EB & LIVE

Toon Martens: ‘Het begint met te erkennen dat je privileges hebt’

Toon Martens: ‘Het begint met te erkennen dat je privileges hebt’

In de muziekindustrie is diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie (DEI) de afgelopen jaren uitgegroeid tot een thema waar je als label niet meer omheen kunt. Toon Martens, Managing Director van Sony Music Benelux, wil het gesprek daarover bewust wegtrekken uit de sfeer van statements en verplichte kalenderpunten. Martens vertelt hoe hij binnen Sony Music Benelux aan het zoeken en leren is om de werkvloer diverser, gelijkwaardiger en inclusiever te maken.

In de muziekindustrie is diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie (DEI) de afgelopen jaren uitgegroeid tot een thema waar je als label niet meer omheen kunt. Toon Martens, Managing Director van Sony Music Benelux, wil het gesprek daarover bewust wegtrekken uit de sfeer van statements en verplichte kalenderpunten. Martens vertelt hoe hij binnen Sony Music Benelux aan het zoeken en leren is om de werkvloer diverser, gelijkwaardiger en inclusiever te maken.

De toegenomen maatschappelijke aandacht voor diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie, aangejaagd door de Black Lives Matter-beweging, vormde voor Toon Martens een belangrijk kantelpunt om zich intensiever met DEI bezig te houden. De beweging zorgde voor brede reflectie en actie binnen organisaties, waaronder ook bij bedrijven in de muziekindustrie. Zo nam de sector collectief deel aan een zogeheten ‘black-out’-dag. Martens beschrijft hoe Sony Music die dag niet gebruikte als symbolisch gebaar, maar als een dag die volledig in het teken stond van dialoog en begrip.

We besloten het aan te pakken als een online ‘conferentie’ met gezamenlijke studie en gesprek

“Het werd een bijzondere dag omdat we het écht serieus hebben genomen. Het speelde midden in de coronaperiode, toen iedereen vanuit huis werkte. Daarom kozen we ervoor om het niet bij losse statements te laten, maar het aan te pakken als een online ‘conferentie’ met gezamenlijke studie en gesprek. We hebben toen een aantal artikelen over dit onderwerp geselecteerd. Iedereen las die om negen uur ’s ochtends, waarna we om half tien in breakoutgroepen met elkaar in gesprek gingen.”

“Ik wil wegblijven van het afvinken, ‘we staan stil bij Ramadan’, ‘we doen iets met KetiKoti’, want alleen vakjes aantikken betekent niet zoveel.” Wat Martens dreef was niet de vorm, maar de inhoud: “Ik vond het belangrijk om er iets zinvols van te maken. Tegelijk besefte ik later ook: één dag, hoe intens ook, verandert niet vanzelf hoe mensen zich dagelijks tot elkaar verhouden.”

Sony Music tijdens Pride 2025

Equity in praktijk

Diezelfde dag bracht hem ook bij een ongemakkelijke conclusie over zijn eigen kennis. “Ik realiseerde me ineens dat ik eigenlijk niet écht wist wat equity betekende,” zegt Martens. Het beeld dat hij vooraf had, bleek te simplistisch: “Ik dacht eerst: equity betekent dat iedereen gelijk is.” Pas later, via veel literatuuronderzoek en gesprekken, schoof dat begrip op.

Ik dacht eerst: equity betekent dat iedereen gelijk is

“Juist door artikelen die collega’s met elkaar deelden en de gesprekken die daaruit voortkwamen. Pas toen begon ik echt te begrijpen waar het over ging. Ik ging met mensen in gesprek die het verschil tussen equality en equity zelf ervaren, over privilege, en over wat equity in de praktijk betekent.”

Martens illustreert dat met een gesprek dat hem zichtbaar raakte. “Tijdens een gesprek met een collega besefte ik hoeveel hij zich heeft aangepast om gezien te worden.” En daar zit, volgens Martens, iets systemisch in: “Wat je dan merkt, is dat mensen met een andere achtergrond die ‘het maken’ in de industrie vaak degenen zijn die zich het meest hebben leren aanpassen aan hoe wij met elkaar omgaan. En zich dus hebben aangepast aan de witte bedrijfscultuur.”

Onzichtbare normen

Dat inzicht maakt de discussie volgens hem ingewikkelder dan de zelfdefinitie van veel organisaties. “Wij denken best vooruitstrevend te zijn,” zegt hij, “maar er zijn nog steeds honderd-en-een ongeschreven ‘Nederlandse’, noem het maar witte, regels waar we ons niet bewust van zijn.” Het probleem zit voor hem niet in expliciete afwijzing, maar in onzichtbare normen die bepalen wat hoort en wat niet. “Mensen met een andere achtergrond kennen die regels vaak niet,” zegt hij. “En dan vinden wij hen soms ‘raar’ of ‘lastig’, of zeggen we dat ‘het niet werkt’ terwijl het eigenlijk aan die onzichtbare normen ligt.”

Er zijn nog steeds honderd-en-een ongeschreven ‘Nederlandse’ regels

Perspectief

“Om beter te begrijpen wat equality en equity nou écht betekenen, hebben we meerdere unconscious bias-trainingen gedaan met het leadership team,” vertelt Martens. “Dat heeft ons geholpen om bewuster te worden van perspectieven, reflexen en blinde vlekken.”

“Voor mij is de grootste vooruitgang, samen met mijn managementteam, dat we hebben geleerd niet meteen in de verdediging te schieten. Het gaat niet om intenties. We hebben allemaal goede intenties, maar dat betekent niet dat we het soms niet fout doen. Wat ik heb geleerd, is dat je als bedrijf, of als groep mensen, enorme progressie kunt boeken zodra je eerst herkent welke perspectieven er zijn en ervoor zorgt dat ze gehoord en gezien worden. Als leider kun je daar bewust op sturen, door die perspectieven ook echt gelijkwaardig aandacht te geven.”

Unconscious bias (onbewuste vooroordelen) zijn automatische aannames en voorkeuren die we hebben zonder dat we ons daarvan bewust zijn. Ze ontstaan door onze opvoeding, cultuur, media en persoonlijke ervaringen, en beïnvloeden hoe we anderen zien en beoordelen, vaak zonder dat we dat willen of merken.

Intrinsieke motivatie

Martens is zich er tegelijk van bewust dat gesprekken en trainingen alleen nog geen systeem veranderen. “Dat zorgt natuurlijk niet voor verandering ín de bedrijfscultuur,” zegt hij. “Je kunt als bedrijf wel stevig zeggen: ‘Wij staan hiervoor en hiervoor’, maar als er op de werkvloer, in die onderstroom, nog ongelijkheid zit, dan schiet het niet op.”

Daarom maakt hij een onderscheid tussen het uitdragen van waarden en het daadwerkelijk eigen maken ervan. “Natuurlijk staat er op onze website hoe wij naar DEI kijken, en het is goed dat dat zichtbaar is. Maar daarmee houdt het niet op.” Volgens Martens zit het verschil vooral in de motivatie: waarden kunnen worden gecommuniceerd, maar krijgen pas betekenis wanneer ze intern worden opgepakt vanuit een oprechte wens om verandering te realiseren.

Als in die onderstroom nog ongelijkheid zit, dan schiet het niet op

“We hebben een DEI-taskforce gevormd die inmiddels een vaste plek binnen de organisatie heeft. Deze groep werkt met een gezamenlijke planning en kijkt op een doorlopende manier waar we betekenisvolle stappen kunnen zetten. De initiatieven sluiten aan op het dagelijkse werk en zijn bedoeld om bij te dragen aan bewustwording en kennisdeling. Vanuit die werkwijze is ook Road to Equality ontstaan, een conferentie waarbij de muziekindustrie werd uitgenodigd om samen in gesprek te gaan over DEI en ervaringen uit te wisselen.”

Keti Koti

“Een belangrijk thema was bijvoorbeeld Keti Koti. Eerst voelde ik ook spanning: er zijn zóveel verhalen en geschiedenissen die aandacht vragen. Tegelijkertijd groeide het besef dat dit juist een onderwerp was waar we samen bij stil moesten staan. We organiseerden daarom een event rond Keti Koti, bewust open voor mensen uit de hele industrie, omdat het niet iets exclusiefs van Sony moest worden.”

Tijdens de mini-conferentie nam Martens plaats in een panel om over de betekenis van de dag in gesprek te gaan. Daarbij koos hij ervoor om ook zijn eigen twijfels te benoemen. “Dat bleek belangrijk. Het ging er niet om een afgerond verhaal te vertellen, maar om ruimte te maken voor vragen en perspectieven die ik zelf nog niet goed begreep.”

In dat gesprek kwam ook de vraag naar voren of Keti Koti een vrije dag zou moeten zijn, en zo ja, wat die dag dan zou betekenen. Door de uitwisseling met de panelleden werd duidelijk dat het niet aan één persoon is om te bepalen hoe zo’n dag wordt ingevuld. Uiteindelijk werd besloten Keti Koti als vrije dag in te stellen. Volgens Martens onderstreepte dat besluit vooral de waarde van luisteren en het voeren van een gelijkwaardig gesprek.

Het ging om ruimte maken voor vragen en perspectieven die ik zelf nog niet goed begreep

Wervingsprocedure

Ook de wervingsprocedure is op de schop gegaan, vertelt Martens. “In een unconscious-biastraining leerden we bijvoorbeeld dat de manier waarop je functie-eisen opschrijft effect heeft: een man leest een lijst met competenties en denkt bij één of twee herkenningspunten al snel ‘dit past wel’, terwijl vrouwen, even generaliserend, eerder afhaken als ze één punt lezen dat niet helemaal op hen van toepassing is: ‘Jammer, dat ben ik niet’. Daarom zijn we anders gaan schrijven en gebruiken we minder snel van die bulletpoint-lijstjes.”

Daarnaast is Martens niet meer zelf betrokken bij het proces, pas op het allerlaatst. “We zagen namelijk dat als een sollicitant hoort dat hij of zij met iemand praat met de titel Managing Director, mensen zich anders gaan gedragen en dat wilde ik niet. Ik kwam er bovendien achter dat ik ook de bias heb dat ik mijn eigen eigenschappen overwaardeer, waardoor ik onbewust mensen aannam die op mij lijken. De procedure loopt nu via de mensen met wie de kandidaat straks ook echt op de vloer gaat samenwerken. Helemaal aan het einde komt iemand nog even bij mij langs, niet om te beoordelen of iemand ‘geschikt’ is, maar voor een losser gesprek zodat ik de persoon ook leer kennen.”

International Women’s Day bij Sony Music

Future Minds

Het idee om de wervingsprocedure zo in te richten kwam uit de zogeheten Future Minds-groep, legt Martens uit. “De Future Minds-groep is eigenlijk mijn ‘MT in wording’. Dat zijn mensen die nog niet in het managementteam zitten en die rol nog niet hebben, maar met wie ik wél op dat niveau meedenk. Je komt namelijk niet zomaar in het MT; meestal werk je dan al langere tijd in het bedrijf en heb je al een bepaalde positie voordat je die stap maakt. Als je dan afwacht tot het MT vanzelf diverser wordt, ben je zo vijf jaar verder. Daarom heb ik een team opgericht met een diverse achtergrond dat actief meedenkt over strategische vraagstukken en posities, en mij helpt met strategie en visie: wat hebben we te doen, en waar moeten we naartoe? Ik weet niet of dit dé oplossing is, maar het helpt mij wel om mijn eigen blik te blijven bevragen.”

Managementteam

Toen Martens directeur werd bij Sony, bestond het managementteam volledig uit mannen. Dat was voor hem aanleiding om kritisch te kijken naar hoe leiderschap zich binnen de organisatie ontwikkelde en welke randvoorwaarden daarbij werden gecreëerd. Niet door van de ene op de andere dag posities te herschikken, maar door bewuster te werken aan processen: hoe talent wordt herkend, hoe mensen kunnen doorgroeien en hoe besluitvorming tot stand komt.

In de jaren daarna werd het leiderschapsteam stap voor stap diverser. Sterke vrouwelijke leiders kregen de ruimte om door te groeien en namen sleutelposities op zich, onder meer in A&R, marketing en promotie in Nederland en België. “Het uitgangspunt bleef altijd dat je kiest voor de beste kandidaat,” benadrukt Martens. “Het vraagt ook dat je breder kijkt, onder meer naar wat er binnen je eigen organisatie gebeurt, en dat je aandacht hebt voor het daadwerkelijk creëren van gelijke kansen.”

Door die bewuste aandacht voor samenstelling en perspectieven veranderde het managementteam geleidelijk van karakter. “Niet omdat diversiteit een doel op zich is,” zegt hij, “maar omdat een team met verschillende achtergronden en invalshoeken naar mijn ervaring betere gesprekken voert en uiteindelijk betere beslissingen neemt.”

Sony Music Benelux tijdens Pride 2025

Ouderschapsverlof is gelijkwaardig ingericht

In de zoektocht naar een gelijkwaardiger doorstroom naar leiderschapsposities keek Martens samen met de DEI-taskforce en het Future Minds-team naar momenten waarop loopbanen ongemerkt uit elkaar kunnen gaan lopen. Daarbij werd duidelijk hoe belangrijk het is dat ruimte voor privéleven niet impliciet ongelijk verdeeld raakt.

“De overtuiging die daaruit voortkwam, is dat iedereen, ongeacht gender, de mogelijkheid moet hebben om in bepaalde fases van het leven tijd te nemen voor wat op dat moment belangrijk is, zonder dat dit ten koste gaat van positie, zichtbaarheid of toekomstperspectief op het werk,” vertelt Martens. Een voorbeeld hiervan is dat ouderschapsverlof binnen Sony gelijkwaardig ingericht voor mannen en vrouwen, met als doel om afwezigheid rondom het ouderschap te normaliseren.

Internationaal

Binnen Sony Music staat DEI ook internationaal hoog op de agenda. “Voor Sony Music is dit een cruciaal onderdeel van onze budget planning. Elk jaar moeten we een budget en een strategisch plan indienen op het gebied van DEI.”

Die formalisering krijgt vorm in een wereldwijd kader dat Sony hanteert. “Een van de onderdelen is wat wij ons Miles-programma noemen, gericht op social impact. Miles staat voor Milestones op vijf thema’s: mobility, impact, leadership, equity en safety. Op die thema’s moeten we strategie laten zien én aantonen welke progressie we boeken. Ik vind het heel sterk dat we in ons budgetplan, waar je normaal vooral over cijfers praat, óók hierover praten,” zegt hij. En hij stelt hardop de vraag die daaruit volgt: “Maar hoe maak je progressie op equity? Hoe maak je progressie op safety?”

Meetbaar

Meten blijft volgens Martens een spanningsveld: “Het is meetbaar, maar niet zo exact als je omzet.” Toch wijst hij op instrumenten die Sony gebruikt om cultuur concreter te maken: “We hebben een global culture survey die vanuit New York wordt uitgezet, waarin mensen worden bevraagd op inclusion en belonging.” Hij benadrukt dat het geen formaliteit is: “Die survey nemen we uiterst serieus. In de Benelux zie ik dankzij die metingen ook daadwerkelijk meetbare vooruitgang, iets waar ik enorm trots op ben.”

Paradox

Tegelijk keert Martens steeds terug naar de paradox van cultuur: je kunt het sturen, maar je kunt het niet kapotsnijden in losse KPI’s zonder risico. “Cultuur is moeilijk te vatten,” zegt hij. “Sterker nog: ik denk dat zodra je cultuur probeert te ‘ontleden’, loop je het risico dat je het kapotmaakt.”

Daarom verdedigt hij een aanpak die, hoe ironisch ook, juist via structuur ruimte wil maken. “Ik ben vaak voorstander van een bottom-up aanpak, maar dit hebben we juist heel top-down gedaan,” zegt Martens. “Waarom? Omdat impact en verantwoordelijkheid bij leiderschap liggen.” Zijn argument is dat leiders het eerst moeten laten zien: “Ik ben van mening dat je als leider daarin voorop moet gaan: in het erkennen, en in het eerlijk en kwetsbaar durven zijn, ook als je dingen niet goed weet.”

Zodra je cultuur probeert te ‘ontleden’, loop je het risico dat je het kapotmaakt

Rubriek: Labels & Recording

Lees dit artikel op EB & LIVE