Syan Schaap, Event Safety Institute: ‘Carnaval vraagt om een andere benadering’

Carnaval is in veel Nederlandse steden uitgegroeid tot een meerdaags volksfeest dat honderdduizenden bezoekers op de been brengt. Die massaliteit, gecombineerd met het diffuse karakter van de organisatie, maakt het evenement vanuit veiligheidsperspectief bijzonder complex. Volgens Syan Schaap, directeur van het Event Safety Institute, vraagt carnaval daarom om een andere benadering dan een traditioneel, afgebakend festival.

“Carnaval is in de meeste plaatsen een maatschappelijk feest van meerdere dagen. Dat maakt het anders dan een festival met één organisator, één vergunning en één duidelijk afgebakend terrein,” zegt Syan Schaap. Volgens hem ligt de organisatorische verantwoordelijkheid niet automatisch bij één partij. “Meestal ligt de regie grotendeels bij gemeenten. Niet omdat zij het evenement zelf organiseren, maar omdat zij als enige partij overzicht hebben over alles wat er in de stad gebeurt.”

Uitdaging voor crowdmanagement

In de meeste plaatsen waar het wordt gevierd, vinden in de carnavalsperiode veel deel-evenementen plaats. Cafés plaatsen bijvoorbeeld een podium voor de deur waar arties-ten optreden. Verenigingen en stichtingen organiseren optochten en straatactiviteiten.

“Dat brengt uitdagingen met zich mee,” zegt Schaap. “Al die initiatieven moeten naast elkaar kunnen bestaan. Als gemeenten ons benaderen voor veiligheidsadvies rondom carnaval, is dat een van de belangrijkste topics: voorkomen dat mensenstromen elkaar in de weg zitten.”

Handen vol werk

Volgens Schaap hebben gemeentebesturen in populaire carnavalsplaatsen hun handen vol aan het volksfeest. “Ze bepalen waar podia mogen staan, welke straten vrij moeten blijven, welke activiteiten een vergunning nodig hebben en hoe laat de muziek moet stoppen. Ook operationele maatregelen komen vaak bij gemeenten terecht. Het gaat dan bijvoorbeeld om de inzet van verkeersregelaars, cameratoezicht, het plaatsen van dranghekken, afzettingen en informatieborden, de aanwezigheid van EHBO-posten en extra fietsenstallingen.”

De zaken die Schaap noemt, worden voor een belangrijk deel verzorgd door partijen uit de evenementenbranche en meestal betaald uit gemeentelijke potjes. Schaap: “Tot nu toe wel omdat het de taak van de gemeente is om de openbare veiligheid te waarborgen.”

Verandering in benadering

Ook de politie draait vaak lange dagen tijdens carnaval om toezicht op de feestende massa te houden. Schaap: “Ook dat is een gevolg van de wijze waarop naar dit feest wordt gekeken. Als je carnaval ziet als simpelweg een reeks drukke horecadagen, dan ligt de verantwoordelijkheid voor veiligheid automatisch bij de politie. De afgelopen tien jaar lijkt daar wel wat verandering in te komen. Sommige gemeenten benaderen carnaval nu toch meer als een evenement. Daardoor kunnen er eisen worden gesteld aan deelorganisatoren voor onder andere beveiliging, huisregels en toegangsdosering.”

Professionalisering veiligheid

Schaap vindt een nieuwe benadering vanuit veiligheidsoogpunt wijs van gemeenten. “Gezien de uitdagingen die alleen al de soms enorme bezoekersstromen met zich meebrengen, is dat heel verstandig. Carnaval is gegroeid in populariteit. Niet alleen de drie carnavalsdagen, maar ook de vieringen die de maanden ervoor al plaatsvinden – zoals de Elfde van de Elfde – worden massaal bezocht. In sommige steden wordt het op bepaalde plekken zo druk dat er onverantwoorde situaties kunnen ontstaan.”

“Mijn advies aan alle gemeenten is om te zorgen voor een gedegen plan waarin met alle scenario’s rekening wordt gehouden. Maak duidelijke afspraken met horeca, hulpdiensten en bedrijven uit de evenementenbranche zodat iedereen weet wie wat doet. Carnaval is een prachtig feest. Een professionaliseringsslag op het gebied van veiligheid kan ertoe bijdragen dat het ook altijd prachtig blijft.”