Onderzoek: duurzame bezoekersmobiliteit bij festivals vraagt om betere samenwerking en maatwerk

Het rapport Duurzame recreatieve mobiliteit brengt in kaart hoe organisaties uit de vrijetijdssector, overheden en vervoerders aankijken tegen het verduurzamen van bezoekersverkeer. Daarvoor organiseerde MARE in september 2026 twee verdiepende sessies met vertegenwoordigers uit onder meer de festivalbranche, dagattracties, sportevenementen, breedtesport, provincies, gemeenten en vervoerders.

Uit de gesprekken komt naar voren dat duurzame bezoekersmobiliteit bij veel organisaties nog niet bovenaan de agenda staat. Het aantrekken van bezoekers en het organiseren van veilig en goed bereikbaar vervoer hebben doorgaans prioriteit. Duurzaamheid wordt vaker meegenomen wanneer dit binnen de bestaande organisatie en infrastructuur mogelijk is.

Onzekerheid rond busvervoer en ticketverkoop

Voor festivals spelen specifieke uitdagingen. Veel evenementen vinden plaats op afgelegen locaties en worden slechts enkele dagen per jaar georganiseerd. Daardoor is het lastiger om structurele vervoersoplossingen op te zetten en investeringen rendabel te maken.

Ook de planning van collectief vervoer brengt risico's met zich mee. Volgens de geïnterviewde stakeholders maken bezoekers hun vervoerskeuze soms pas kort voor het festival, terwijl organisatoren bussen al ongeveer twee weken van tevoren moeten bevestigen. Het is daardoor onzeker hoeveel bezoekers daadwerkelijk gebruik zullen maken van het aanbod.

Het faciliteren van de heenreis wordt in de gesprekken als grotere uitdaging genoemd dan de terugreis. Bij vertrek vanaf het festivalterrein kunnen organisatoren bezoekers beter informeren en sturen op beschikbare vervoersmogelijkheden. Voor de heenreis is de vervoerskeuze vaak al eerder gemaakt.

Vervoerders worden vaak te laat betrokken

Samenwerking met vervoerders en overheden is volgens het onderzoek noodzakelijk, maar komt niet altijd tijdig tot stand. Vervoerders worden regelmatig pas laat in het organisatieproces benaderd, waardoor zij vooral een uitvoerende rol krijgen. Eerder overleg zou meer ruimte bieden om vanuit hun expertise mee te denken over passende oplossingen.

Ook concessies en bestaande afspraken met vervoerders kunnen de mogelijkheden voor maatwerk beperken. Vooral kleinere festivals ervaren dat het moeilijk is om vervoerders te interesseren voor aanvullende vervoersoplossingen. Tegelijkertijd geven vervoerders aan dat de schaal van dergelijke evenementen het lastig kan maken om passend vervoer te organiseren.

Sommige stakeholders denken daarom na over vaste festival- of hub-locaties die beter op het reguliere openbaar vervoer zijn aangesloten. Daarmee zouden vervoersoplossingen vaker kunnen worden benut.

Behoefte aan inzicht en praktische ondersteuning

Een belangrijke conclusie uit het onderzoek is dat organisaties niet zozeer behoefte hebben aan meer algemene kennis over duurzaamheid, maar vooral aan concreet inzicht in bezoekersstromen, reisgedrag en de CO₂-impact van hun sector. Veel organisaties weten onvoldoende hoe hun bezoekers reizen en welke maatregelen daadwerkelijk effect kunnen hebben.

Ook bestaande kennis en praktijkvoorbeelden zijn volgens de deelnemers onvoldoende toegankelijk. Er gebeurt al veel, maar informatie over pilots en succesvolle initiatieven is versnipperd. Organisaties hebben vooral behoefte aan praktische en sectorspecifieke voorbeelden die aansluiten op hun eigen situatie.

De mogelijkheden verschillen bovendien sterk per organisatie. Grotere partijen beschikken doorgaans over meer budget, kennis en capaciteit om te experimenteren. Kleinere organisaties hebben minder ruimte om risico's te nemen en moeten duurzame mobiliteit vaak naast andere verantwoordelijkheden oppakken.

Oproep tot faciliteren en experimenteren

De stakeholders verwachten van het ministerie vooral een faciliterende en verbindende rol. Meer regelgeving wordt niet als oplossing gezien, mede omdat organisaties al te maken hebben met regeldruk. Wel kunnen duidelijke en uniforme kaders helpen om inzichtelijk te maken wat mogelijk is en wie waarvoor verantwoordelijk is.

Daarnaast noemen de deelnemers ruimte voor pilots, financiering, kennisdeling en een duidelijk aanspreekpunt binnen IenW als mogelijke verbeteringen. Ook het vroegtijdig bij elkaar brengen van organisatoren, vervoerders en overheden kan helpen om nieuwe oplossingen te ontwikkelen.

De huidige aanpak van IenW sluit volgens het rapport op hoofdlijnen aan bij de behoeften van de sector. Een meer sectorspecifieke benadering, praktische kennisuitwisseling en betere samenwerking kunnen de aanpak richting 2030 verder versterken. Het uiteindelijke doel is duurzame recreatieve mobiliteit structureel onderdeel te maken van het beleid en de praktijk van organisaties in de vrijetijdssector.