Wisseling van de wacht bij poppodium Boerderij in Zoetermeer

Poppodium Boerderij in Zoetermeer is een van de middelgrote zalen in het ‘circuit’. Al jaren wordt er gepraat over nieuwbouw, de directeur nam onlangs afscheid (en toch ook niet) en in 2025 viert de zaal het 50-jarig bestaan. Voldoende reden voor een uitgebreid gesprek.

Het begon allemaal ruim 50 jaar geleden in een oude gekraakte boerderij aan de Voorweg in Zoetermeer. De krakers zorgden voor een plek waar van alles te doen was voor jongeren, iets waar in de snelgroeiende gemeente nog gebrek aan was. De ommekeer kwam toen de vrijwilligers, van wat al snel gewoon ‘De Boerderij’ heette, steeds vaker ook popconcerten gingen organiseren. Er groeide langzaam een podium van internationale allure, dat niet langer genegeerd kon worden door de gemeente. In 1975 erkende Zoetermeer de zaal als een cultuurinstelling en kende subsidie toe.

Eind jaren 90 werd het pand te klein voor de ambities van de organisatoren en met hulp van de gemeente werd aan de andere kant van het spoor een nieuwbouw gerealiseerd, die vanaf 1998 werd betrokken. En inmiddels is duidelijk dat deze locatie ook uit zijn jasje groeit. Al tien jaar wordt er in de gemeenteraad gesproken over uitbreiding, nu naar het zich laat aanzien nieuwbouw. En nog steeds is de kogel niet door de kerk.

Jubileum

“We hadden graag ons 50-jarig jubileum in een nieuw pand willen vieren,” zegt de kersverse directeur Janine Karlas. “Maar het is wel duidelijk dat we februari 2025 niet meer gaan redden. Karlas nam onlangs het directeursstokje over van Arie Verstegen, die sinds 2000 aan de Boerderij is verbonden. Zijn dubbelfunctie is gesplitst. De programmering wordt voortaan gedaan door Ron Ouwehand. Verstegen blijft nog tot en met het jubileum als adviseur verbonden aan wat inmiddels alweer enkele jaren  ‘Poppodium Boerderij’ heet. “Zo kan ik mijn kennis overdragen en hoef ik niet meteen afscheid te nemen.”

Zo kan ik mijn kennis overdragen en hoef ik niet meteen afscheid te nemen

Verstegen haalde in de loop van de jaren heel wat internationale grootheden naar de Boerderij. Namen als Peter Frampton, David Crosby, Joe Bonamassa en Alan Parsons zou je niet direct verwachten in een zaal midden in de polder. In de loop der jaren traden er steeds vaker bands in het genre progrock op – Within Temptation, Marillion, Porcupine Tree om een paar ­namen te noemen. Verder is het de locatie van het binnenfestival Progdreams dat elk jaar weer veel buitenlandse bezoekers trekt. Reden voor het Britse Prog Magazine om de zaal meerdere jaren achtereen de tweede plaats in de categorie Venue of the Year uit te reiken, waarbij ze alleen de Royal Albert Hall voor moesten laten gaan.

Beginnende bands

De belangrijkste reden voor de Boerderij om te streven naar nieuwbouw is omdat de zaalindeling van het huidige pand niet ideaal is. Karlas legt uit: “Onze grote zaal heeft een capaciteit van 750 en daarnaast hebben we alleen nog ons podiumcafé, waarin we maximaal 100 mensen kwijt kunnen. Maar alleen als er geen optreden in de grote zaal is.” Beginnende bands kunnen vaak niet terecht in de Boerderij, terwijl het een ­gegeven is dat ze graag terugkomen in de grotere zaal van een bekende locatie, wanneer ze eenmaal een groter publiek trekken.

Ouder wordend publiek

Maar er is nog een reden dat nieuwbouw dringend gewenst is. Karlas, die haar Master Thesis Kunstbeleid en -Management aan de Universiteit Utrecht schreef over de vergrijzing van het publiek bij pop- en rock­concerten, constateert dat het feit dat er geen zitplaatsen zijn een groeiend probleem lijkt te gaan worden. “Ons publiek wordt gemiddeld steeds ouder, en die willen of kunnen niet meer een hele avond staan. In de huidige grote zaal zitplaatsen maken heeft geen zin, die is daarvoor niet groot genoeg.”

Ons publiek wordt gemiddeld steeds ouder

Sinds de plannen voor uitbreiding overboord zijn gegooid en de nieuwbouw gloort, zijn de wensen steeds concreter geworden. “Ideaal voor ons is een grote zaal voor 1300 bezoekers met zitplaatsen die ook weggehaald kunnen worden. Daarnaast een kleine zaal voor 400 bezoekers en een podium­café met 200 plekken”, zegt Karlas. Daarmee zou de nieuwe Boerderij passen in het rijtje van bekende popzalen als Doornroosje in Nijmegen en Effenaar in Eindhoven.

Reikwijdte

De vraag is of er nog ruimte is in Nederland voor een grotere versie van de Boerderij. Venue Paard in Den Haag is dichtbij en heeft zalen vergelijkbaar met die van de Boederij straks. Maar de directie is niet bang voor concurrentie. Karlas: “Het gaat hartstikke goed met de podia in Nederland. Mensen gaan naar een concert en zijn tegenwoordig bereid om daarvoor verder te reizen als het gaat om een act die ze per se willen zien.” Bovendien vervult de Boerderij voor een deel een zekere niche in de programmering, die maar door enkele zalen in Nederland wordt bediend. Progrock zie en hoor je naast de Boerderij vooral in De Pul in Uden, DRU in Ulft en De Bosuil in Weert. Allemaal netjes over het land verdeeld. De reikwijdte van de Boerderij gaat ook veel verder dan alleen de regio Den Haag/Zoetermeer. “Zo’n 60 procent van de bezoekers komt van buiten Zoetermeer, zeker als we artiesten van naam hebben”, zegt Karlas. “Tribute bands nemen nog steeds in populariteit toe, maar die zijn vooral interessant voor lokaal publiek.”

Het Boerderij-gevoel

Zoals het er nu naar uitziet gaat de eerste paal van de nieuwbouw in 2026 de grond in. “Maar dan moet er vanaf nu doorgepakt worden”, zegt Karlas. Intussen blijft de Boerderij gewoon open. De overgang naar het nieuwe gebouw zal dan wel even wennen zijn, voorspelt ook medewerker van het eerste uur, bedrijfsleider en facilitair manager Paul Kamer. “Dat was in 1998 bij de overgang naar het huidige gebouw ook al zo. Toen was de angst dat de sfeer en het ‘Boerderij-gevoel’ zouden verdwijnen, en dat hoor je nu ook weer. Maar dat komt met de tijd wel goed.” Waar dat gevoel precies uit bestaat is ongrijpbaar, maar heeft ook te maken met kleine dingen: bier en andere dranken worden nog altijd in glas geschonken, artiesten zijn over het algemeen heel benaderbaar en drinken na afloop gewoon een biertje in het café of staan bij de ­merchandise-stand. En vrijwilligers blijven heel lang, wat voor de bezoeker vaste gezichten oplevert.

Dat komt met de tijd wel goed

Sowieso zijn de vrijwilligers van het poppodium belangrijker dan het gebouw. Hun aantal zal in de plannen groeien van 120 nu naar rond de 200. Dat moet ook wel, want als alles goed gaat stijgt het aantal concerten van 80 nu naar 200 activiteiten per jaar. Het aantal bezoekers groeit dan tot rond de 100 duizend in 2028. Vorig jaar waren dat er bijna 50 duizend.

Maar eerst is er nog dat jubileum. Een van de activiteiten daarbij is een documentaire die – onder meer betaald door crowd­funding – inmiddels in productie is. Deze moet volgend jaar in mei in première gaan en dan is er weer een stuk geschiedenis van Poppodium Boerderij afgerond.