EB & LIVE

Column Koos Zwaan: “Yes, it’s f*cking political”

Column Koos Zwaan: “Yes, it’s f*cking political”

Door: Koos Zwaan “Yes it’s fucking political, everything’s political” schreeuwde Skin van Skunk Anansie ons toe in de jaren negentig….

Door: Koos Zwaan

“Yes it’s fucking political, everything’s political” schreeuwde Skin van Skunk Anansie ons toe in de jaren negentig. Die zin bleef rondzingen in mijn hoofd na een discussie in de appgroep van de VPRO-podcast De Machine, waarin iemand zich hardop afvroeg: zou het optreden van Rage Against the Machine op Pinkpop 2008 anno 2025 nog kunnen?

Wie erbij was, herinnert het zich: de band kwam op in Guantanamo Bay-overalls, met zwarte zakken over hun hoofden, geboeid, terwijl een loeiend luchtalarm over het terrein schalde. Een confronterend politiek statement, in lijn met hun DNA: luid, radicaal en maatschappijkritisch.

Vandaag de dag lijkt de ruimte voor dat soort protest onder druk te staan. Kijk naar het recente incident rond Douwe Bob, die weigerde op te treden bij een Joodse voetbalclub. Zijn besluit werd gevolgd door een onhandige tweet van een VVD-politica, doodsbedreigingen en uiteindelijk het onderduiken van de artiest. Internationaal was er ophef rond de optredens van Bob Vylan en Kneecap op Glastonbury, waar zij stelling namen tegen het geweld in Gaza. Paradiso werd bedreigd na het boeken van Kneecap, en ook Boom Chicago moest een show afzeggen van een Joods-Israëlische comedian vanwege veiligheidszorgen.

Ondertussen speelde er nog een andere, fundamentele discussie: de rol van grote investeerders in de festivalwereld. De Amerikaanse private equity-reus KKR kocht zich in bij tientallen Europese festivals, waar­onder ook Nederlandse namen als Mysteryland, DGTL, de Zwarte Cross en Amsterdam Open Air. Tegelijkertijd investeert KKR ook in Israëlische bedrijven én in de wapenindustrie. Toen dit bekend werd, trokken diverse artiesten zich terug van deze festivals. De reacties waren voorspelbaar: verontwaardiging, cancelbeschuldigingen, moddergooien op social media.

En zo rijst opnieuw de vraag: waar ligt de grens? En wie bepaalt die?

Vrijheid van meningsuiting is een grondrecht, maar geen absoluut recht. Oproepen tot haat, discriminatie of geweld is verboden. Maar een kritische boodschap, een politiek geluid of een artistiek statement mag niet automatisch als ‘gevaarlijk’ worden bestempeld. Kunst is geen neutraal terrein. Popmuziek is altijd ook verzet, reflectie en activisme geweest – van punk tot hiphop, van folk tot rave.

Juist in tijden waarin economische belangen en politieke gevoeligheden steeds vaker leidend lijken, moeten we waakzaam blijven. De grens tussen voorzorg en zelfcensuur is flinterdun. Wanneer we artiesten beoordelen op politieke risico’s in plaats van op hun artistieke waarde, lopen we het gevaar de essentie van kunst geweld aan te doen.

Daarom is het essentieel dat we als sector pal blijven staan voor artistieke vrijheid. Dat we artiesten beschermen – ook als ze schuren, provoceren of ongemak veroorzaken. Want precies dat is wat kunst moet kunnen. En wat popmuziek, van oudsher, altijd al heeft gedaan.

Koos Zwaan

Koos Zwaan is lector Innovation in the Music Industry en lab lead van het International Music Industry Lab aan Hogeschool Inholland.  Zijn onderzoek richt zich op het helpen creëeren van een gezondere en duurzamere muziekindustrie. Hij behaalde zijn PhD met een proefschrift over de loopbaanontwikkeling van Nederlandse popmuzikanten.

Rubriek: Nieuws

Lees dit artikel op EB & LIVE