Vrouwen in een mannenwereld: Marike Jager

De entertainmentindustrie is nog steeds een mannenbolwerk. In een tijd van gendergelijkheid, glazen plafonds en #metoo portretteren we vrouwen die vertellen over werk, kansen en ambities. In deze aflevering staat singer/songwriter, producer, voice-over en presentatrice Marike Jager centraal.

Marike Jager maakte op een bijzondere manier haar entree in de muziekindustrie, toen ze in 2003 de Grote Prijs van Nederland won. Ze maakte sindsdien vijf albums, werd vier keer genomineerd voor een Edison, speelde op alle poppodia van Nederland en op talloze festivals, en ze deed verschillende uitverkochte theatertournees. Als presentatrice was ze op tv te zien (en deed ze onder meer verslag van Lowlands) en als voice-overvis ze in talloze reclames te horen. Na een afwezigheid van vijf jaar, waarin ze beviel van drie kinderen, keerde ze in september terug met haar nieuwe album Hey Are You OK.

Wat betekende het voor de toen 24-jarige student Marike uit Maastricht dat ze de Grote Prijs van Nederland won?
“Het betekende een grote stap de muziekindustrie in. Ik had geen idee hoe die wereld eruit zag, het was geheel onbekend terrein. Het was echt een mannenbolwerk, ontdekte ik. Ik had al eens meegedaan met de muziekcompetitie Nu of Nooit. Daar was ik de enige vrouw. Ook de jury bestond uitsluitend uit mannen, net als de journalisten, de dj’s en muzieksamenstellers bij de radio, de A&R-managers van platenmaatschappijen. Daar keek je tegenop, met name door de machtspositie die er was tussen label en artiest. Die was er zeker, terwijl je uiteindelijk elkaar nodig hebt.”

Hoe is dat sindsdien veranderd?
“Ik denk dat de ontwikkelingen op technologisch gebied ervoor hebben gezorgd dat je makkelijker van jezelf kunt laten horen. Je kunt thuis opnemen en jezelf op social media laten zien. Ik zie ook meer vrouwen om mij heen in de muziekindustrie. Het is nu gelijkwaardiger, je ziet en hoort dat er ook toffe muziek wordt gemaakt door vrouwen. Voorheen bestonden bands bijna altijd alleen uit mannen.”

Vrouwen zijn net zo waardevol als mannen, dat mag zowel voor als achter de schermen zichtbaar zijn.

Heb je situaties meegemaakt waarin je merkte dat je anders behandeld werd omdat je een vrouw bent?
“Ja, maar niet per se op een nare manier. Wanneer je op een podium staat, denken mensen dat je zingt. Je wordt als vrouw niet gezien als instrumentalist. Terwijl ik ook de gitarist in mijn band ben. Dan kom je er bijvoorbeeld achter dat de geluidstechnicus je gitaargeluid zachter in de mix heeft afgesteld. Op mijn nieuwe album Hey Are You OK heb ik alle gitaarpartijen zelf ingespeeld. Evengoed krijg ik de vraag wie de gitaarpartijen heeft ingespeeld. Of neem het duet dat ik met Ron Sexsmith deed. Ik schreef het grootste deel van het liedje, maar hij kreeg de complimenten. Voor dit album had ik een producer, Paul Willemsen. Toen de plaat af was wees mijn man mij er op dat ik zelf ook heel veel productiewerk had gedaan en dus als co-producer in de credits zou moeten staan. Dat vond ik lastig om aan te kaarten. Ik ben er te bescheiden in, schuif mijzelf niet naar voren. Daar herkennen denk ik meer vrouwen zich in.”

Zijn er ook voordelen?
“Soms, bijvoorbeeld wanneer je de enige vrouw in een line-up met uitsluitend mannen bent. Je valt meer op en je krijgt je eigen kleedkamer. Nu moet ik wel bekennen dat ik er wars van ben om mij sexy te kleden, terwijl ik weet dat het voordelen op kan leveren.”

Er zijn verschillende initiatieven voor een gelijkere sekseverdeling in de sector, zoals KeyChange. Wat vind jij daar van?
“Heel goed. Vrouwen zijn net zo waardevol als mannen, dat mag zowel voor als achter de schermen zichtbaar zijn. Zet je daar niet op in, dan krijgt veel vrouwelijk talent geen podium. Als je die kans krijgt, moet je er ook niet te lang bij stilstaan dat je onderdeel bent van een campagne om meer vrouwen op de podia te krijgen. Je moet je kans grijpen en laten zien dat je het kunt. Zo bewijs je dat je niet onderdoet voor mannen. Het heeft geen zin om in een hoekje te gaan zitten grienen dat je achtergesteld wordt.”

Je hebt op allerlei soorten plekken gespeeld, van Lowlands en Noorderslag tot poppodia, jongerencentra, kerken, en theaters. Hoe is het in Nederland gesteld met de verhouding man/vrouw voor en achter de schermen?
“In het popcircuit zie je dat de vrouwen iets meer terrein winnen, in het theater kom je achter de schermen voornamelijk mannen tegen. Nu is het ook zo dat je daar voornamelijk met de technici te maken hebt, en dat zijn bijna altijd mannen. Hetzelfde geldt voor de festivals.”

Toch heb je zelf ook alleen mannen in je band.
“Ik heb geprobeerd vrouwen in mijn band te krijgen, omdat dat gezellig is en goed voor de balans. Dat is helaas niet gelukt. Het zoeken naar een band is een uitdaging, iemand moet het willen en kunnen en er moet een klik zijn. Omdat er meer mannelijke muzikanten zijn, is de kans ook groter dat je uiteindelijk met een man samenwerkt. Gelukkig hebben we wel een vrouwelijke lichttechnicus en tourmanager.”

Heb je het idee dat er als vrouwelijke artiest anders naar je wordt gekeken dan naar mannelijke artiesten?
“Ik denk dat mannelijke artiesten sneller cool worden gevonden en omarmd worden. Ook heb ik van 3VOOR12 wel eens commentaar gehad op de laarsjes die ik droeg bij mijn optreden op Noorderslag. Waarom moest het over mijn kleding gaan? Zouden ze dat ook doen bij een willekeurige mannelijke gitaarband? Dat vond ik wel kwalijk. Ook leeft het vooroordeel dat mannen betere liedjes schrijven, beter gitaar spelen en meer produceren. Tenslotte zie je dat veel meer mannen dan vrouwen doen. Maar dat is een cirkelredenering. Het wordt tijd dat we dit doorbreken en vrouwen zich kunnen laten zien.”

Ik heb van 3VOOR12 wel eens commentaar gehad op de laarsjes die ik droeg tijdens een optreden. Waarom moest het over mijn kleding gaan?

Denk je dat er, net als in de theater- en filmwereld, ook in de Nederlandse muziekindustrie een #metoo-moment aanstaande is?
“Het zou mij verbazen als het nog zou gebeuren, er is bij mijn weten in Nederland nog niets naar buiten gekomen. Tegelijkertijd denk ik wel dat er zulke situaties zijn geweest. Het gaat immers om macht, dat is overal en van alle tijden. Ik heb er gelukkig niet mee te maken gekregen.”

Wat hoop je dat er concreet veranderd is in de muziekindustrie als je dochter over twintig jaar muzikant wil worden?
“Ik hoop dat er tegen die tijd heel goede, vrouwelijke artiesten zijn die gewaardeerd worden om hun liedjes. Dan kan ze daar een voorbeeld aan nemen. Maar hopelijk ben ik haar eerste voorbeeld.”

Voor deze serie spraken we eerder met Denise Schoenmaker, Margriet Koedooder en Sarah Hildering.