Frank van Hoorn wil muziekindustrie mobiliseren in strijd tegen tinnitus

Frank van Hoorn kampt zelf al vijftien jaar met tinnitus, naar eigen zeggen als gevolg van zijn jarenlange werkzaamheden in de muzieksector. De route die hij na het ontstaan van zijn klachten aflegde, is volgens hem herkenbaar voor veel patiënten: huisarts, KNO-arts, audioloog, diagnose, maar geen oplossing. “Je krijgt uiteindelijk te horen dat je tinnitus hebt en dat er eigenlijk niets aan te doen is.”

Van Hoorn heeft een lange staat van dienst in de muziek- en entertainmentindustrie. In de jaren tachtig organiseerde hij samen met Joost Carlier het toonaangevende Lochems Popfestival, dat destijds naast Pinkpop tot de grootste festivals van Nederland behoorde. In 1983 was hij betrokken bij de oprichting van de Grote Prijs van Nederland, samen met VARA en OOR. Na zijn festivalperiode richtte hij zich op sponsoring en branded entertainment. Hij werkte aan internationale sponsorprojecten rond onder meer The Rolling Stones, Elton John, Eric Clapton, Rihanna, Shaggy en Kanye West. Ook was hij tien jaar producer van de Heineken Night of the Proms in Ahoy en realiseerde hij evenementen voor Heineken in onder meer de Verenigde Staten, Hongkong, Spanje en Zwitserland.

Die internationale ervaring en zijn netwerk vormden in 2019 de basis voor de oprichting van Stichting TinnitusFree. Het doel: financiering vinden voor wetenschappelijk onderzoek dat moet leiden tot betere behandelingen en uiteindelijk mogelijk medicatie.

Musici lopen structureel meer risico

Dat tinnitus binnen de muzieksector veel voorkomt, wordt inmiddels breed onderbouwd. Een grootschalige internationale meta-analyse, gepubliceerd in Otolaryngology–Head and Neck Surgery, combineerde 67 wetenschappelijke studies onder 28.311 musici uit 21 landen. Daaruit blijkt dat 42,6% van de musici tinnitus rapporteert, tegenover 13,2% van de algemene bevolking.

42,6% van de musici rapporteert tinnitus

Ook gehoorverlies en hyperacusis, een overgevoeligheid voor geluid, komen significant vaker voor onder musici. Opvallend is dat het muziekgenre geen beschermende rol speelt: klassieke musici en pop- en rockmuzikanten lopen vergelijkbare risico’s. Voor Van Hoorn bevestigen de cijfers wat hij in de praktijk al langer zag. Tijdens gesprekken met artiesten en muziekveteranen merkte hij dat veel mensen dezelfde ervaring hebben: langdurige klachten, weinig perspectief en terughoudendheid om er publiekelijk over te spreken.

Grote impact

Stichting TinnitusFree voerde in 2025 een verkennend onderzoek uit onder 137 Nederlandse muziekprofessionals met tinnitus. De deelnemers vulden de Tinnitus Functional Index in, een internationaal gevalideerde vragenlijst die de ernst en impact van tinnitus meet. De gemiddelde score bedroeg 48,9 op een schaal van 0 tot 100, wat wijst op een matige tot ernstige tinnituslast. Van de deelnemers rapporteerde 36% milde klachten, terwijl 33% aangaf zeer ernstige tinnitus te ervaren. Die groep ondervindt dagelijks hinder, met gevolgen voor slaap, concentratie, sociale activiteiten en beroepsuitoefening.

Ons onderzoek maakt zichtbaar hoe groot de impact van tinnitus kan zijn

“Het internationale onderzoek laat zien hoe wijdverbreid tinnitus onder musici is,” zegt Van Hoorn. “Ons onderzoek maakt zichtbaar hoe groot de impact kan zijn. Voor een substantieel deel van de muziekprofessionals vormt tinnitus een ernstige belemmering in werk en dagelijks leven.”

Hardnekkig stigma

Ondanks de omvang van het probleem blijft tinnitus in de muzieksector volgens Van Hoorn omgeven door een hardnekkig stigma. Veel artiesten willen niet publiekelijk aan het onderwerp worden verbonden. Sommigen zijn bang dat openheid over tinnitus wordt uitgelegd als verminderde inzetbaarheid, anderen willen simpelweg niet telkens met de aandoening worden geconfronteerd.

Een van de eerste mensen die Van Hoorn benaderde was Pete Townshend van The Who. Hij wilde zijn naam niet als supporter aan de stichting verbinden, omdat gesprekken over tinnitus de klachten opnieuw sterk op de voorgrond konden brengen. “Dat is precies het probleem”, zegt Van Hoorn. “Op het moment dat mensen erover praten, horen ze het weer. En anderen willen niet dat de buitenwereld denkt dat ze arbeidsongeschikt zijn.”

Mensen denken al snel dat het wel meevalt

Volgens Van Hoorn wordt tinnitus bovendien vaak onderschat omdat de aandoening onzichtbaar is. “Je ziet niet dat iemand tinnitus heeft. Iemand loopt rond, drinkt een glas wijn en lijkt normaal te functioneren. Daardoor denken mensen al snel dat het wel meevalt.”

Geen voorlichting, maar onderzoek

TinnitusFree kiest bewust voor een andere positie dan veel bestaande initiatieven rond gehoorschade. De stichting richt zich niet primair op preventie, educatie of gehoorbescherming, maar op het financieren van medisch-wetenschappelijk onderzoek. Volgens Van Hoorn is voorlichting belangrijk, maar wordt dat terrein al bediend door organisaties en campagnes rond veilig luisteren en gehoorbescherming. Voor de miljoenen mensen die al tinnitus hebben, biedt dat geen oplossing. “Wij doen niet aan educatie en we doen niet aan beschermingscampagnes. Wij willen een oplossing. Wij willen het onderzoek financieren dat uiteindelijk kan leiden tot effectieve behandelingen.”

Wij doen niet aan educatie eof beschermingscampagnes. Wij willen een oplossing

Die focus is volgens hem nodig omdat er op dit moment geen genezende behandeling bestaat. De beschikbare zorg richt zich vooral op symptoommanagement en het leren omgaan met klachten. Volgens TinnitusFree staat de omvang van de ziektelast niet in verhouding tot de middelen die wereldwijd beschikbaar zijn voor fundamenteel en klinisch tinnitusonderzoek.

AI-onderzoek naar biomarker

De belangrijkste stap van dit jaar is de financiering door TinnitusFree van een internationaal onderzoeksproject waarbij wetenschappers uit Nederland, Zuid-Korea en Nieuw-Zeeland samenwerken. Binnen dit onderzoek worden 3.500 EEG-scans van tinnituspatiënten geanalyseerd met behulp van kunstmatige intelligentie.

Het doel is het identificeren van een biomarker: een objectief meetbaar kenmerk dat tinnitus aantoonbaar maakt. Zo’n doorbraak kan de dynamiek rond onderzoek en behandeling wezenlijk veranderen, stelt Van Hoorn. “Tinnitus is nu grotendeels gebaseerd op subjectieve waarnemingen. Als je een biomarker kunt vaststellen, wordt het interessant voor de farmaceutische industrie.”

Het onderzoek wordt uitgevoerd in samenwerking met onder meer Erasmus MC, TU Delft, de University of Otago in Nieuw-Zeeland en het Seoul University Hospital. Het grootste deel van de data komt uit Zuid-Korea, terwijl de supervisie in Nieuw-Zeeland ligt. De uitvoering vindt mede plaats in Nederland.

Veertien onderzoeken in één programma

Het biomarker onderzoek is onderdeel van een breder onderzoeksprogramma van veertien afgebakende studies. Die zijn opgesteld door een internationaal team van tinnitusonderzoekers. De stichting wil deze onderzoeken niet achter elkaar, maar zoveel mogelijk parallel laten uitvoeren.

Daarmee kiest TinnitusFree voor een aanpak die moet voorkomen dat de ontwikkeling van behandelingen decennia duurt. Van Hoorn verwijst daarbij naar de manier waarop hiv- en aidsmedicatie destijds sneller tot ontwikkeling kwam door meerdere onderzoekslijnen gelijktijdig op te zetten. Voor het volledige programma is naar schatting 3 tot 3,5 miljoen euro nodig. Het eerste onderzoek is inmiddels volledig door TinnitusFree gefinancierd. De komende periode draait om het bijeenbrengen van middelen voor de resterende projecten.

Maatschappelijk vraagstuk

Tinnitus is volgens Van Hoorn niet alleen een probleem van makers en uitvoerende professionals. Ook onder jongeren neemt het aantal klachten toe, onder meer door langdurig gebruik van oordopjes en blootstelling aan harde muziek in clubs, op festivals en bij concerten. Daarmee raakt het onderwerp niet alleen artiesten, technici en andere professionals binnen de sector, maar ook het publiek. Voor Van Hoorn maakt dat de verantwoordelijkheid van de muziekindustrie groter. “Het is niet alleen de maker van muziek die risico loopt. Ook de luisteraar kan beschadigd raken.”

Het is niet alleen de maker van muziek die risico loopt. Ook de luisteraar kan beschadigd raken

Om de volgende fase van het onderzoek mogelijk te maken, werkt TinnitusFree aan een internationale campagne in vijf talen. Onderdeel daarvan is een manifest waarmee artiesten, managers, brancheorganisaties en bedrijven hun steun kunnen uitspreken.

In Nederland lopen gesprekken met onder meer het Music Managers Forum, SENA en NVPI. Er kwamen reeds bijdragen van Harman/JBL, de Stichting STAP en Playright België. Daarnaast zoekt TinnitusFree aansluiting bij grote internationale muziekbedrijven, waaronder platenmaatschappijen, streamingdiensten, concertpromotors en andere commerciële spelers.

Van Hoorn ziet ook mogelijkheden voor bijdragen via ticketing, royalties of speciale muziekprojecten, vergelijkbaar met eerdere benefietinitiatieven in de internationale muziekindustrie. De eerste stap is echter het verzamelen van steun en het zichtbaar maken van de omvang van het probleem. Volgens hem zou tinnitus nadrukkelijker onderdeel moeten worden van de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de sector. “Wat is drie miljoen euro voor de internationale muziekindustrie? Het probleem treft een groot deel van de mensen die in deze sector werken.”

Wat is drie miljoen euro voor de internationale muziekindustrie?

Van acceptatie naar perspectief

Van Hoorn benadrukt dat er op dit moment geen remedie voor tinnitus bestaat. Tegelijkertijd vindt hij dat de sector zich niet mag neerleggen bij de gedachte dat er niets mogelijk is. Met voldoende financiering kan volgens hem een concreet traject worden ingezet richting nieuwe behandelmethoden. “We kunnen niet garanderen dat tinnitus volledig genezen wordt. Maar als dit onderzoeksprogramma volledig wordt uitgevoerd, acht ik de kans groot dat er binnen vijf jaar nieuwe behandelingen of medicatie beschikbaar komen.”