zie je dit jaar ook weer. Er zijn altijd festivals die stoppen en dan komen er nieuwe bij. De cijfers zijn al jaren constant. Corona heeft weliswaar een grote impact gehad, maar niets blijvends achtergelaten. De vraag naar livemuziek op festivals is alleen maar groter geworden.

Corona heeft weliswaar een grote impact gehad, maar niets blijvends achtergelate

Toch waren er wel flinke uitdagingen. Bijvoorbeeld het feit dat het overgrote deel van onze festivals draait op vrijwilligers. Je moet dan niet denken aan bekende namen als Tomorrowland, maar kleinere evenementen, samen goed voor duizenden bezoekers. Vrijwilligers die bloed, zweet en tranen geven voor ‘hun’ festival. Het is dan niet leuk als de overheid komt controleren en hen op voorhand beschouwt als boeven. De toenemende regelgeving speelt natuurlijk hier een rol in. Zo mogen vrijwilligers geen verkeer rondom festivals regelen. Dat doen officiële instanties. Festivals worden ook verplicht om bepaalde taken op het festivalterrein in te laten vullen door professionele veiligheidsfirma’s. Daar is niet alleen het budget niet voor, sommige taken kunnen veel beter door een lokale vrijwilliger uitgevoerd worden. Hij of zij kent de mensen en laten we niet vergeten dat er vaak ook niet genoeg professionele veiligheidsagenten zijn.”

De toenemende regelgeving speelt natuurlijk hier een rol in

Belasting en overheid

“De belangrijkste uitdaging blijft het dekkend krijgen van het financiële plaatje”, aldus Platel. “Het leven blijft duurder worden en de ticketprijzen stijgen dus ook. Niet leuk, maar de enige manier waarop organisatoren hogere kosten voor zaken als dagelijkse kosten, artiesten en productie kunnen terugverdienen. Wat ook niet helpt zijn de stappen die de Belgische regering de afgelopen jaren maakte. Een van de meest indringende nieuwe regels was het heffen van vennootschaps belasting op VZW’s (Venootschap Zonder Winst). Veel kleinere festivals vielen hier plotseling onder.

Veel kleinere festivals vielen hier plotseling onder

Wat het extra moeilijk maakt is dat de belastingdienst hiervoor drie jaar terug in de tijd controleert. Een festival dat een potje spaarde voor slechtere tijden moet daar nu belasting over betalen. Dat zijn harde klappen. Vooral omdat deze kosten niet ingecalculeerd waren. Onze insteek richting de overheid is: laten we aan tafel gaan zitten en samen een oplossing zoeken. Als het festival stopt, is het geld in ieder geval weg.”

Federaal vs regionaal

Platel stelt dat het complexe politieke systeem van een federale en een regionale regering in België ook niet helpt. “Voor cultuur moet je bij laatstgenoemde zijn, maar uiteindelijk moet je ook aankloppen op de federale deur. Daar zitten immers de financiën. Hierdoor ontstaan vreemde situaties. Er zijn veel dossiers waar we over spreken met de overheid, maar niets is een zekerheid. Pleiten voor regels die alleen voor festivals opgaan doen we overigens nooit. Onze focus ligt vooral op werkbare regels.

Onze focus ligt vooral op werkbare regels

Overheden lopen te koop met de feiten dat festivals zorgen voor sociale cohesie en dat België een echt festivalland is. Dan moeten ze er ook aan mee werken om deze branche gezond te houden.” Ondanks de uitdagingen kijkt de directeur van Federatie van Muziekfestivals in Vlaanderen vol vertrouwen naar de toekomst. “Ik werk al 25 jaar in de festivalwereld en zag veel veranderingen voorbijkomen waarvan ik soms dacht: oei. Veel van onze festivals worden gedragen door de passie en het enthousiasme van bezoekers en vrijwilligers. Dat in combinatie met de aanhoudende vraag naar toffe festivals zorgde dat er altijd wel een oplossing gevonden werd. Dat gaat in de toekomst niet anders zijn.”

Reactie VVEM

We lieten Willem Westermann van VVEM bovenstaand interview lezen en vroegen hem wat opviel, of er gelijkenissen zijn en of het wenselijk is dat de Nederlandse branchevereniging nauwer samenwerkt met buitenlandse collega’s.

“Er was in de coronatijd veel contact met buitenlandse brancheorganisaties, maar nu eigenlijk bijna niet meer rechtstreeks. Daar staan we wel voor open, want het is goed om van elkaar te leren. Wel krijgen we natuurlijk zaken mee van onze achterban die buiten de Nederlandse grenzen werkt. Daarnaast ontmoet en praat je veel met buitenlande collega’s tijdens congressen als ESNS. We weten dus welke belangrijke zaken spelen. Ik herken dan ook veel in het verhaal van Serge. Er waren een paar bijzondere zaken die opvielen.

Er waren een paar bijzondere zaken die opvielen

Hij stelde dat de Belgische overheid erkent dat sociale cohesie en festivals hand in hand gaan. In Nederland is dat de boodschap die wij in Den Haag constant benadrukken. Hebben jullie in de gaten dat sociale cohesie, de vraag naar livemuziek en behoefte aan uitgaan en ontspanning hartstikke belangrijk zijn? Ook op het gebied van vrijwilligers las ik iets bijzonders. In het kader van een terugtrekkende overheid kunnen hier verkeersregelaartaken juist wel door vrijwilligers uitgevoerd worden. Mits die een speciale cursus hebben gedaan. Er wordt hier niet boos gekeken naar die belangrijke groep, maar juist onderzocht hoe we dit soort zaken vorm kunnen geven voor het gemeenschappelijke belang. Verbaasd was ik over de VZW-belastingregelgeving in België. Daar begrijpen we niets van. Ik denk dat het goed is dat brancheverenigingen elkaar vaker spreken. Volgens mij is er voor beide partijen winst te behalen door alleen al ervaringen en oplossingen met elkaar te delen.

Ik denk dat het goed is dat brancheverenigingen elkaar vaker spreken