Het Brexitakkoord is er. Maar wat nu?

De soap die Brexit heet kwam op kerstavond tot een voorlopig einde met een 1200 pagina’s dikke deal. Wat betekent het akkoord tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie voor de muzieksector in Nederland?

Door: Jasper van Vugt

Jarenlang ging het week in week uit over de Brexit, tot corona de voorpagina’s kaapte. Zodoende sneeuwde de deal tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie, daags voor de deadline van 31 december tot stand kwam, enigszins onder qua aandacht bij artiesten, boekers, programmeurs en managers. Live opgetreden wordt er momenteel niet, dus de maatregelen die sinds 1 januari gelden voor Britse artiesten die in de EU willen optreden en Nederlandse artiesten die in het Verenigd Koninkrijk willen spelen hebben nog nauwelijks effect.

Dutch Music Export

Dat is er pas zodra er weer opgetreden kan worden. En zelfs dan is er nog veel onduidelijk, aldus Marcel Albers, directeur van het Nederlandse muziekexportbureau Dutch Music Export. Met dank aan de deal zelf; zelfs 1200 pagina’s blijken niet afdoende om helderheid te scheppen voor de muzieksector. “Het is een telefoonboek aan papier, maar er staat niet in hoe alles geregeld is voor artiesten die willen optreden in de EU of het Verenigd Koninkrijk”, aldus Albers. “De muzieksector staat niet direct vooraan bij de onderwerpen met de grootste haast. Dat moeten we als sector zelf in de hand nemen. Dat doen we dan ook. Wij hebben contact met Den Haag en overleggen met organisaties die met deze deal te maken hebben, zoals het Music Managers Forum (MMF), het Reeperbahn Festival, de Europese branchorganisatie van muziekexportbureaus (EMEE) en de Engelsen zelf.”

De muzieksector staat niet direct vooraan bij de onderwerpen met de grootste haast. Dat moeten we als sector zelf in de hand nemen.

Absurd

Jarn van Strijen, booker bij Mojo Concerts, staat in nauw contact met Britse boekingsagenten. Ook al zorgt de coronacrisis er voor dat de gevolgen van de Brexitdeal nog niet heel urgent zijn, wel is duidelijk dat de huidige onduidelijkheid een probleem is waar post-corona een oplossing voor moet zijn: “We horen her en der wat gemor door agenten omdat het straks gedoe kan gaan opleveren voor hun routings, door bijvoorbeeld vertragingen bij Calais/Dover. Er is nog altijd veel onduidelijk en de verschillende regeringen zijn nog met elkaar in discussie, dus ook zij hebben nog niet alle informatie.”

Albers ziet dat Engelse managers de  politiek onder druk zetten duidelijkheid te scheppen, door hun artiesten in de pers de situatie aan te laten kaarten. “Zonder duidelijkheid gaan we terug naar een situatie van dertig jaar geleden, met douaneformulieren en visa. Dat is absurd, anno 2021.”

Zonder duidelijkheid gaan we terug naar een situatie van dertig jaar geleden.

Carnet

Dick Molenaar is eigenaar van All Arts Belastingadviseurs. Hij geeft sinds 1985 onder andere fiscaal advies over optreden in het buitenland. Al met al is hij blij met de Brexit-deal: “Het is beter dan niets, al  betekent het veel rompslomp. Maar ach, dat overleef je ook wel”, grinnikt hij. “Voor 1993 moest je bij de Kamer van Koophandel een ATA-carnet voor tijdelijke invoer ophalen als je over de grens wilde optreden. Dat geldt nu weer, als je als Nederlandse muzikant met je muziekinstrumenten en backline wilt optreden in het Verenigd Koninkrijk. Gelukkig verandert er niets qua inkomstenbelasting, BTW op gages of invoerrechten op instrumenten.”

Paceshifters

Met een digitaal aan te vragen carnet, een soort paspoort voor goederen, is het mogelijk gedurende een jaar muziek instrumenten in het VK in en uit te voeren, zonder btw, invoerrechten of borgsommen te hoeven betalen. Toch zijn er kosten aan verbonden: €220 euro aan administratiekosten, naast een premie waarvan de hoogte afhankelijk is van de waarde van de meegenomen goederen.

Een flinke extra kostenpost, beseft zanger/gitarist Seb Dokman van Paceshifters. Het rocktrio speelde meerdere tournees in het Verenigd Koninkrijk, kreeg goede recensies in de Britse muziekpers, brengt zijn platen internationaal uit op een Engels label en wordt geboekt door een groot Engels boekingskantoor. “Het is een belangrijk land”, zegt Dokman. “Ze zeggen dat als je het daar goed doet, het effect heeft op de rest van Europa. Daarom wil je er graag spelen.”

Toch heeft de band, die dit jaar een nieuw album zal uitbrengen en hoopt dan internationaal te kunnen touren, zich nog niet echt verdiept in de nieuwe drempels die de Brexit heeft opgeworpen. “De nieuwe plaat verschijnt pas eind 2021. Ik hoop dat tegen die tijd duidelijker is welke nieuwe regels er zijn. Het is wel al duidelijk dat ze het ons lastiger maken.”

Merchandise

Veel opkomende bands verliezen geld op een Britse tournee. Dat compenseren ze met de verkoop van merchandise. Zo ook Paceshifters. Voor merchandise moet nu echter BTW worden verrekend in het land van verkoop. Dat maakt het minder aantrekkelijk om merchandise mee te nemen. “We nemen altijd veel merchandise mee. Zo kom je uit de kosten en maak je af en toe winst”, legt Dokman uit. “Als het veel geld kost om daar te touren dan vraag je je af of het nog wel waard is. De kans is dan dat we minder snel voor een tournee naar Engeland zullen gaan.”

Certificate of sponsorship

Wie toch in Groot-Brittannië wil optreden, is verplicht een samenwerking aan te gaan met een Britse organisatie. Anders krijg je als Nederlandse muzikant geen (gratis) werkvisum. Daarnaast moet je je bij aankomst bij de grens melden bij een douanier, niet langer dan drie maanden in het land blijven, niet verhuizen naar het VK en terugkeren naar Nederland. Ook moet je aan de hand van een door de Britse zaal of festival opgestelde ‘certificate of sponsorship’-brief, inclusief referentienummer, persoonlijke gegevens, hoogte van gages en promotiemateriaal voorafgaand aan  je optreden kunnen bewijzen dat je bent uitgenodigd door een Britse organisatie. Daarnaast vragen ze dat je aantoonbaar voldoende geld (minimaal £1270) hebt om jezelf te onderhouden gedurende je tournee. Dan krijg je een Temporary Worker – Creative and Sporting Visa (T5) concession.

Petitie

Aan de andere kant van het Kanaal zijn de zorgen een stuk groter. Britse muziek is een uitermate succesvol exportproduct, met een volgens belangenorganisatie UK Music geschatte omzet van £2.9 miljard. Sinds 1 januari zijn er voor Britse artiesten die een Europese tournee willen doen een hoop extra drempels bijgekomen doordat ze te maken met de akkoorden die tussen de verschillende lidstaten en het Verenigd Koninkrijk zijn gemaakt. Of niet gemaakt. Om te mogen optreden moet daarom in het ene land een werkvisum worden aangevraagd, en in het andere land niet. Elk werkvisum heeft zijn eigen voorwaarden en eisen. De aanvragen van de diverse visa voor elke muzikant of crewlid kost tijd en geld. Worden er backline, merchandise of stageprops meegenomen? Daarvoor moet een apart carnet worden aangevraagd. Ook krijgen artiesten in verschillende landen te maken met afdracht over inkomsten.

Sinds 1 januari zijn er voor Britse artiesten die een Europese tournee willen doen een hoop extra drempels bijgekomen.

Kortom, een flinke extra papierwinkel en kostenpost waar niemand bij gebaat is. Daarom pleitten Britse artiesten als Coldplay, Ed Sheeran en Elton John in een open brief aan de Engelse regering voor een deal met de Europese Unie om  visumvrij toeren mogelijk te maken. Ook is er een petitie met 230.000 ondertekenaars aangeboden aan het parlement. Op vragen van parlementsleden over het ontbreken van een dergelijke regeling voor Britse  muzikanten legde minister van Cultuur Caroline Dinenage de schuld bij de EU. In Politico zegt EU-onderhandelaar Michel Barnier op zijn beurt dat het juist de Britten waren die een dergelijke deal niet wilden: het EU-voorstel bood muzikanten een visum voor negentig werkdagen binnen een periode van 180 dagen, ruim genoeg voor een Europese tournee. Volgens de Britten was dat voorstel ‘te breed’.

Eenzijdige regeling

Dankzij een eenzijdige regeling hebben Britse artiesten het getroffen met Nederland. Zo hoeven Britse artiesten geen vergunning te hebben om maximaal zes weken in Nederland op te treden. Wel vereist: een carnet van minimaal £216 als ze apparatuur of merchandise meenemen. Dat heeft ook gevolgen voor de Nederlandse podia en festivals die Britse artiesten programmeren. Programmeur Stephan Maaskant van het Rotterdamse poppodium Rotown heeft veel contact met Engelse agenten over de situatie. “Het gaat sowieso extra rompslomp opleveren met bijkomende kosten, zeker voor de bands die nog niet bij een bookingsagent zitten. Ook voor ons, qua papierwerk.”

Ik denk dat het voor Britse bands vooral betekent dat bookingsagenten nóg scherper en selectiever gaan kijken naar met welk talent ze wel of niet gaan werken.

Extra kosten

De vraag is wie er opdraait voor de extra kosten die gepaard gaan met het verplichte papierwerk. Van Strijen: “Het kan zijn dat het door de extra kosten minder aantrekkelijk wordt voor opkomend talent om vroeg in hun carrière heel Europa door te gaan, maar beslissingen daarover liggen in hun kamp; het werk dat Mojo voor ze doet, verandert niet. Nederland blijft een goede markt voor ze en is dichtbij, hopelijk blijven ze de oversteek maken, ook als dit misschien niet een tour door het hele continent is.”

Maaskant deelt die mening. “Het betekent dat tournees minder snel rendabel zullen zijn”, denkt hij. “Dat betekent óf meer optredens geven om rendabel te worden, óf een hogere ticketprijs. Al merk ik nog niets van een verhoging van gages.”

Alternatief

Het alternatief is in Groot-Brittannië blijven. Dat zien zowel Van Strijen, Molenaar als Maaskant niet gebeuren. Maaskant: “Bands van buiten de Europese Unie komen ook naar Nederland. Ik denk dat het voor Britse bands vooral betekent dat bookingsagenten nóg scherper en selectiever gaan kijken naar met welk talent ze wel of niet gaan werken.”

Van Strijen: “Op zich verwachten we weinig grote problemen voor shows in Nederland, immers acts uit bijvoorbeeld Amerika en Australië komen ook gewoon touren en die zaten ook niet in de EU. De meer gevestigde acts die ook meer geld ophalen uit hun Nederlandse shows, zullen blijven komen.”