'Mentale begeleiding is essentieel voor het welzijn van iedereen in de muziekindustrie'

Katja Keersmaekers en Esther van der Poel hebben hun krachten gebundeld in The Mental Crew. De missie: de creatieve sector veerkrachtiger maken, vóórdat het misgaat. “Managers en artiesten beseffen nu dat mentale begeleiding essentieel is voor het welzijn van iedereen in de muziekindustrie.”

Twee jaar geleden spraken we met Katja Keersmaekers over mentale gezondheid binnen de muziekindustrie. “In de muziek– en entertainmentindustrie wordt veel gepraat over mentale gezondheid, maar op de werkvloer zie je nog amper verandering,” zei ze destijds. Inmiddels is er veel veranderd. Zo heeft ze samen met Esther van der Poel The Mental Crew gelanceerd. 

Sterker en veerkrachtiger

Van der Poel en Keersmaekers bieden met hun bedrijf mental coaching, psycho­sociale counseling, business consultancy, groepsdynamiek coaching en trainingen om de creatieve sector sterker en veerkrachtiger te maken. Beiden zijn geen onbekenden binnen de industrie. Keersmaekers begon haar loopbaan bij Agents After All en maakte als artist manager onder meer de hoogtijdagen van Caro Emerald mee. Ook was ze zeven jaar lang hoofd boekingen en bestuurslid bij Friendly Fire. Sinds 2022 heeft ze haar eigen praktijk In ’t Groen Counseling.

Van der Poel kwam in de muziekindustrie via ANNA AGENCY en werkte daarna bij ID&T als artist manager en booker. Later richtte zij haar eigen coachingsbedrijf op, gericht op het ondersteunen van artiesten en creatieve ondernemers.

Van taboe naar erkenning

Toen Van der Poel begon met haar coachingbedrijf, was er nauwelijks aandacht voor de mentale gezondheid van artiesten: “In het begin reageerde iedereen enthousiast,” blikt Van der Poel terug. “Zelfs managers zeiden: ‘Fantastisch, dit is echt nodig’, om daar vervolgens aan toe te voegen: ‘Niet voor onze artiesten hoor, maar anderen kunnen het zeker gebruiken.’ Ze wilden niet toegeven dat hun eigen artiesten hulp nodig hadden, terwijl het overduidelijk een breed gedragen probleem was.”

Ze wilden niet toegeven dat hun eigen artiesten hulp nodig hadden

Het duurde jaren voordat de mentaliteit begon te veranderen. Van der Poel herinnert zich dat de industrie pas na bepaalde incidenten begon in te zien dat er echt iets moest veranderen. “Managers en artiesten beseffen nu dat ze niet alles alleen kunnen oplossen en dat mentale begeleiding essentieel is voor het welzijn van iedereen in de muziekindustrie.”

Rolmodellen

Het belang van rolmodellen daarin kan niet genoeg benadrukt worden, aldus Van der Poel. “Een artiest die openlijk praat over de mentale gezondheid kan een voorbeeld zijn voor anderen. Hoewel het taboe langzaam afneemt, blijft het iets waar we liever niet mee geconfronteerd worden. We vermijden ongemakkelijke emoties en willen problemen snel oplossen, in plaats van er echt over te praten.”

Wanneer grote artiesten openlijk delen met welke struggles zij te maken hebben, kan dat een enorme impact hebben, benadrukt ze. “Stel je voor: je bent een beginnend artiest, werkt in de studio en voelt je eenzaam of hebt geen motivatie meer. Je denkt dat jij de enige bent die hiermee worstelt. En dan lees je een interview waarin een van je idolen vertelt over zijn eenzaamheid, de constante druk van het touren zijn, het verlies van balans, de stress van altijd tijdgebrek en het gevoel vast te zitten in een hotelkamer. Op dat moment realiseer je je: Wacht even, ik ben niet de enige. Dat besef kan echt alles veranderen.”

Social media

Van der Poel geeft aan dat veel artiesten die ze coacht moeite hebben met social media. “De afgelopen 10 jaar is sociale media een steeds grotere rol aan het spelen in de mentale gezondheid van artiesten. Ze voelen druk om altijd perfect te zijn of te lijken. Vooral jongere artiesten hebben er last van. Ze voelen de druk om altijd gelukkig te zijn, altijd leuk, altijd perfect.”

Ze voelen de druk om altijd gelukkig te zijn, altijd leuk, altijd perfect.

De druk om op het hoogste niveau te presteren, zowel op het podium als daarbuiten, kan voor artiesten een bron van isolatie zijn. “De artiesten die bij mij komen en internationaal reizen, missen vaak belangrijke momenten met hun familie en vrienden. Ze draaien door en missen verbinding. Dit kan leiden tot gevoelens van eenzaamheid.”

“Het is niet alleen het missen van fysieke momenten, maar ook het vervagen van je eigen identiteit, wanneer je carrière volledig verweven raakt met wie je bent,” legt Katja Keersmaekers uit. “Het voelt dan moeilijk om ruimte te maken voor verandering of om je grenzen aan te geven. Zeker als het team om je heen afhankelijk van je wordt.”

The Mental Crew

De samenwerking tussen Keersmaekers en Van der Poel kwam niet zomaar uit de lucht vallen. Ze waren al jarenlang actief in dezelfde wereld, maar hadden elkaar nooit echt ontmoet. “Het klikte meteen toen we voor het eerst samen gingen zitten. We begrijpen elkaar en delen dezelfde visie,” vertelt Van der Poel.

Keersmaekers: “Samen kunnen we beter inschatten wat iemand precies nodig en wie het beste bij deze persoon past. Heeft deze persoon coaching nodig, of gaat het meer richting therapie? Dat maakt onze samenwerking zo waardevol. Als ik iemand tegenkom die meer gebaat is bij coaching, verwijs ik deze persoon naar Esther. En als Esther merkt dat iemand juist diepgaander aan de slag moet met verwerking, kan ze diegene naar mij doorsturen.”

Industrie

“De muziekindustrie werkt echt anders dan veel andere sectoren,” vertelt Keersmaekers. “Ik zit er al in sinds mijn achttiende, dus ik had eigenlijk nooit echt een beeld van hoe het er buiten deze wereld aan toegaat. Pas tijdens mijn psychosociale studie begon ik te zien hoe uniek de cultuur hier eigenlijk is. Het zit ’m in hoe we met elkaar omgaan, maar ook in hoe privé en werk constant door elkaar heen lopen, in relaties, maar ook in hoe je je tijd besteedt. Het werk stopt eigenlijk nooit. Zelfs als je klaar bent achter je laptop, gaat het door tijdens shows, onderweg of op borrels. En omdat veel mensen, net als ik, er jong en vol passie in rollen, en de buitenwereld het vaak ziet als een ‘droomwereld’, ga je je er makkelijk mee identificeren. Het is niet zomaar iets wat je doet, het wordt al snel een deel van wie je bent.”

De muziekindustrie werkt echt anders dan veel andere sectoren

Ook tijdens haar sessies kiest Keersmaekers voor een andere aanpak: “Artiesten hebben vaak de neiging om te optimistisch om te gaan met tijd, dus ik zorg altijd voor voldoende speling in mijn planning. Verder werk ik vrij flexibel en creatief, en humor speelt een grote rol. De creatieve industrie kenmerkt zich door een vrij ontspannen, informele sfeer, wat ook in mijn sessies terugkomt. Toch staat een omgeving van rust, diepgaande gesprekken en gegarandeerde vertrouwelijkheid altijd voorop. Andere counselors zijn vaak wat formeler en strikter, maar in onze wereld is een flexibele en creatieve benadering essentieel.”

Begeleiding

Maar wanneer begin je als artiest met begeleiding? Keersmaekers: “Het is lastig te bepalen, maar het is logisch om begeleiding in te zetten zodra er succes of druk ontstaat, omdat die druk allesbehalve gemiddeld is. Het liefst begint die begeleiding niet pas wanneer er al barsten zichtbaar zijn, maar juist daarvoor, zodat er structureel aan veerkracht wordt gewerkt.”

Het liefst begint die begeleiding niet pas wanneer er al barsten zichtbaar zijn

Dit geldt niet alleen voor artiesten, maar ook voor hun omgeving. “Steeds vaker voer ik gesprekken met managers over hoe zij omgaan met hun eigen mentale welzijn. Als een manager actief werkt aan zichzelf, wordt hij niet alleen een betere manager, maar ook een sterkere gesprekspartner voor zijn artiesten.”

Ook het communiceren over emoties is vaak niet vanzelfsprekend in de industrie, terwijl dit van grote waarde kan zijn. “Als een manager zelf beter met mentale druk omgaat, geeft hij automatisch een ander voorbeeld aan zijn artiest. Hij zal minder snel zijn artiest tot het onmogelijke drijven, simpelweg omdat hij aanvoelt: ‘Dit zou ik zelf ook niet aankunnen, dus ik kan dit niet van iemand anders verwachten.’”

Proactief handelen

Van der Poel en Keersmaekers merken dat als teams gezonder zijn, ook de verwachtingen realistisch worden. “We krijgen steeds vaker de vraag om coaching te geven over mentale weerbaarheid en het stellen van grenzen,” vertelt Van der Poel. “Er groeit zeker het bewustzijn in de sector, maar er is nog genoeg te verbeteren.”

Keersmaekers voegt toe: “Bij sommige bedrijven is al standaard coaching ingevoerd. Maar dan rijst de vraag: waar ligt de focus eigenlijk? Vaak gaat het om prestatiecoaching – niet zozeer om het welzijn van mensen, maar vooral om ze productiever te maken. Dus ja, er is aandacht voor coaching, maar als het op structurele inzet voor echt mentaal welzijn aankomt, blijven veel bedrijven achter. Ze vinden het vaak overbodig of vrezen dat het serieus oppakken van het mentale aspect uiteindelijk betekent dat de druk op medewerkers moet worden verlaagd.”

Het is volgens Keersmaekers dan ook van belang proactief te handelen in plaats van reactief. “Vaak wordt er pas actie ondernomen als iemand al is omgevallen, terwijl je het eigenlijk al veel eerder had (kunnen) zien aankomen. Het lijkt een beetje op wat we twee jaar geleden ook bespraken. Blijven hangen in kortzichtigheid gebeurt nog steeds veel. De rekensom wordt zelden echt gemaakt: hoe duur is uitval eigenlijk, vergeleken met de investering om die uitval te voorkomen? Even kritisch kijken naar hoe je team functioneert en of het gezond blijft—dat vinden mensen vaak spannend. Ze zien het als een kostenpost, zonder te beseffen dat het juist geld oplevert.”

Blijven hangen in kortzichtigheid gebeurt nog steeds veel.

Er is nog veel werk te doen, maar de ­bewustwording groeit zeker. “Wij denken dat het van belang is dat er binnen de ­industrie ook in Nederland een solide ­organisatie ontstaat op het gebied van mentale gezondheid. Op dit moment zijn wij dat, en hoewel we er geen haast mee hebben, kan het uitgroeien tot iets groters. Een van de ideeën is om het uiteindelijk uit te breiden naar een breder netwerk van professionals met de passende achtergrond en gedegen expertise.”

Nieuwe generatie

De bewustwording is vooral aanwezig bij de nieuwe generatie, zo merkt Keersmaekers op. “Ik denk dat het goed is dat er een nieuwe generatie binnenkomt met een andere standaard. Maar wat je daarbij niet moet vergeten, is dat het voorbeeld dat ze zien nog steeds leidend is. Zelfs als een nieuwe generatie andere verwachtingen heeft, moet je stevig in je schoenen staan om niet alsnog het gedrag te kopiëren van je leidinggevenden of managers. Want uiteindelijk voel je toch de druk om mee te gaan in de snelheid en prestatienormen die heersen.”

Ik denk dat het goed is dat er een nieuwe generatie binnenkomt met een andere standaard.