Minister Rianne Letschert (OCW): ‘Subsidiesysteem niet failliet, wel toe aan herziening’

De recente juridische tegenslagen voor het Fonds Podiumkunsten laten vooral zien hoe groot de druk op het huidige subsidiesysteem is. Dat schrijft minister Rianne Letschert (OCW) in antwoorden op Kamervragen van VVD’er Erik van der Maas. Hij stelt onder meer dat ‘het systeem eigenlijk failliet is.’

Dat het fonds meerdere keren door de rechter is teruggefloten, betekent volgens de minister niet dat het structureel misgaat. Juridische procedures zijn gebruikelijk, juist omdat de belangen groot zijn.

Voor de subsidieperiode 2025–2028 nam het fonds 273 besluiten. Dertien organisaties gingen daartegen in beroep. In veel gevallen kreeg het fonds gelijk, maar de rechter oordeelde ook dat de procedure op onderdelen zorgvuldiger moet. Die punten moet het fonds nu herstellen.

De kern van het probleem zit volgens Letschert vooral in de enorme druk op het budget. In de laatste ronde moesten 146 aanvragen worden afgewezen, bijna drie keer zoveel als voorheen.

Opvallend: 59 aanvragen kregen wél een positief advies, maar konden toch niet worden gehonoreerd door geldgebrek. Daarnaast woog regionale spreiding zwaarder mee, waardoor met name Amsterdamse instellingen vaker buiten de boot vielen. Die combinatie zorgt ervoor dat meer partijen naar de rechter stappen.

De minister is duidelijk: subsidiebesluiten moeten goed onderbouwd en transparant zijn. Uit recente uitspraken blijkt dat het daar beter kan. Het fonds werkt met regels om belangenverstrengeling te voorkomen, maar rechters oordelen daar niet altijd hetzelfde over. Andere cultuurfondsen zijn volgens Letschert recent niet op vergelijkbare wijze gecorrigeerd.

Hoewel de kritiek stevig is, vindt de minister het te ver gaan om te spreken van een failliet systeem. Wel erkent ze dat het huidige model knelt en toe is aan vernieuwing. Ze verwijst naar het advies Toegang tot cultuur van de Raad voor Cultuur, waarin wordt gepleit voor eenvoudiger procedures en minder administratieve lasten. Want aanvragen kosten nu veel tijd en geld, soms moeten instellingen er zelfs iemand voor inhuren.

Tegelijk benadrukt ze dat het Nederlandse systeem – met onafhankelijke beoordeling en transparantie – ‘een groot goed’ blijft.

De minister wil samen met andere overheden en fondsen kijken hoe het systeem eenvoudiger en overzichtelijker kan. Na de zomer van 2026 komt Letschert met de eerste contouren van een vernieuwd cultuurbestel vanaf 2029.