EB & LIVE

DEI als groeistrategie: inzichten uit NVPI’s rondetafels met labels

DEI als groeistrategie: inzichten uit NVPI’s rondetafels met labels

De discussie over diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie (DEI) in de muziekindustrie wordt vaak gevoerd in morele termen: het moet, omdat het hoort. Adviesbureau op het gebied van DEI, Lenard and Lenard, koos in opdracht van branchevereniging NVPI een andere ingang: de businesscase. Het bureau organiseerde rondetafelgesprekken waarin labelmedewerkers en management zelf mee konden denken, en zo ‘mede-eigenaar’ werden van oplossingen.

De discussie over diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie (DEI) in de muziekindustrie wordt vaak gevoerd in morele termen: het moet, omdat het hoort. Adviesbureau op het gebied van DEI, Lenard and Lenard, koos in opdracht van branchevereniging NVPI een andere ingang: de businesscase. Het bureau organiseerde rondetafelgesprekken waarin labelmedewerkers en management zelf mee konden denken, en zo ‘mede-eigenaar’ werden van oplossingen.

Van gedragswetenschap naar sectorvraagstuk

Nanette Buis

Lenard & Lenard komt niet uit de hoek van klassieke consultancy, maar uit de gedragswetenschap, vertelt operationeel manager Nanette Buis. “We kijken naar menselijk gedrag en gebruiken die inzichten, samen met software, om oplossingen te ontwikkelen voor maatschappelijke vraagstukken. Diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie is daar één van.”

De aanpak begint bij het meetbaar maken van verandering. “We proberen alles wat we doen te valideren met wetenschappelijk onderzoek,” legt Buis uit. “Vandaar ook de samenwerking met de Radboud Universiteit: om te begrijpen wat het in gedrag is dat mensen aanzet om te doen wat ze doen.”

Multiplicity: DEI als businesscase

Jörgen Raymann

Voor de inhoudelijke framing haakte Jörgen Raymann aan, bekend van tv en radio en als comedian nu Chief Inspirational Officer bij Lenard & Lenard. Raymann: “De NVPI heeft ons benaderd om het gesprek aan te gaan en te leiden. Daarna heb ik eerst met het bestuur gesproken over onze visie vanuit Multiplicity, op DEI.”

Die visie zet de economische logica centraal. “Multiplicity is onze kijk op DEI. Wat we daarmee doen, is vooral kijken naar de businesscase van DEI. Er gaat vaak veel aandacht naar het sociaal-maatschappelijke: iedereen moet mee kunnen doen, iedereen moet je een kans geven. Wij zeggen: nee, het is je bedrijf een kans geven, het is je organisatie een kans geven.”

Raymann zoomt daarbij uit van de gebruikelijke focus op etnisch-culturele diversiteit. “Wij kijken niet alleen naar etnische of culturele diversiteit. Dat is vaak waar het over gaat, maar wij hebben het in vier categorieën verdeeld. We beginnen met leeftijd. Daarna kijken we naar sekse en gender, inclusief de hele LHBTIQ+-community: man, vrouw, non-binair, het hele spectrum. Vervolgens kijken we naar mensen met of zonder extra uitdaging; in dagelijkse taal wordt dat vaak ‘met een beperking’ genoemd. Dat woord gebruik ik liever niet, omdat je mensen dan meteen als ‘beperkt’ wegzet.”

De link met muziek is voor Buis eenvoudig: de muziekconsument is per definitie erg divers. “Muziek is universeel, het is iets voor iedereen. Dus op het moment dat je bepaalde groepen bewust of onbewust uitsluit, of je niet scherp hebt op welke manier je mensen moet aanspreken, dan verlies je simpelweg marktaandeel. Het is eigenlijk een hele simpele som. Neem als voorbeeld Nederlandse muziek, zoals we ook in die sessies hebben besproken: het zijn niet alleen ‘Nederlanders’ die naar Nederlandstalige muziek luisteren. Dat zijn bijvoorbeeld ook mensen met een Surinaamse of Antilliaanse achtergrond.”

Op het moment dat je bepaalde groepen bewust of onbewust uitsluit dan verlies je simpelweg marktaandeel

Raymann vertaalt dat naar organisatie-inrichting. “Uiteindelijk is het gewoon stakeholdermanagement. In de muziekwereld zijn stakeholders zó divers dat je dat ook terug moet kunnen zien in je organisatie. Representativiteit leidt dan ook direct tot een toename van je consumenten of afnemers. Voor mij is dat één-op-één met elkaar verbonden.”

Aan tafel: 38 deelnemers

Nadat Raymann in gesprek was gegaan met het bestuur van NVPI zijn de rondetafels bedacht en op de agenda gezet. “Er zijn drie rondetafelgesprekken georganiseerd (eind september en medio oktober) met in totaal 38 deelnemers, verdeeld over drie sessies en afkomstig uit elf labels.”

De opzet was bewust niet top-down. “We hadden management erbij, maar ook mensen die zichzelf hadden aangemeld of via via waren uitgenodigd omdat ze het interessant vonden om mee te praten. Het was dus echt een diverse groep, van alle lagen binnen de industrie.”

Het was dus echt een diverse groep, van alle lagen binnen de industrie

“In eerste instantie draaiden deze gesprekken om bewustwording: mensen moeten zich bewust zijn van hun eigen vooroordelen, maar ook van die van anderen. En óók van het feit dat je naar de zakelijke meerwaarde van DEI kunt kijken. Dus niet alleen naar de maatschappelijke impact, maar: wat levert het jou op, je organisatie, en jezelf? Zo hebben we die gesprekken ook ingestoken.”

Raymann ziet mede-eigenaarschap als voorwaarde om het werkend te krijgen. “We zijn begonnen bij de basis: wat is de status quo, voor mij en voor de organisatie, en hoe gaan we dit aanpakken? We merken dat een kant-en-klaar pakket opleggen minder werkt. Als je mensen juist laat meedenken, worden ze mede-eigenaar van de oplossing. Dan krijg je een veel effectievere aanpak.”

Waar het schuurt: cultuur, netwerken en psychologische veiligheid

Buis: “De status quo nu is dat mensen en organisaties zeker bezig zijn met DEI, al verschilt dat sterk per organisatie. Over het algemeen zie je dat grotere partijen er vaker al verder in zijn dan kleinere.”

Raymann benoemt wat in veel sectoren terugkomt, maar in de muziekindustrie extra zichtbaar kan zijn door de sterke netwerkcultuur: “Je ziet dat de bewustwording groeit, vooral ook bij management. Maar tegelijk loopt het vaak nog vast op een hardnekkige organisatiecultuur: homogene netwerken, machocultuur, stereotypering, beperkte rolmodellen, traditionele werving, een mismatch met het onderwijs en psychologische onveiligheid. Dat kom je overal tegen, en de muziekbusiness is daar zeker geen uitzondering op.”

Je ziet dat de bewustwording groeit, vooral ook bij management

Een belangrijk signaal uit de tafels: taal en framing zijn geen bijzaak, maar vaak de eerste meetbare gedragsverandering. “Wat ik mooi vond tijdens die gesprekken, was dat mensen elkaar ook aanspraken op woordkeuze, juist op momenten waarop duidelijk werd dat iemand zich daar niet bewust van was. Dat er genoeg veiligheid was om dat te kunnen benoemen, en dat er dan meteen bewustwording ontstaat: dit gaat óók hierover,” aldus Buis. “Taal en die manier waarop je het gebruikt als bedrijf is heel erg van belang, dat kwam ook vaak terug als we het hadden over werving.”

Raymann herkende een terugkerend patroon: gemak. “Er ontstond echt bewustwording dat het soms ook gewoon gemak is: je houdt je netwerk klein. En dat je er zélf actief aan moet werken om je netwerk te vergroten, zodat je een bredere doelgroep bereikt. Dat vond ik een heel mooie eyeopener.”

Ook de setting hielp: vrijwillige deelname verlaagde de verdedigingsreflex. “Wat ik heel fijn vond tijdens de gesprekken, is dat niemand in de verdediging schoot. Er kon juist open gesproken worden: ‘zo kijk ik ernaar’.” En: “Weerstand ontstaat vaker als je met verplichte, kant-en-klare pakketten komt waar iedereen ‘bij moet zijn’.”

Er kon juist open gesproken worden

De vraag “van wie is DEI eigenlijk?” kwam expliciet op tafel. Buis is helder: “Waar ligt de verantwoordelijkheid om dit soort aspecten aan te kaarten binnen een bedrijf? Ik denk dat management daarin altijd een leidende rol moet hebben. Leiders zijn rolmodellen: als een leider bepaald gedrag laat zien, goed of fout, dan nemen mensen het over, of gebruiken het als excuus.”

Raymann: “Wat je vaak ziet bij kleine labels is: ‘wij doen dit niet, want we zijn maar met drie of vier mensen’. Maar wat men dan vergeet, is dat je altijd nog een eerste schil om je heen hebt, en daarbuiten nog een tweede schil. Juist daarom moet je, hoe klein je ook bent, bewust kijken: hoe divers zijn die schillen om ons heen en waar kunnen we daarin winst behalen?”

Tegelijk pleit hij voor twee dingen: top-down én participatie. “Beleid komt van bovenaf. Als je een cultuur wilt creëren of veranderen, dan begint die verantwoordelijkheid bij het management. Tegelijk moet je je team wel meenemen: mensen moeten het belang begrijpen. Dus het gaat ook om hoe je als management de boodschap overbrengt.”

Werving, onderwijs en ambassadeurs

Over de opbrengst is Raymann optimistisch: “Ik denk dat de rondetafels een mooie eerste opening waren. Je zag echt saamhorigheid ontstaan tussen de deelnemers: ‘we moeten hier samen een groep in vormen en dit vanuit de industrie agenderen’.” Volgens hem is de kern dat het onderwerp van binnenuit blijft groeien en op de agenda blijft.

Je zag echt saamhorigheid ontstaan tussen de deelnemers

Buis: “Wat zijn volgens ons de volgende stappen? Houd de gesprekken gaande. Werving en selectie is daarbij echt een aandachtspunt voor de muziekindustrie, dat hoorden we in elke rondetafel terug. Veel organisaties houden vast aan ‘zoals we het altijd deden’ en gebruiken steeds dezelfde kanalen en tekst om te werven. Tegelijk hebben mensen moeite om überhaupt kandidaten te vinden, laat staan om diversiteit in hun sollicitanten te krijgen.”

Raymann: “Maar vaak blijven ze ook heel gesloten binnen hun eigen kringen. Je ziet bijvoorbeeld die mismatch met het onderwijs, omdat men niet altijd de moeite neemt om echt naar opleidingen toe te gaan. Het is dan: ‘wij zitten hier, kom maar naar boven, dan scheiden we het kaf van het koren wel’. En daardoor gaat er veel talent verloren, omdat je het niet op tijd herkent en bereikt binnen de industrie.”

Je ziet bijvoorbeeld die mismatch met het onderwijs

Raymann schetst hoe je DEI levend houdt binnen een organisatie: “Door DEI mee te nemen in feedbackgesprekken en er regelmatig over te praten. En wat vooral werkt, is resultaat koppelen aan gedrag: laten zien dat als we dit en dit doen, dat dát het resultaat is. Wat een erg fijn neveneffect van dit soort gesprekken is, dat je rolmodellen creëert: mensen binnen organisaties die het belang zien van DEI en het gesprek levend houden.”

Rubriek: Labels & Recording

Lees dit artikel op EB & LIVE