VI.BE-rapport: fair pay in clubcircuit vraagt om carrièrefasenmodel

Het rapport pleit voor een gedeeld referentiekader rond fair pay, waarbij carrièrefasen, clubgrootte en economische context een rol spelen in de bepaling van vergoedingen.

Het onderzoek komt op een moment waarop gesubsidieerde muziekclubs zich voorbereiden op nieuwe subsidieaanvragen binnen het Kunstendecreet. Fair practice en correcte verloning vormen daarbij een belangrijk beoordelingscriterium. Tegelijk signaleert het rapport dat clubs opereren in een markt met stijgende kosten en beperkte marges, terwijl artiesten steeds afhankelijker worden van live-inkomsten als onderdeel van hun verdienmodel.

Carrièrefasen als alternatief voor amateur/pro

Volgens de onderzoekers volstaat de klassieke tweedeling tussen amateur en professioneel niet langer. Veel artiesten bevinden zich in een semiprofessionele zone waarin investeringen, artistieke activiteit en professionele ambities niet overeenkomen met bestaande vergoedings- en regelgevingskaders. Het rapport stelt daarom een model met vijf carrièrefasen voor: starting-up, upcoming, developing, mid-career en arrived.

Die aanpak is geïnspireerd op de Nederlandse Fair Pay Rekentool voor popmusici, maar de onderzoekers benadrukken dat een rechtstreekse vertaling naar Vlaanderen niet mogelijk is vanwege verschillen in subsidiesystemen, arbeidsstatuten en marktstructuur.

Artiest blijft kwetsbare schakel

Een van de centrale conclusies luidt dat artiesten vaak “op het einde van de rekening” staan. Volgens het rapport blijft een groot deel van de tijd die nodig is voor songwriting, repetities, opnames, promotie en voorbereiding onbetaald. Bovendien tonen eerdere onderzoeken aan dat slechts circa 9% van de muzikanten volledig kan leven van de eigen muziekpraktijk.

Daarnaast wijst het onderzoek op een aanzienlijke kloof tussen huidige gages en wettelijke of sectorale referentiekaders. Voorprogramma’s ontvangen volgens de analyse gemiddeld tussen 280 en 450 euro, terwijl berekeningen op basis van bestaande cao-kaders voor een vierkoppige band aanzienlijk hoger uitvallen.

Meer flexibiliteit en solidariteit

Het rapport ziet aanknopingspunten in bestaande modellen uit de podiumkunsten, waar ervaring en context meewegen in de berekening van vergoedingen. Ook internationale voorbeelden uit Nederland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland worden aangehaald als inspiratie voor meer dynamische fair pay-systemen.

Daarnaast pleiten de onderzoekers voor aanvullende financiering via een combinatie van publieke middelen en sectorbrede solidariteitsmechanismen. Daarbij wordt verwezen naar buitenlandse modellen waarbij opbrengsten uit grote concerten of ticketheffingen deels terugvloeien naar kleinere clubs en opkomend talent.