VNPF: ‘Verhoogde btw-tarieven gaan popsector zeer hard raken’

De financiële positie van Nederlandse poppodia komt steeds meer onder druk te staan. Dat blijkt uit de nieuwste sectorrapportage van de Vereniging Nederlandse Poppodia en -Festivals (VNPF). Ondanks een toename in bezoeken en inkomsten in 2023, stegen de kosten voor energie, personeel, horeca-inkoop en artiesten explosief.

Deze ontwikkeling wordt verder versterkt door de recente aankondiging van een voorgenomen btw-verhoging van 9% naar 21%.

In 2023 nam het aantal bezoeken aan poppodia toe tot 5,8 miljoen, een stijging van 11% ten opzichte van 2019. Inkomsten stegen met 25%, maar de uitgaven namen ook met 24% toe, waarbij vooral personeelskosten, programmakosten en huisvestingskosten flink stegen. Ondanks een gemiddeld positief financieel resultaat van 0,7%, rapporteerde 38% van de poppodia een negatief financieel resultaat.

Een belangrijke zorg is ook de daling van het aantal optredens van popartiesten, ondanks een stijging van het aantal programma’s. Dit kan duiden op stijgende kosten voor het organiseren van live evenementen. Wat opvalt is de toename van betaald bezoek versus de afname gratis toegankelijk programma.  Hogere ticketprijzen kunnen leiden tot een daling van het aantal bezoeken, waardoor popconcerten, popfestivals en clubavonden minder toegankelijk worden voor mensen met een lager inkomen (zoals jongeren).

Gemeentelijke subsidies worden niet overal voldoende geïndexeerd. 24% van de poppodia geeft aan in 2023 geen enkele indexatie van de gemeentelijke subsidies ten opzichte van 2022 te hebben ontvangen. Wat de financiële druk op poppodia (en ook gesubsidieerde festivals) vergroot. Deze economische druk kan ertoe leiden dat alleen rendabele programma’s worden gepresenteerd, wat de artistieke diversiteit en innovatie binnen de sector belemmert. Vooral avontuurlijk, artistiek vernieuwend programma, beginnende artiesten en kleinere podia en (gratis) festivals lijden onder deze omstandigheden.

Volgens de VNPF zal de voorgenomen btw-verhoging van 9% naar 21% onvermijdelijk leiden tot hogere prijzen voor tickets en andere diensten, waardoor betaalbaarheid en dus ook de toegankelijkheid van popcultuur voor een breed publiek onder druk komen te staan. De verwachting is dat deze verhoging zal leiden tot 1,5 miljoen minder bezoeken aan festivals en 900.000 minder bezoeken aan podiumkunsten. Dit heeft niet alleen negatieve economische gevolgen, zoals een verlies van werkgelegenheid en een afname van het aantal culturele evenementen, maar raakt ook mensen met een kleine portemonnee (bijvoorbeeld jongeren) disproportioneel hard.

De positie van werkenden in de popcultuur en creatieve sector, zowel op als achter het podium, is zeer kwetsbaar. Steeds vaker wordt fair pay als subsidievoorwaarde gesteld. Onderzoek van Berenschot wijst uit dat er aanzienlijk meer budget (€7,8 miljoen in prijspeil 2022) nodig is om popmuzikanten eerlijk te belonen. In tegenstelling tot direct door het rijk gesubsidieerde organisaties ontvangt de popsector hier nauwelijks steun voor. Al jaren zijn makers, podia, festivals en boekingskantoren hierover in gesprek; in september start de pilot ‘fairpop’.

Door stijgende operationele kosten en de afschaffing van het verlaagde btw-tarief wordt het steeds moeilijker om fair pay te realiseren zonder extra ondersteuning. Dit legt volgens de VNPF een zware last op de duurzame ontwikkeling van popcultuur, popmuzikanten en de artistieke diversiteit binnen de popsector. De VNPF, samen met andere cultuur- en sportorganisaties, roept het kabinet dan ook op om deze voorgenomen btw-verhoging te heroverwegen en te erkennen dat de culturele en creatieve sector essentieel is voor de sociale cohesie, culturele diversiteit en economische vitaliteit van Nederland.