EB & LIVE

60 jaar Top 40: meer dan een hitlijst

— Arnold Le Fèbre

60 jaar Top 40: meer dan een hitlijst

Sinds 1965 vormt de Top 40 een essentieel onderdeel van het Nederlandse muzieklandschap. Voor generaties luisteraars is de wekelijkse hitlijst veel meer dan een overzicht van populaire nummers: het is een merk, een cultureel ijkpunt en een reflectie van trends binnen de Nederlandse popmuziek. Ter gelegenheid van het zestigjarig bestaan van de hitparade verscheen de driedelige boekenreeks 60 jaar Top 40. Met het derde deel, dat de periode 2005–2024 behandelt, wordt de serie nu afgerond. We spreken hierover met auteur Godfried Nevels en Erik de Zwart van de Stichting Top 40.

Voor Godfried Nevels was vanaf het begin duidelijk dat hij geen traditioneel boek over lijstjes wilde maken. “Er zijn al talloze boeken over de Top 40 verschenen, maar die gingen meestal over cijfers, records en noteringen. Ik wilde een boek waarin de verhalen van de artiesten centraal staan. Over hun keuzes, de momenten waarop ze succes beleefden en hun relatie met Nederland en de Top 40. Dat had ik nog nergens eerder gezien.”

Het zestigjarig jubileum van de Top 40 bood het perfecte moment om dit idee uit te voeren. Samen met de Stichting Nederlandse Top 40 en uitgeverij DATO (een imprint van uitgeverij Lecturis) werd besloten een driedelige serie te maken: het eerste deel besloeg 1965-1985, het tweede 1985-2005, en het derde 2005-2024.

Erik de Zwart, voorzitter van de Stichting Top 40, ziet dit als een logische afronding: “Het idee was altijd om het zestigjarig bestaan van de Top 40 vast te leggen. Een boek hoort daar gewoon bij. Godfried heeft elk deel zorgvuldig samengesteld, en samen vormen ze nu een naslagwerk van zestig jaar popcultuur in Nederland.”

De boeken vormen een naslagwerk van zestig jaar popcultuur in Nederland

Artiesten en verhalen centraal

In deel drie sprak Nevels met een groot aantal artiesten over hun Top 40-hits. Internationale acts zoals Katie Melua, Loreen, Gavin DeGraw en Sean Paul komen uitgebreid aan bod, naast Nederlandse artiesten als Spike (DI-RECT), Douwe Bob, Ilse DeLange en Hannah Mae. Daarnaast geven Top 40-dj’s zoals Jeroen Nieuwenhuize en Domien Verschuuren hun persoonlijke terugblik, wat de reeks extra context en diepgang geeft.

Nevels legt uit dat hij alleen artiesten interviewde die hij persoonlijk kon spreken. “Dat maakt het werk intensiever, maar ook rijker. Zo kan ik doorvragen over hun relatie met Nederland, hun ervaring in de Top 40 en hun persoonlijke verhalen. Daardoor krijg je inzichten die je nergens anders leest.”

Godfried Nevels

Het boek bevat zowel grote als kleine verhalen. Carmit Bachar vertelt over interne spanningen bij The Pussycat Dolls, Jaime Gomez (oftewel Taboo, een van de oprichters van The Black Eyed Peas) over hoe Where Is The Love? zijn leven beïnvloedde, Dinand Woesthoff en Dennis van Leeuwen blikken terug op KANE, en Duncan Laurence bespreekt zijn leven na het wereldsucces van Arcade. Daarnaast is er in deel drie extra aandacht voor Nederlandse artiesten: ongeveer de helft van de hoofdstukken is gewijd aan Nederlandse acts.

Voor Nevels zelf was het schrijven zelf soms ook een ontdekkingsreis. “Neem bijvoorbeeld de ontstaansgeschiedenis van Armin van Buurens Sunny Days uit 2017. “Ik had nooit gedacht dat er een link zou zijn met Lovely Day van Bill Withers uit 1977. Qua muziek hoor je dat niet direct, maar qua tekst en thematiek loopt er een duidelijke lijn. Het laat zien hoe muziek uit het verleden de basis kan vormen voor een zomerhit veertig jaar later.”

Evolutie van de hitlijst

Erik de Zwart

Erik de Zwart schetst hoe de Top 40 in zestig jaar ingrijpend veranderde. “In de beginjaren belden we 60 platenwinkels om verkoopcijfers te inventariseren, aangevuld met gegevens van platenmaatschappijen. Zo ontstond een betrouwbaar overzicht. Met de opkomst van internet en streaming werd het noodzakelijk de methodiek aan te passen. Tegenwoordig combineren we streaming, airplay en luisteronderzoek, waardoor we een nauwkeurig beeld krijgen van wat Nederland wil horen.”

De Zwart benadrukt dat de exacte methode geheim blijft. “Net zoals Coca-Cola zijn recept beschermt, willen wij niet dat platenmaatschappijen de lijst proberen te beïnvloeden. Tegelijkertijd blijft er altijd een menselijke beoordeling: de samensteller beslist in hoeverre een nummer bijvoorbeeld strategisch wordt geplaatst om het radioprogramma interessant te houden.”

De Zwart legt uit dat de Top 40 altijd nauw verbonden was met radio. “Zenders gebruiken panels om te testen wanneer een nummer te vaak is gedraaid en de luisteraar ermee klaar is. Luisteraars houden niet van verandering, dus we moeten goed afwegen welke nummers we draaien. Dat proces bepaalt nog steeds hoe de lijst klinkt.”

Verbindende factor

De relevantie van de lijst blijkt ook uit de actuele luistercijfers. “Op vrijdagmiddag bij Qmusic is de Top 40 nog steeds het onbetwiste nummer 1-radioprogramma van Nederland. Dat laat zien dat de lijst nog steeds een verbindende factor is, generatie na generatie. De Top 40 is de Spa Blauw van de muziek. Het merk is een soortnaam geworden; wanneer mensen zeggen ‘Top 40-muziek’, bedoelen ze populaire muziek. Het is onderdeel van het collectieve geheugen van Nederland, van generatie op generatie.”

De Top 40 is de Spa Blauw van de muziek

Nevels voegt toe: “Vraag een artiest uit 1965 en een artiest van vandaag wanneer ze een hit hebben gescoord, en het antwoord is hetzelfde: een nummer in de Top 40 betekent succes. Dat is een constante door de jaren heen en geeft de lijst een tijdloze relevantie

Nevels legt uit dat de serie verschillende doelgroepen bedient: verzamelaars, generaties van de jaren 60–70, 80–90 en jongere muziekliefhebbers. “De derde editie legt meer de nadruk op Nederlandse artiesten, passend bij de hernieuwde populariteit van Nederpop. Het is een mix van mensen die van muziek houden en van de verhalen achter de muziek.”

Godfried Nevels, 60 jaar Top 40 – De verhalen achter de hits, deel 3- 2005-2025, DATO, 2026.

Rubriek: Retail & Vinyl

Lees dit artikel op EB & LIVE