Tributebands veroveren de livemarkt

Met de aankondiging van het Rock Valley Outdoor festival op het Megaland-terrein in Landgraaf en de populariteit van The Tribute: Battle Of The Bands heeft het fenomeen ‘tribute bands’ definitief de sprong naar de massa gemaakt. Waar dit genre al jaren een gestage opmars laat zien in zowel het zalencircuit als in de festivalwereld, is een openluchtfestival op deze schaal met louter bands die werk van anderen spelen de overtreffende trap. Maar waarom naar een tributeband gaan kijken als je ook het origineel nog kunt zien?

“Dat is heel simpel, beschikbaarheid en geld,” zegt Roger Rutten van The Tribute Agency dat boekingen doet voor Paaspop, Tributeland organiseert en ook de drijvende kracht is achter Rock Valley Outdoor. “Je ziet dat er veel jonge muziek­liefhebbers zijn die – voor hen helaas – te laat zijn geboren maar wel enorme fan zijn van bands als Nirvana, The Doors, The Beatles, Jimi Hendrix, noem ze allemaal maar op. De enige mogelijkheid om de favoriete muziek van niet meer bestaande bands live te horen, is het bezoeken van een tribute. Dit terwijl bij oudere fans een gevoel van nostalgie heerst naar de muziek waarmee ze zijn opgegroeid. Je merkt ook dat er bij nog levende en optredende artiesten een gat is ontstaan tussen wat zij voor tickets vragen en wat het publiek kan of wil betalen. Ga je voor heel veel geld naar AC/DC of Eagles in een galmend stadion, waar je ze bijna niet kunt zien? Of naar Adele in het buitenland voor een bizar bedrag? Of kies je voor een geweldig klinkende tribute in een kleinere zaal? Steeds meer mensen kiezen voor dat laatste, zelfs als de ‘echte’ bands voor een show komen. Wij zien dan juist het aantal boekingen van tributes toenemen. Dat komt zonder meer omdat de kwaliteit steeds hoger wordt.”

Ga je voor heel veel geld naar AC/DC of Eagles in een galmend stadion of kies je voor een geweldig klinkende tribute in een kleinere zaal?

Dikke knipoog

Dat laatste is een proces van jaren geweest. In de jaren tachtig en negentig waren het bands als The Bootleg Beatles, L.A. Doors en Björn Again die door muzikaal en visueel heel dicht op het origineel te zitten, maar er wel een dikke knipoog tegenaan te gooien, behoorlijk populair waren. Festivals boekten hen als gimmick, serieuze muziekpers schreef ook over hen, want door genoemde knipoog ‘mocht’ je hun optredens goed vinden.

Meer serieus is het in 1993 gestarte en inmiddels tot icoon uitgegroeide Genesis-tribute The Musical Box, waarvan Phil Collins ooit verzuchtte ‘Ze zijn inmiddels beter dan wij ooit ­waren’. Helemaal aan de andere kant van het spectrum was er de door U2 zelf opgerichte tributeband Doppelgängers, die figureerde in hun videoclip Even Better Than The Real Thing uit 1991, maar ook voor tv-optredens werd ingezet als U2 daar zelf geen tijd voor (of zin in) had.

Flashbacks

Echt langlopende carrières waren er op dat moment nog niet voor andersoortige tribute bands. Inmiddels zijn we in een tijdsgewricht beland dat veel artiesten ons zijn ontvallen en net als klassieke muziek leeft nu ook popmuziek voort voorbij het einde van de componist/originele uitvoerende. Zodoende wordt de vraag steeds groter. In Nederland heeft de Marlboro Flashbacks concertreeks veel gedaan voor de emancipatie van ‘de tribute’. Hierbinnen deden gerenommeerde Nederlandse bands een tournee met materiaal van hun muzikale helden.

Dit leidde meer dan eens tot tribute-cd’s, onder meer de John Hiatt-tribute ‘Dear John’ van Ilse DeLange, de ‘With Or Without You’ U2-tributeregistratie van Kane, en Trijntje Oosterhuis’ Stevie Wonder-tribute ‘For Once In My Life’. Uiteindelijk was zo’n tribute (de Marlboro Flashback door BLØF) zelfs een zaadje dat leidde tot de reünie van een originele band (Doe Maar).

Fan van het origineel

Rondom het einde van de Flashbacks, kwamen in De Elegast in Deventer de zogenoemde ‘Undercover Sessies’ op. Tributes aan grote bands, door professionele muzikanten. De reeks bestaat nog steeds, nu in podium De Hip met uitstapjes naar andere podia in het land. Belangrijker is dat het concept vanuit Deventer de sprong naar de grote festivals heeft gemaakt. De Undercovertent op Zwarte Cross is al bijna 15 jaar een begrip op het festival en staat bekend om de hoogwaardige sets (‘nooit flauwe coverbandjes of verkleedpartijtjes’, aldus de organisatie) waarin één artiest centraal staat. In 2004 kwam daar ook nog de competitie Clash Of The Coverbands overheen, die het fenomeen covers en tributes in het bijzonder meer acceptabel heeft gemaakt. Waarbij gezegd moet worden dat succesvolle tributebands zich niet te veel vrijheden kunnen veroorloven. Het publiek is fan van de oorspronkelijke muziek. Dáár komen ze voor.

Muzikant Bertolf Lentink beaamt dat. Met ‘supergroep’ Her Majesty, bestaande uit gelouterde muzikanten, deed hij tribute shows in de theaters deed rondom The Beatles en Crosby, Stills, Nash & Young. “De generatie babyboomers is op een punt in hun leven aanbeland dat ze het fijn vinden om in het theater te genieten van muziek waar ze nostalgische gevoelens bij hebben. Die generatie is minder snel geneigd naar iets nieuws te luisteren, even heel erg gechargeerd. Een andere onderliggende oorzaak zal ook zijn de staat waarin de maatschappij nu verkeert. Het is allemaal complex, de wereld lijkt op het randje van een derde wereldoorlog te staan, dan grijp je terug op tijden dat het ­leven makkelijker was.”

Rondkomen van muziek

Niet alleen op Zwarte Cross zijn tributes succesvol, ook op Paaspop is het fenomeen al vele jaren populair. “Maar nu lijkt het wel alsof er door het The Tribute-tv-programma een compleet nieuwe mainstream doelgroep in Nederland wakker is geworden die het helemaal te gek vindt,” zegt Paaspop-directeur Peter Sanders. Ze liepen daar al op vooruit en in 2016 kwam uit dezelfde organisatorische koker het indoor Tributeland festival, een evenement dat inmiddels ook steeds verder groeit. Door het meer credible maken van tribute performances, is bij veel artiesten de schroom om daarmee door te gaan – of te ­starten – weggevallen.

Green Lizard deed een Nirvana tribute tijdens genoemde Marlboro Flashbacks concertreeks, Rudeboy een Public Enemy-tribute. Gezamenlijk geven zij nu al sinds 2016 weer met succes tributeshows als Nirvana. Soms breder en dan worden de hele jaren ’90 opgepakt. De band 16Down deed een Flashback met Radiohead-materiaal en frontman Marco Hovius treedt inmiddels ook weer op met dat repertoire. 16Down kwam voort uit The Prodigal Sons en de voorman daarvan, Erwin Nyhoff, balanceert ook een solo­carrière met ­tributeshows. Zijn ‘tribute­carrière’ komt dan weer voort uit genoemde Undercover-sessies. “Ik voel me soms ongemakkelijk bij het pronken met andermans veren,” zei hij daarover in Het Financieele Dagblad. “Maar het is een pragmatische keuze geweest. Mijn gezin moet ervan leven en alles beter dan weer gaan afwassen en ’s nachts ­kranten rondbrengen.”

Wisselwerking

Het succes van een tv-programma als The Tribute: Battle Of The Bands maakt dat steeds meer bands ervan kunnen leven. De laatste aflevering van het derde seizoen trok 1,3 miljoen kijkers. De volgende Ziggo Dome-show (april 2025) loopt ver voordat de deelnemers van het volgende seizoen bekend zijn al vol. Roger Rutten ziet dat het financiële plaatje bij veel muzikanten zeker meespeelt. “Wij zien met regelmaat mensen die door ook in een tribute act te spelen een fulltimebaan als muzikant kunnen hebben. Daar kan je veel van vinden, natuurlijk. Maar het geeft wel aan hoe het publiek toch graag iets bekends hoort en minder zit te wachten op onbekend eigen werk van een artiest. Tegelijk bewijst het hoe professioneel deze wereld geworden is. Het hobbymatige is er echt al jaren vanaf. Je moet muzikaal op het hoogste niveau mee kunnen draaien, anders doe je als tributeband niet meer mee. En je moet ook precies weten waar het publiek op zit te wachten. Want persoonlijk zou ik graag eens een geweldige Dream Theater tribute band zien opstaan. Maar ja… dat trekt geen volle zalen, dus zo’n band bestaat niet. Het zijn de grote namen die het ‘m doen. Wat ik zelf geweldig vind is dat je een wisselwerking ziet ontstaan. Er zijn nieuwe generaties die de originele bands ontdekken door tributes. Ik sprak onlangs een meisje dat fan van Muse was geworden omdat ze tributeband Musest had gezien. Wat mij betreft een bewijs dat dit genre volwassen is geworden. Geweldig toch?”

Er zijn nieuwe generaties die de originele bands ontdekken door tributes.