ECSA: 'Componisten worden vaak geconfronteerd met machtsongelijkheid'

Componisten worden vaak geconfronteerd met een machtsongelijkheid in de audiovisuele industrie, vooral bij grote productiebedrijven en streamingplatforms. Dat blijkt uit het meest recente rapport van de European Composer and Songwriter Alliance (ECSA).

Door gebrek aan transparantie en richtlijnen worden componisten onder druk gezet om hun royaltyrechten af te staan in ruil voor een eenmalige, meestal lagere vergoeding. Dit ondermijnt hun financiële stabiliteit en loopbaanperspectief. De

EU heeft met de Auteursrechtrichtlijn van 2019 getracht de positie van componisten te versterken door het principe van passende en proportionele vergoeding (Artikel 18), maar deze wordt vaak omzeild door contractuele praktijken.

Twee van de schadelijkste praktijken in deze sector volgens het rapport zijn buyout-contracten en pseudo-publicatie. Buyout-contracten vereisen dat componisten al hun rechten afstaan voor een eenmalige betaling, waardoor zij geen inkomsten meer ontvangen uit toekomstige exploitatie van hun werk. Dit systeem, dat steeds vaker voorkomt in Europa, wordt mede gestimuleerd door de opmars van Amerikaanse VoD-platforms.

Pseudo-publicatie houdt in dat componisten worden gedwongen hun uitgeversrechten af te staan aan producenten of omroepen zonder dat daar de gebruikelijke diensten van een uitgever tegenover staan. Dit leidt tot een oneerlijke situatie waarin componisten een groot deel van hun inkomsten verliezen en eerlijke uitgevers uit de markt worden gedrukt.

Een ander probleem dat in het rapport wordt belicht, is de druk die VOD-platforms uitoefenen op componisten om hun morele rechten af te staan, wat ingaat tegen het Europese auteursrecht. Ondanks wettelijke bescherming worden componisten vaak verplicht om afstand te doen van erkenning en controle over hun werk. Daarnaast worden contracten steeds vaker onder buitenlandse wetgeving gebracht, waardoor componisten hun rechten in Europa niet effectief kunnen afdwingen. Ook bevatten veel van deze contracten geheimhoudingsclausules, waardoor componisten en hun belangenbehartigers niet vrijuit kunnen spreken over de problematische voorwaarden.

Om deze problemen aan te pakken, doet ECSA zeven aanbevelingen, waaronder het verbieden van buyout-contracten, het afdwingen van transparantie in de exploitatie van werken en het versterken van collectieve onderhandelingsmogelijkheden. Ook pleit de organisatie ervoor dat EU-subsidies en belastingvoordelen alleen worden toegekend aan bedrijven die eerlijke beloningen voor componisten garanderen.

Verder wordt opgeroepen tot educatieve initiatieven om componisten bewust te maken van hun rechten en hen te wapenen tegen schadelijke contractpraktijken. ECSA roept beleidsmakers op om deze problematiek serieus te nemen en met effectieve regelgeving en handhaving een rechtvaardiger muziekindustrie te creëren.