Tweede Kamer debatteert maandag over BIS-advies Raad voor Cultuur

Vandaag, maandag 29 juni, debatteert de Tweede Kamer over het BIS-advies dat door de Raad voor Cultuur op 4 juni is uitgebracht. Op het advies kwam veel kritiek uit de cultuursector. 

Onder andere de Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals (VNPF) uitte zich kritisch over het advies voor de culturele basisinfrastructuur, dat gaat gelden van 2021-2024. Volgens de vereniging staan de subsidietoekenningen van de Raad voor Cultuur haaks op het sector- en besteladvies van het Rijk.

Ook is de VNPF kritisch over de instellingen aan welke instellingen geld is toegekend. Als voorbereiding op het nieuwe cultuurbeleid pleitte de Raad voor Cultuur in 2017 in het sectoradvies ‘De Balans De Behoefte’ voor een integraal en inclusief muzieklandschap. De Raad sommeerde de sector aandacht te besteden aan meer diversiteit in het Nederlandse muziekbeleid.

Wie rekent, ziet dat de toekenning van subsidie tegelijk scheef en krom is

Ook in april werd dit benadrukt in het besteladvies ‘Cultuur dichtbij, dicht bij cultuur’. De focus van het cultuurbeleid diende te worden verbreed door de BIS ook open te stellen voor popmuziek en urban arts.

Nu blijkt dat ruim 61% van het podiumkunstenbudget naar academisch gecomponeerde muziek gaat. De VNPF berekende dat dit 46% van het totale BIS-budget is. Het Metropole Orkest is daarin niet meegerekend. “Slechts 0,15% van de subsidies uit het podiumkunstenbudget gaan naar pop en urban. Wie rekent, ziet dat de toekenning van subsidie tegelijk scheef en krom is.”

Verder becijferde de VNPF dat 0,45% (685.000 euro) van het podiumkunstenbudget naar urban arts gaat. “Een willekeurige vergelijking, dertien procent (ruim 20 miljoen euro) van dat budget gaat naar een negental theaterproducenten. We kunnen nog wel even doorgaan en het punt is duidelijk: popcultuur wordt nog steeds niet serieus genomen in de planvorming rond het landelijke cultuurbeleid.”

Daarnaast zou het advies op gespannen voet staan met de door de culturele sector aangenomen Fair Practice Code. “Wij onderschrijven de vijf kernwaarden die ten grondslag liggen aan de code: solidariteit, diversiteit, vertrouwen, duurzaamheid en transparantie. De commissies bij de Raad hebben de individuele aanvragen er op beoordeeld, maar het gezamenlijke resultaat van hun beoordelingen niet.”

Coronacrisis

Kunsten ’92 liet in een brief aan de Tweede Kamer weten dat het debat van vandaag niet los kan worden gezien van de coronacrisis. “Deze crisis heeft aangetoond dat de culturele en creatieve sector geen ornament is, maar net als de zorg en het onderwijs een fundament van de samenleving.”

De grote afhankelijkheid van een sterke economie maakt de culturele sector extra kwetsbaar

“Er is nog nooit zo unaniem en overtuigend door pers, publiek en politiek verklaard hoe groot de betekenis en waarde is van kunst en creativiteit voor economie, werkgelegenheid, toerisme, integratie, onderwijs, zorg en bovenal verbeelding en identiteit. Tegelijkertijd blijkt de grote afhankelijkheid van een sterke economie deze sector extra kwetsbaar te maken. Het is één van de zwaarst en meest langdurig getroffen sectoren in de crisis.”

Arbeidsmarkt

Volgens Kunsten ’92 schuilt de kwetsbaarheid van de cultuursector ook in de arbeidsmarkt met ‘veel onderling afhankelijke, kleine instellingen, bedrijven en freelancers.’ In de culturele sector werkt zo’n zestig procent van het personeel als freelancer.

De brancheorganisatie is blij dat er, ondanks de situatie een nieuw advies is uitgebracht, maar geeft tegelijkertijd aan dat het advies geen recht doet aan vele kunstenaars en instellingen die weliswaar positief zijn beoordeeld [red: voor een subsidietoekenning] maar voor wie toch geen financiële ruimte is. “Dit ondanks aantoonbare en vaak internationale kwaliteit en een groot publieksbereik.”

Eurosonic Noorderslag en Amsterdam Dance Event, Paradiso en Melkweg hebben al te horen gekregen dat zij geen subsidies zullen ontvangen uit de BIS. Ook het Scapino Ballet Rotterdam kan geen aanspraak maken op de de gelden.

Advies Culturele Basisinfrastructuur

Eens in de vier jaar adviseert de Raad voor Cultuur over de toekenning van rijkssubsidies aan culturele instellingen. De BIS bevat de instellingen die de overheid als essentieel beschouwt voor het nationale cultuurlandschap. In totaal is er jaarlijks bijna 200 miljoen euro aan subsidie beschikbaar.

Culturele instellingen dienen een subsidieaanvraag in bij het ministerie van OCW. Nadat het advies over de BIS is aangeboden bij de minister, worden instellingen in de gelegenheid gesteld om de minister te wijzen op eventuele feitelijke onjuistheden in het advies. Waar nodig vult de raad op basis daarvan de adviezen aan.

Dit jaar dienden 220 culturele instellingen een subsidieaanvraag in, waarvan 107 positief werden beoordeeld. Op Prinsjesdag, dit jaar op 15 september 2020, maakt de minister bekend welke instellingen deel gaan uitmaken van de nieuwe BIS. Acht instellingen hebben vooralsnog een negatief advies gekregen, maar hebben tot november de tijd om hun aanvraag te verbeteren.