De Nits 50 jaar: ‘We willen ons nooit herhalen’

De Nits bestaan vijftig jaar. Wat ooit begon als een vrolijk studentenbandje is in de loop der jaren uitgegroeid tot een in Europa hooglijk gewaardeerd muziektrio dat excelleert in verstilde avantgarde pop voor fijnproevers. Vijftig jaar Nits, een gouden jubileum dat uiteraard gevierd gaat worden.

Toen Henk Hofstede in 1974 met wat vrienden de Nits oprichtte, was hij 23 jaar en studeerde hij aan de Rietveld Academie in Amsterdam. “Ik kwam uit een milieu waar kunst niet gezien werd als iets waarvan je kon leven. In de echte wereld moest je een echte baan hebben. Ik kon aardig tekenen en schilderen en zou dus tekenleraar worden. Ik heb die leraren­opleiding ook helemaal afgemaakt,” vertelt Hofstede.

Rockfield Studios

De naam The Nits wordt hen aangereikt door een andere, gelijknamige band die ermee stopt. Vanwege typografische ­redenen verdwijnt later het lidwoord ‘The’ uit de naam en wordt het Nits. Dankzij een optreden op OOR’s Eerste Nederlandse Groepen Presentatie in Paradiso ver­dienen de Nits een platencontract bij Burdorf Records, een sublabel van Dureco. In de studio in Weesp wordt de single Yes Or No opgenomen. Het liedje wordt geen hit, maar de Nits treden er wel mee op in TopPop.

Hun debuut-lp nemen de Nits op in de befaamde Rockfield Studios in Wales. Hofstede: “Die studio was toen al bekend vanwege Dave Edmunds, Queen en tal van andere acts die er hadden gezeten. Wij ­waren ons daar niet zo bewust van. We hadden superleuke demo’s, maar ons eigen geluid verdween in de opnamen met die Engelse producer. Dat was een nuttig leerproces.” De lp verschijnt in een beperkte oplage, wordt geen succes. Inmiddels is het een zeer gewild en kostbaar collectors’ item.

Ons eigen geluid verdween in de opnamen met die Engelse producer

Dankzij de Haagse manager Aad Link en – dan nog – producer Robert Jan Stips belanden de Nits bij CBS Records. In 1979 wordt het album Tent uitgebracht met daarop een nieuwe opname van Tutti Ragazzi, één van de tracks van het debuut Het levert de Nits hun allereerste hit op. Vanaf dat ­moment gaat de zon voor hen schijnen.

Herkenbaarheid

In de jaren tachtig bouwen de Nits het succes verder uit met hits als Red Tape, Nescio, In The Dutch Mountains en J.O.S. Days en diverse albums die zowel in artistiek opzicht als commercieel gezien uitermate interessant en succesvol zijn. Zo worden van het live album Urk in 1989 meer dan 100.000 exemplaren verkocht. Edisons en een Gouden Harp vallen hen ten deel.

Al die successen, dat moet toen toch naar meer hebben gesmaakt? Hofstede: “Heel mooi die gouden platen en prijzen, en we hebben daar ook van genoten, maar aan elk succes zit een einde. Je kunt niet stil gaan zitten in het zonnetje. Dat geldt ook voor je creatieve drive, het uit nieuwsgierigheid willen blijven verkennen. Dat proces heeft bij de Nits altijd op één gestaan. We willen ons nooit herhalen door hetzelfde te blijven maken. Wij zijn geen verkopers van witte overhemden. Wij maken nieuwe dingen, nieuwe liedjes op nieuwe plekken. En ja, dat gaat soms ten koste van herkenbaarheid of veiligheid, maar dat interesseert ons niet. Want wat is nou belangrijker in je leven dan te doen wat je echt leuk vindt? Voor ons is dat nieuwe muziek maken, onderweg zijn, spelen en niet indutten.”

Methode Brood

In de jaren die volgen blijft die nieuwe muziek komen. Daarbij gaan de Nits het avontuur niet uit de weg. Zo wordt ­samengewerkt met onder anderen Freek de Jonge, Kyteman, het Scapino Ballet en het Radio Symfonie Orkest en zijn er ­buitenlandse optredens met Junkie XL en Uriah Heep. Sowieso zijn de Nits regelmatig in het buitenland te vinden want de band heeft een behoorlijke fanbase opgebouwd in landen als België, Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Frankrijk en Finland.

Hofstede: “Wij hebben altijd de methode Herman Brood gehanteerd. Herman ging gewoon naar Duitsland toe en trad daar overal en nergens op. Wij hebben dat nagedaan en gespeeld in de allerkleinste clubs in Berlijn, maar ook in die van Helsinki en Athene. Zo hebben we een publiek opgebouwd dat ons in al die jaren is blijven ­volgen. Natuurlijk haken sommigen af maar er komen ook nog steeds nieuwe fans bij. Een volgende generatie zoals we onlangs merkten tijdens onze uitverkochte shows in Straatsburg en Zürich.”

Brand

Sinds 2012 brengen de Nits hun muziek in eigen beheer uit. Na het album Malpensa volgt het drieluik Angst (2017), Knot (2019) en Neon (2022). Dat de plaatverkopen niet meer zijn wat ze ooit waren, nemen ze voor lief. Hofstede: “Nee, daar lig ik geen seconde van wakker. Ik ben er juist trots op als er over een complexe plaat als Angst, die gaat over mijn moeders oorlogsherinneringen, maar ook mijn liefde voor het ­huidige Duitsland, een hele mooie recensie uit Frankrijk komt. Soms vind ik het belangrijk om dit soort zeer persoonlijke ervaringen te vertalen in de muziek van de Nits.”

“Datzelfde is ook gebeurd op ons nieuwe minialbum Tree House Fire, dat gaat over de verwoestende brand die onze studio De Werf in de as heeft gelegd. Over de boom die alles zag en de uitgebrande zolder waar veertig jaar Nits-historie lag opgeslagen. Om dat te verwoorden, te spelen en daarmee weer op te bouwen, is helend voor mij.”

Glijbaan

De studiobrand is niet de enige tegenslag die Hofstede krijgt te verwerken. In het voorjaar van 2023 blijkt dat hij een zeldzame aandoening heeft die vooral de gezichtsspieren aantast. Hofstede: “Door mijn ziekte kan ik niet zo lang praten en zingen. Gelukkig kan ik dankzij medicatie wel weer twee uurtjes optreden maar daarna ben ik een dweil. Ja, alles heeft z’n prijs. Dus ik weet nu dat ik mij voor een show echt moet inhouden, geen inspannende dingen doen. Ik neem dat heel serieus.”

Wanneer zijn de Nits de Nits niet meer? “Daar kan ik geen antwoord op geven. Met Aad, de broertjes Paul en Tom Telman en het trio Rob ([Kloet, -red], Robert Jan en ik vormen de Nits een hecht collectief. Als één van ons door fysiek ongemak niet meer live kan optreden, kunnen we mogelijk in de ­studio nog wat doen. Kijk naar The Beatles, die maakten de mooiste muziek nadat ze waren gestopt met live shows. Ik denk dat het leven grotendeels maakbaar is maar je moet wel accepteren dat er gaten en struikelblokken zijn. Het is nou eenmaal geen grote gladde glijbaan waar je vanaf roetsjt.”