ESNS neemt lessen uit coronatijd mee voor nieuwe editie

Na twee online corona-edities keert de Groningse showcasefestival en conferentie ESNS terug naar een normale, fysieke editie, met de blik op de toekomst.

Door: Jasper van Vugt

Er kan weinig meer misgaan” zegt Robert Meijerink, hoofd programma ESNS. “Het voelt deze keer als een ‘safe bet’. Dat geeft de burger moed en dat geldt zeker voor ons. Vorig jaar hebben we tot eind november gedacht dat we eindelijk weer iets konden doen, na alle lockdowns en beperkingen”. Eind november 2021 moest de organisatie van ESNS door de oplopende coronabesmettingen en daaropvolgende overheidsmaatregelen op stel en sprong het festival omzetten van een fysieke, normale editie naar een online editie zoals het die ook in 2021 organiseerde. Met nog enkele weken te gaan voor de editie van 2023 lijkt het erop dat het festival dit jaar op de gebruikelijke manier kan plaatsvinden.

De pandemie heeft wel degelijk effect gehad op het festival, zo vertelt Meijerink. In de jaren voor 2021 presenteerden zo’n 350 artiesten en bands uit heel Europa zich op het festival door middel van optredens in cafés, pop­podia en theaters aan ongeveer 40.000 bezoekers en 4000 professionals uit de wereldwijde muziekindustrie. Overdag werd er over talloze industriegerelateerde onderwerpen van gedachten gewisseld in zalencomplex De Oosterpoort. De Groningse binnenstad was daarnaast het decor voor talloze aanverwante activiteiten, zoals netwerk­borrels, prijsuitreikingen, radio- en tv-opnamen en promotie-optredens en publiciteitsacties. Dit jaar keert het festival terug.

Wat gaat er dit jaar anders zijn dan in januari 2020?

Robert Meijerink: “De stad Groningen is veranderd, dat zal de bezoeker ook gaan opvallen. Bepaalde locaties die onderdeel van het festival waren, zoals De Beurs, bestaan niet meer. We hebben veel tijd en energie gestoken in het vinden van nieuwe locaties. Dat is gelukkig gelukt. Wel is deze editie iets kleiner dan die van 2020. Dat is bewust gedaan, vanuit het idee dat alle evenementen weer moeten opstarten en het niet logisch is  dezelfde hoeveelheid kaarten te verkopen als in 2020.”

Welke ervaringen van de twee corona-edities nemen jullie mee?

“De wereld heeft in die twee jaar natuurlijk niet stilgestaan. Dat hebben we bij de vorige twee edities zo goed mogelijk proberen te vertalen naar online. Dat is goed gelukt, gezien de reacties en de behoefte vanuit de sector. We moesten er als festival zijn voor de sector met hoop en perspectief. Maar het is niet ‘the real thing’. Een online editie kan de ontmoetingen in Groningen, de conferentie overdag en ’s avonds livemuziek kijken in de binnenstad niet vervangen. Vanuit dat idee zijn we met deze editie begonnen. Er is in de tussentijd veel gebeurd en veranderd, vanuit dat licht zie je dat we van ver komen. Wat we meenemen van de afgelopen twee edities is dat we dit jaar een selectie van de panels digitaal gaan aanbieden. We hebben geleerd dat we met digitale middelen veel meer kunnen doen dan we voorheen deden. Zo kunnen mensen verschillende panels terug­kijken na ESNS.”

Wat hebben die online edities betekend voor de kaartverkoop van dit jaar?

“Wat opvalt is dat we, naast veel vertrouwde bezoekers, veel nieuwe mensen gaan ontvangen. Geen idee hoe dat komt, maar best bijzonder en vooral heel mooi. We vermoeden dat talloze jonge professionals, die de online edities bezochten, nu naar Groningen komen. Dat moeten we verder onderzoeken. De kaartverkoop gaat goed, al merken we dat heel veel mensen pas laat beslissen of ze gaan. Dat zie je bij meer festivals en evenementen. De actiebereidheid van veel bezoekers is veranderd. Het Duitse Reeperbahn festival in september verkocht bijvoorbeeld veel minder kaarten dan ­normaal en wist pas een paar weken voor aanvang hoe het evenement ging verlopen.”

We hebben geleerd dat we met digitale middelen veel meer kunnen doen dan we voorheen deden

Het focusland van dit jaar is Spanje. Wat maakt dat land in muzikaal opzicht bijzonder?

“Het zou vorig jaar al focusland zijn. In goed overleg hebben we besloten Spanje een jaar door te schuiven. Het is namelijk een groot en relevant muziekland, met veel zalen en festivals, veel professionals en goede artiesten. Een echt muziekland, bestaande uit veel verschillende regio’s die ieder trouw zijn aan hun eigen genres en identiteit. We hebben veel tijd en energie gestoken om dat goed neer te zetten op het festival.”

Verduurzaming is een van de thema’s die ook dit jaar terugkeert op de conferentie. Hoe maak je zo’n niet bepaald swingend thema interessant en urgent?

“Het is geen makkelijk thema, maar wel noodzakelijk. Niet alleen voor festivals, maar ook voor poppodia over de hele wereld. Veel mensen zijn daar dagelijks mee bezig. Daarom zetten we het al ruim tien jaar als terugkerend thema op de agenda van de conferentie. In onze wil om groener en effectiever te werken moeten we als sector gezamenlijk toewerken naar een nieuwe standaard. Er zijn zoveel parameters en redenen die aan verduurzaming bijdragen, dat we het moeten blijven agenderen. Neem Lowlands, met hun inspirerende voorbeeld van zonnepanelen op de parkeerplaats. Daarbij zijn er veel subsidienten in heel Europa die als keiharde eis meegeven dat er groen gewerkt moet worden op een evenement, of dat er op zijn minst een plan voor is. ESNS is als evenement al vrij ver in duurzame productie en organisatie. We stellen ons platform graag beschikbaar om de meest inspirerende voorbeelden en partners aan de sector te laten zien en kennis te delen. Daarnaast keren ook thema’s als keychange of genderbalans terug en verweven we dit zelf ook in onze conferentie en organisatie. Een ander thema dat terugkomt is de inflatie door de energiecrisis. Het is een ontzettend urgent en noodzakelijk onderwerp, dat op korte termijn zelfs kan leiden tot faillissementen in de sector. Poppodia lopen op tegen gierend hoge energierekeningen. Dat houdt iedereen bezig.”

Merken jullie zelf iets van de inflatie, problemen met gekwalificeerd personeel en de wens voor duurzaamheid op evenementen?

“Ik denk dat iedereen dat ervaart. We ­worden vaker benaderd door collega-instellingen, van zalen tot festivals en van gemeente tot artiesten, met vragen over duurzaam produceren en touren. Dat zou je kunnen zien als een teken dat het thema voor steeds meer organisaties in hun dagelijkse werk ingebed wordt. In maart mochten de podia weer open en was er op verschillende niveaus een personeelstekort. Nu ligt er een ander probleem op tafel, naast de stijgende personeelskosten door het tekort aan personeel: toenemende productiekosten. Een aggregaat kostte in 2020 heel wat meer dan in 2023. Voor ESNS betekent dat een kostenstijging van tientallen procenten. Alles is veel duurder, van hotels tot leveranciers die door de gestegen brandstofprijzen hun producten niet meer voor hetzelfde bedrag kunnen leveren. Net als de rest van de maatschappij moeten wij dat doorberekenen in onze prijzen.”

Voor artiesten is spelen op ESNS een manier om in het buitenland voet aan de grond te krijgen. Is er een verschil in effect van een optreden op de digitale editie dan op een fysieke editie?

“Ja, dat is anders geweest, maar er is wel degelijk een positief effect geweest, zo blijkt uit ESNS Exchange. Dat is het talentenprogramma van ESNS en onze partners, dat zo’n veertien jaar geleden is opgericht en waarbij aangesloten festivals en programmeurs informatie, tips en inspiratie uitwisselen. Met een financiële bijdrage van de Europese Commissie krijgen zij een bonus als ze een artiest uit dat programma ­boeken. Uit de onderzoeksresultaten blijkt dat heel veel boekers en programmeurs de online editie bekeken hebben. We zien dat voor veel artiesten de speciaal voor ESNS gemaakte video resultaat heeft gehad. Een Zwitserse artiest als Priya Ragu is bijvoorbeeld heel veel geboekt, inclusief een op­treden tijdens Down The Rabbit Hole. We zijn benieuwd wat het effect op volgend jaar gaat zijn. Een fysieke editie biedt nu eenmaal meer perspectief dan een online editie, doordat de media aanwezig is en erover schrijft, de radio artiesten op de playlist zet en de tv opnamen maakt. Nieuw is dat dit jaar ook de Amerikaanse radio op­namen komt maken. Daar heb ik jarenlang aan gewerkt om dat voor elkaar te krijgen.”

Wat gaan zij doen?

“Het gaat om KEXP, een publiek radiostation uit Seattle. Ze komen naar Groningen om vijf artiesten en bands op te nemen en de basis te leggen voor een langere samenwerking. Dat is ontzettend relevant voor artiesten, want de Amerikaanse markt is superinteressant voor hen. Door middel van zo’n sessie kun je als organisatie een duwtje in de rug geven om mensen buiten Europa te bereiken. Het idee is dat ze in de toekomst meer sessies gaan opnemen. Net als WDR Rockpalast, die op woensdag traditiegetrouw opnemen in Huize Maas. Ook ARTE neemt drie dagen lang op in de Stadsschouwburg. De sessies die zij op­nemen worden op de Duitse en Franse tv uitgezonden in de pauzes van programma’s, waardoor sommige artiesten heel hoge kijkcijfers hebben. Daar gaan deuren open. Ook nuttig voor artiesten zijn de writing camps die we in samenwerking met Buma Music In Motion organiseren. Dat deden we altijd al, maar dit jaar organiseren we er meerdere in samenwerking met verschillende partijen. Tijdens het festival zijn er veel muzikanten bij elkaar. Door die bij elkaar te zetten tijdens writing camps kan je als maker nog meer garen spinnen bij een bezoek aan Groningen en behalve nieuwe inspiratie opdoen ook mooie nieuwe muziek maken.”

Bij de laatste fysieke editie in 2020 was de conferentie op zaterdag verschoven van De Oosterpoort naar het toen gloednieuwe Forum Groningen. Is dat dit jaar weer zo?

“Ja, dat is de discover day voor Nederlands talent. We hebben een programma opgezet in samenwerking met diverse partners, waaronder FunX. De panels gaan in op de Nederlandse sector. De IJzeren Podiumdieren worden nu op zaterdagmiddag uitgereikt en er is ook weer een tv-uitzending van Noorderslag. Daar zijn we heel blij mee. Nieuw is dat het muziekprogramma van Noorderslag eerder begint. We willen eerder beginnen met de optredens en de focus leggen op de late namiddag en vroege avond. Daardoor hoeft het programma niet meer tot vier uur ’s nachts door te gaan. Zo wordt Noorderslag niet meer een feestje dat als een nachtkaars uitgaat en is er meer aandacht voor de optredens die aan het eind van het programma gepland staan. Voor de nachtdieren organiseren we na Noorderslag een ESNS After. Dus doorgaan tot vier uur kan ook dit jaar weer.”