Terugblik CPFE2023: Transitie belangrijk thema

Er is geen branche die zo’n harde klap heeft gekregen door de coronapanemie als de live-entertainmentbranche. Er is echter ook geen branche die ogenschijnlijk zo snel is teruggestuiterd naar het oude niveau. Maar schijn bedriegt, zo bleek op de 2023-editie van het Congres Podia Festivals Evenementen. De branche ondergaat op diverse vlakken een behoorlijke transitie en het vinden van een toekomstbestendige vorm is nu de kunst.

In de volgepropte bovenzaal The Pit van TivoliVredenburg presenteerde Lex Kruijver van onderzoeksbureau Respons de festival- en concertcijfers van evenementen met meer dan 3000 bezoekers. Zijn presentatie had als titel ‘De cijfers van grote concerten en festivals van 2023 ‘oeps’ of ‘oké’?’ en met name dat laatste stukje van die titel is de crux voor de hele branche. Hij toonde hoe 2022 een ­recordjaar was, dat ogenschijnlijk de ­stijging voortzette waar in 2019 een gat viel.

Maar tegelijkertijd tonen de cijfers van 2023 tot nu toe dat er ook wel enige reden tot zorg is. Want hoewel door het niveau van de ticketprijzen de omzetten nog wel stijgen, neemt het aantal bezoekers van festivals af tot beneden het niveau van 2019. En op het gebied van concerten was er een recordaantal stadionconcerten, maar daardoor is er ook een wat vertekend beeld ontstaan.

Spijkers met koppen

2023 is dus een kanteljaar, niet alleen ­volgens deze presentatie. Want het ­kantelmoment gaat voorbij de exploderende ticketprijzen en teruglopende bezoekersaantallen. Ook de manier waarop festivals, voorstellingen en concerten georganiseerd worden is in transitie. Duurzaamheid, personeel, innovaties, inclusie, techniek, maatschappelijke impact, het zijn allemaal thema’s die in het plenaire programma én in de 66 deelsessies uitgebreid werden besproken door niet alleen de presenterende personen en panelleden, maar ook door de 1.145 bezoekers op de vijfde editie van het congres. Veel panels en sessies liepen uit op constructieve discussies onder ­branchegenoten en er werden regelmatig daadwerkelijk spijkers met koppen geslagen.

Leidende rol pakken

“Vaak heb je als bedrijf of als branche niet door dat je in transitie bent, je zit midden in het proces en concludeert achteraf dat er dingen veranderd zijn”, zegt Derk Loorbach, hoogleraar sociaal-economische transities aan de faculteit Sociale Wetenschappen aan Erasmus Universiteit Rotterdam in de napraatsessie na zijn keynote.

In die keynote betoogde hij onder meer dat transities van binnenuit moeten komen en dat verandering niet iets is wat je bovenop bestaande organisaties kunt plakken. “Wat je vaak ziet is dat men door wil gaan op de oude manier en dat ‘nieuwe’ ontwikkelingen er dan tegenaan worden gezet. Dat werkt niet. Het vraagt om een heel nieuwe manier van werken.”

Loorbach stelde dat de voorbeeld­functie die cultuur heeft en het draagvlak van grootschalige evenementen tevens middelen kunnen zijn om ook op breder maatschappelijk vlak transities, bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid en inclusiviteit, te kunnen realiseren. “Het is dus juist  aan deze sector om de komende jaren een nieuwe en leidende rol te pakken.”

Schouders er onder

Het vinden van die rol bleek dan ook de rode draad gedurende het gros van de sessies, of deze nu over sponsoring gingen, (de omgang met) personeel en bezoekers, over duurzamere evenementen, inclusie of over (geestelijke) gezondheid. In de discussies toonde zich met regelmaat het verschil in de diverse bloedgroepen onder de congresbezoekers.

In discussies over duurzaamheid bijvoorbeeld, zag je met name vertegenwoordigers uit het theater- en gesubsidieerde podiacircuit stellen dat er voor bepaalde ontwikkelingen ondersteuning vanuit de overheid zou moeten komen, terwijl de van nature meer onafhankelijk opererende evenementenorganisatoren juist eigenhandig de schouders er onder zeggen te willen zetten om stappen te maken.

Terug naar de kern

Feit is wel dat beide segmenten zich na corona meer bewust zijn geworden van de maatschappelijke rol die zij hebben en de impact die zij daarmee kunnen maken en daar ‘iets’ mee willen, zo blijkt uit diverse reacties. In een van de laatste deelsessies, ‘Duurzaamheid, verankerd als integraal onderdeel van je organisatie’ door Frans Verouden (Green Leasure Group) en Kim van den Anker (MeerwAarde) werd met praktische handvatten teruggegrepen op wat Derk Loorbach aan het begin van de congresdag al betoogde.

De ‘nieuwe ­manier van werken’ betekent dat een organisatie herzien moet worden. Zij gebruiken hiervoor Sinek’s Golden Circle, een model dat bestaat uit drie principes. ‘Why’, waar streef je naar als organisatie? ‘How’, hoe bereik je die doelen? ‘What’, waarmee behaal je die missie? “De meeste organisaties in deze branche werken vanuit het ‘wat’. In dit geval het organiseren van concerten of festivals”, zo zegt Verouden tijdens de workshop. “Maar wil je écht veranderen en wil je écht impact maken, moet je terug naar de ‘why’. Dat is de kern.”

Toekomstbestendige sector

Het is een boodschap die de cirkel van het programma rond maakte, ook al was dat door de organisatie wellicht niet eens zo gepland. CPFE 2023 vond 18 september plaats in TivoliVredenburg en de Social Impact Factory en is een initiatief van de Vereniging van Evenementenmakers (VVEM) en de Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals (VNPF) in samenwerking met TivoliVredenburg en diverse andere branchepartijen.

Deze vijfde editie was de best bezochte tot nu toe, met niet alleen mensen uit de branche, maar ook steeds meer bezoekers uit daaromheen bewegende sectoren, zoals fondsen of overheden. “We merken dat het een logisch moment in de agenda van iedere livemuziekprofessional begint te worden, maar ook voor partijen en partners”, zegt Berend Schans namens de VNPF. “Publiek ontvangen we samen, of je nu een organisator, een fonds of een gemeente bent. We werken samen aan een toekomst­bestendige sector. Goed om te merken dat dit congres daar een informerende en inspirerende rol in heeft.”

Willem Westermann van de VVEM voegt toe: “We wisten voor onszelf al dat we een steeds belangrijkere rol in het leven van vrijwel ­iedere Nederlander hebben, maar zien dat opnieuw bevestigd in de breedte en diepte van de onderwerpen waar we mee te ­maken hebben. Het belang van het goed invullen van ontspanning, vermaak en inspiratie, waar we als entertainmentindustrie dagelijks mee bezig zijn. Het was weer een genoegen elkaar daarover te treffen.”