ADE Green: ‘Je hoeft als festival niet steeds opnieuw het wiel uit te vinden’

Toen ADE Green dertien jaar geleden begon, stond duurzaamheid bij slechts een beperkt aantal partijen in de dance- en festivalindustrie op de agenda. Initiatieven vanuit onder meer ID&T speelden een rol in de ontwikkeling van het onderwerp, maar gespecialiseerde leveranciers en kennis waren nog schaars.

Volgens Lyke Poortvliet is er inmiddels veel veranderd. “Dat betekent niet dat iedereen al duurzaam werkt, maar er is wel een heel netwerk ontstaan van organisatoren, leveranciers en specialisten die zich actief met verduurzaming bezighouden. Er is inmiddels een groep binnen de hele keten die de kennis en ervaring heeft om duurzame oplossingen in de praktijk te brengen.”

Er is een heel netwerk ontstaan van organisatoren, leveranciers en specialisten die zich actief met verduurzaming bezighouden.

Die ontwikkeling is zichtbaar in het veranderende aanbod van eten, de toepassing van HVO en de verdere ontwikkeling van batterijtechnologie. Ook op het gebied van bezoekersmobiliteit ontstaan nieuwe samenwerkingen. Poortvliet is zelf betrokken bij het programma Slimmer Reizen Festivals, waarin verschillende partijen werken aan duurzamere vervoersoplossingen.

Volgens Poortvliet groeit het besef dat organisatoren dergelijke vraagstukken niet zelfstandig kunnen oplossen. Vooral bij mobiliteit is samenwerking met overheden, vervoerders en andere betrokken partijen noodzakelijk om structurele verbeteringen te realiseren. “Een festivalorganisator heeft geen zeggenschap over het opschalen van OV door extra en latere diensten in te zetten.” De verantwoordelijkheid reikt volgens haar dan ook verder dan het festivalterrein.

Van individuele initiatieven naar sectorbrede samenwerking

Een belangrijke rol in de ontwikkeling van de afgelopen jaren was weggelegd voor Green Deal Circular Festivals, een Europees netwerk meer dan vijftig festivals dat door de Nederlandse overheid werd ondersteund. Het programma bracht organisatoren samen om kennis en praktijkervaringen uit te wisselen en gezamenlijk aan circulariteit te werken. Inmiddels is het programma afgelopen en wordt er onderzocht hoe dit sterke netwerk van koplopers behouden kan blijven.

Volgens Poortvliet waren de deelnemende festivals zelf al sterk gemotiveerd, maar was juist de ondersteuning bij het verbinden van partijen van grote waarde. “Het verbinden van partijen, het faciliteren van samenwerking en het in stand houden van zo’n netwerk zijn essentieel. Met het wegvallen van de ondersteuning verdwijnt ook die verbindende functie, en dat is zonde.”

Voor een sector waarin veel organisaties van evenement naar evenement werken, is het volgens haar lastig om dergelijke netwerken zelfstandig in stand te houden. Toch blijft het delen van kennis en praktijkervaringen essentieel om verdere stappen te zetten.

Het is belangrijk om te laten zien wat wel en niet werkt, zodat andere organisatoren daarvan kunnen leren.

“Het is belangrijk om te laten zien wat wel en niet werkt, zodat andere organisatoren daarvan kunnen leren en niet allemaal opnieuw het wiel hoeven uit te vinden. Natuurlijk is ieder festival anders, maar uit de ervaringen van anderen kun je altijd onderdelen halen die je binnen je eigen organisatie kunt toepassen.”

Waterbeheer en extreem weer bepalen agenda

De dertiende editie van ADE Green speelt in op verschillende ontwikkelingen die organisatoren momenteel bezighouden. Een daarvan is de Europese Kaderrichtlijn Water en de gevolgen daarvan voor evenementen.

Festivals als Decibel, Intents Festival en Zwarte Cross krijgen te maken met wateruitdagingen zoals de beschikbaarheid van drinkwater en strengere eisen rond afvalwater. Dat betekent dat zij afvalwater niet zonder meer kunnen lozen, maar dit onder bepaalde omstandigheden eerst op het evenemententerrein moeten zuiveren.

Ook de toenemende invloed van extreem weer krijgt aandacht tijdens ADE Green. Het afgelopen festivalseizoen werden verschillende evenementen geconfronteerd met weersgerelateerde problemen en afgelastingen. Met een sterke El Niño die zich momenteel ontwikkelt, neemt ook in 2027 de kans op weersextremen toe. “In deze sessie kijken we vooruit naar wat dit komend jaar kan betekenen en hoe artiesten, leveranciers en organisatoren zich kunnen voorbereiden op steeds extremere weersomstandigheden.”

Artur Mendes van het Portugese Boom Festival deelt zijn ervaringen met extreme weersomstandigheden, waarmee het festival volgens Poortvliet al eerder te maken kreeg. “Hij vertelt welke maatregelen Boom heeft genomen en hoe het festival met overheden in gesprek is gegaan over de regelgeving en de beoordeling van weersgerelateerde risico’s.”

Onafhankelijkheid in een veranderende festivalmarkt

Naast ecologische vraagstukken krijgt ook de veranderende eigendomsstructuur binnen de muziek- en festivalindustrie aandacht. De afgelopen jaren zijn verschillende festivals en evenementenbedrijven overgenomen door investeerders. ADE Green onderzoekt hoe verschillende vormen van eigenaarschap kunnen bijdragen aan het behoud van culturele en duurzame waarden, onafhankelijkheid en het belang van de gemeenschap. “Er zijn natuurlijk nog steeds partijen die independent zijn, maar welke andere vormen van eigenaarschap zijn er en wat kunnen we daarvan leren?”

Poortvliet verwijst naar Shambala Festival in het Verenigd Koninkrijk dat is overgestapt op een eigendomsmodel waarbij medewerkers eigenaar zijn geworden. Hierdoor kan het bedrijf niet langer zomaar door één individuele eigenaar worden verkocht. Ook andere eigendomsmodellen, zoals coöperaties, stichtingen en steward ownership, bieden volgens Poortvliet aanknopingspunten.

Ook constructies waarbij leveranciers en andere betrokken partijen deelnemen in het eigenaarschap bieden volgens Poortvliet aanknopingspunten. Zoals het Sziget Festival en Vunzige Deuntjes, die beide weer in eigen handen zijn gekomen.

Financiële druk verandert het gesprek over duurzaamheid

De toenemende financiële druk roept de vraag op in hoeverre festivals ruimte houden om in verduurzaming te investeren. Poortvliet merkt dat duurzaamheid als overkoepelend begrip minder nadrukkelijk naar voren wordt gebracht, zowel binnen de evenementensector als daarbuiten.

Volgens haar betekent dit niet noodzakelijk dat de onderliggende onderwerpen verdwijnen. De aandacht verschuift juist naar concretere doelstellingen, zoals schoon drinkwater, energie, gezondheid en veiligheid. “Het begrip en woord duurzaamheid is zo breed en wordt al zo lang gebruikt, dat ook mensen die het onderwerp belangrijk vinden steeds vaker voor andere bewoordingen kiezen.”

Ook mensen die het onderwerp belangrijk vinden, kiezen steeds vaker voor andere bewoordingen.

Die verschuiving kan helpen om duurzaamheidsvraagstukken concreter te maken. Bovendien kunnen ecologische en financiële belangen samenvallen. Een efficiëntere energievoorziening kan bijvoorbeeld kosten besparen, al hebben veel festivals die hier al jarenlang mee bezig zijn de grootste efficiëntieslagen inmiddels gemaakt.

Ook mobiliteit laat zien dat verduurzaming meerdere voordelen kan opleveren. Een beter georganiseerd vervoerssysteem kan bijdragen aan een prettigere bezoekersreis en minder verkeersoverlast voor omwonenden, terwijl tegelijkertijd de CO2-uitstoot afneemt. “Door die aspecten gezamenlijk aan te pakken, bereik je op meerdere vlakken verbeteringen en verminder je tegelijkertijd de uitstoot.”

Regelgeving als aanjager van innovatie

De verantwoordelijkheid voor verdere verduurzaming ligt volgens Poortvliet niet uitsluitend bij organisatoren. Ook overheden en leveranciers spelen een belangrijke rol door duidelijke kaders te stellen en nieuwe oplossingen mogelijk te maken. Ze onderscheidt twee manieren waarop verandering ontstaat. Enerzijds kunnen gemotiveerde partijen gezamenlijk nieuwe werkwijzen ontwikkelen. Anderzijds kan regelgeving ervoor zorgen dat een grotere groep organisaties in beweging komt.

Een voorbeeld is de ontwikkeling van mobiele batterijtechnologie. Toen Amsterdam aankondigde dat er meer met batterijen gewerkt moest worden, ontstond voor leveranciers een duidelijker toekomstperspectief. Poortvliet verwijst naar Greener Power Solutions, dat mede dankzij die ontwikkeling investeringen kon aantrekken en vanuit de festivalmarktverder groeide naar andere sectoren, waaronder de bouw.

“Duidelijke regelgeving brengt de sector in beweging. Het geeft organisatoren en leveranciers de zekerheid die nodig is om te investeren in nieuwe oplossingen, ook wanneer die investeringen pas op langere termijn rendement opleveren.”

Sociale thema’s

Hoewel ecologische vraagstukken een belangrijk onderdeel vormen van ADE Green, zijn sociale thema's vanaf het begin onderdeel geweest van het programma. Diversiteit, inclusie, toegankelijkheid en veiligheid zijn volgens Poortvliet onlosmakelijk verbonden met een toekomstbestendige evenementenindustrie.

“Ecologische en sociale vraagstukken zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het een kan het ander niet vervangen of compenseren. Neem verantwoordelijkheid door op beide pijlers actie te ondernemen op een manier die bij je organisatie past. Daarom is het belangrijk dat organisaties niet alleen hun ecologische impact aanpakken, maar ook zorgen voor een veilige en inclusieve omgeving voor bezoekers en medewerkers.”

Ecologische en sociale vraagstukken zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Vooral op het gebied van toegankelijkheid ziet ze ruimte voor verbetering. “Dan moet je echt kijken naar Engeland en België. Die zijn daarin veel verder.” Ze wijst op Rock Werchter en Glastonbury als voorbeelden. Hoewel sommige Nederlandse festivals mooie stappen zetten, blijft toegankelijkheid volgens haar bij veel organisaties achter.

ADE Green als ontmoetingsplek

“ADE Green is er niet alleen om kennis delen, maar vooral ook professionals met elkaar verbinden,” legt Poortvliet uit. Mensen die zich binnen hun organisatie of omgeving inzetten voor duurzaamheid en maatschappelijke verandering voelen zich volgens haar soms alleen in hun werk.

“Naast inspiratie en praktische kennis hopen we vooral dat bezoekers ervaren dat ze er niet alleen voor staan. Er zijn veel mensen met dezelfde vraagstukken bezig, maar die moeten elkaar wel weten te vinden. ADE Green kan daarin een belangrijkerol spelen door mensen samen te brengen en nieuwe samenwerkingen mogelijk te maken.”