Is de houdbaarheids­datum van fysieke games in zicht?

Eind oktober meldde de website GamesWirtschaft dat Electronic Arts zou stoppen met de verkoop en distributie van fysieke games in Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk. Een storm in een glas water, zo bleek later want de marktleider ontkende het bericht. Het leidde echter wel tot verhitte discussies. Is er eigenlijk nog wel plek voor fysieke games in een gamewereld die steeds digitaler wordt?

Sinds de opkomst van muziekstreamingdiensten keert de discussie over de uiterste houdbaarheidsdatum van fysiek product periodiek terug. Binnen de muziekindustrie laat de aanhoudende populariteit van de lp duidelijk zien dat er nog altijd ruimte is voor fysiek product. In de gamebranche is deze vraag wat lastiger te beantwoorden. Veel gamers hebben gekozen voor digitaal (zie kader), maar het lijkt alsof de rol van fysiek product voor een grote groep consumenten nog niet is uitgespeeld.

Het bericht van GamesWirtschaft werd door een aantal websites gebruikt om het einde van de fysieke gameschijf in te luiden. Als de verkoper van een van de succesvolste games (FIFA) er al mee stopt, dan kan het niet anders of andere distributeurs zouden volgen, was de redenatie. Electronic Arts kwam snel met een reactie: ‘We zijn niet gestopt met de fysieke distributie in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland. Spelers kunnen onze games blijven kopen bij retailers in de hele regio. Recente berichten waarin anders wordt beweerd, zijn een verkeerde weergave van de informatie uit het jaarverslag van EA Duitsland.’

Uitdoofscenario?

Op verschillende internetfora werd het verhaal van Electronic Arts in twijfel getrokken en gespeculeerd over een ‘uitdoofscenario’. Joost Bart, die al meer dan 20 jaar fysieke games in Beverwijk verkoopt, moet glimlachten als hij dit hoort. “Ze doen alsof dit een heel groot geheim is. Het verbaast mij dat niemand dit zag aankomen. Corona heeft de digitale vloedgolf in een versnelling gebracht, maar er is voor de consument al tijden geen reden te bedenken om een fysieke game te kopen. Sterker nog, als je die rechtstreeks bij de EA’s en Activision van deze wereld digitaal aanscaft, krijg je eerder toegang tot het spel en ontvang je digitale extra’s.”

Er is voor de consument al tijden geen reden te bedenken om een fysieke game te kopen

Kris Lenaerts, CEO van Game Mania, ziet dat anders. Hij spreekt van een verkoop­toename van fysieke software in zijn winkels. “De groei van PS5 vangt de daling op van PS4 en ook Nintendo blijft groeien met enkele mooie releases. We merken wel dat het volume steeds meer opschuift richting de eerste week van release. Dus het zijn vooral de echte fans die aankoop doen. Verder valt op dat deze klanten, nog meer dan ooit, gaan voor speciale edities en dat die dan ook vaak al na enkele minuten uitverkocht zijn.”

Bij de independents is dat toch een ander verhaal stelt Bart. “Tot een paar jaar geleden werd er gewezen naar special editions als mogelijke extra inkomstenbron, maar die verschijnen ook steeds minder en de oplages zijn beperkt. Grappig genoeg zit er hier ook steeds vaker geen fysieke schijf in het pakket. De speciale versie van God of War is daar een goed voorbeeld van. Een mooie grote verpakking met een indrukwekkend beeld en een steelcase, waar geen schijf inzit. Consumenten­ ­kopen dus niet de game, maar het beeld.”

Significante groep

Dat de fysieke schijf ten dode is opgeschreven, weerspreekt Jan Meijroos. De gamejournalist schrijft al meer dan 25 jaar over het medium en is een verwoed verzamelaar van gamedoosjes. Zijn collectie telt duizenden games uit de geschiedenis van PlayStation, Xbox en Nintendo. Hij ziet ‘echte’ games als verzamelobjecten.

“Ik begrijp dat digitaal de overhand heeft, ook in games. Ik vind het jammer dat de voordelen van het ouderwetse doosje vaak van tafel worden geveegd. Zo zijn nieuwe releases, vergeleken met de digitale game, vaak een tientje goedkoper. Wat natuurlijk al heel vreemd is. En laten we de cadeaumomenten niet vergeten. Het belangrijkste voordeel van fysiek is dat je hierdoor iets in je handen hebt. Ik weet het zeker dat mensen die hun verzameling hebben verkocht daar over een paar jaar spijt van krijgen. Zeker als je bedenkt dat er nu al een wagon­lading aan games zijn die digitaal niet meer verkrijgbaar zijn en die je alleen kunt spelen als je het doosje met de fysieke schijf hebt. Dat zie je bijvoorbeeld met de meeste Marvel-games van Activision. Die raakte de licentie kwijt waardoor de Marvel-titels niet meer verkocht mochten worden. Het staat vast dat digitaal steeds belangrijker wordt en uiteindelijk de overhand krijgt. Er is echter nog steeds een significante groep die gaat voor het doosje. Het is voor uitgevers en distributeurs dan ook nog steeds interessant om ook in te zetten op fysieke games.”

Nintendo

De grote uitzondering op de digitale opmars is Nintendo. Hoewel het Japanse bedrijf ook een digitale strategie heeft, blijven de eigen fysieke producten van Mario tot Zelda over de toonbank vliegen. Volgens Bart is dat logisch. “Het is een compleet andere doelgroep waar Nintendo zich op richt: moeders, vaders, kinderen en gezinnen. Mensen die om wat voor reden dan ook het downloaden niet omarmd hebben en liever gaan voor het doosje. Nintendo spint daar gelukkig garen bij. Daar is naast de doelgroep ook Nintendo en de retail heel erg blij mee.”

Diversificatie

Een uiteindelijk afscheid van fysieke gameschijven, zien zowel Lenaerts als Bart niet gebeuren. Game Mania verwacht dat de markt hiervoor zeker blijft bestaan. Lenaerts: “De voordelen zijn talrijk. Ik noem de mogelijkheid om games in te ruilen, de verzamelwaarde en de behoefte om zelf in control te zijn over jouw aankopen. Daarnaast is shoppen in een echte winkel nog steeds een leuke activiteit  en dat consumenten daar ook het nodige advies kunnen krijgen, speelt ook mee.”

De mogelijkheid om games in te ruilen blijft een belangrijke drijfveer voor fysiek

Bart is minder stellig. “Ik denk dat de komende jaren de markt voor fysiek blijft bestaan maar steeds kleiner gaat worden. De uitzondering is natuurlijk Nintendo. Wij hebben jaren geleden al ingezet op meer dan alleen games. Zo verkopen we vinyl, ­accessoires en nog meer randproducten. Dat helpt zeker.”

Ook Game Mania zet al jaren in op meer producten dan alleen games. “We diversifiëren ons aanbod al een hele tijd met andere fysieke producten zoals boardgames en merchandise.” Bart is realistisch over de toekomst. Of die nu met of zonder ­fysiek product is. “We hebben met games veel succes gehad en geld verdiend en dat is nu een stuk minder. Het overgrote gedeelte van gamers zweert bij digitaal. Als je alleen maar blijft vasthouden aan fysiek, dan is het als trekken aan een dood paard; je ­bereikt er niets mee.”