30 jaar Mysteryland: Een reis door muzikale dimensies

Impact

Mysteryland heeft grote impact gehad op het Nederlandse festivallandschap, aldus Van Ewijk. “Natuurlijk, er zijn meerdere festivals die een eigen koers gingen varen, maar wij probeerden ons altijd te onderscheiden. Mysteryland biedt een gevarieerd en veelzijdig programma, waarbij heel veel te ontdekken valt. En dat willen we ook uitstralen. We willen sámen iets neerzetten, met het publiek, met onze partners, met de dj’s, met de locatie. Met die filosofie verkocht je toen geen kaartje extra, maar dat vonden en vinden we heel belangrijk. Zoek de interactie met elkaar op, let een beetje op je medebezoekers en de omgeving, sta open voor andere invloeden. Mysteryland is meer dan alleen de hele nacht stampen. Ik heb het vaak genoeg gezien: mensen ­komen bijvoorbeeld voor een bepaalde dj, maar zijn vervolgens niet weg te slaan uit de Healing Garden. ‘Making beautiful discoveries by accident’, daar staat Mysteryland volgens mij voor.”

Internationaal

Irfan van Ewijk was daarnaast betrokken bij de internationale expansie van Mysteryland. Zo werden er tussen 2011 en 2014 vier edities in het Zuid-Amerikaanse Chili georganiseerd. In mei 2014 vond Mysteryland USA plaats, op de plek waar in 1969 het legendarische Woodstock Festival geschiedenis schreef.

“De edities in Chili behoren tot mijn persoonlijke hoogtepunten. We gingen direct van start met campings, lokale overheden en scholen werkten mee en het publiek was erg enthousiast. We begonnen met 9.000 bezoekers en uiteindelijk zijn we uitgekomen op 25.000 mensen. Ik vond het belangrijk om de internationale edities ook een beetje te laten groeien en broeien zoals we ook altijd in Nederland hebben gedaan. Dat betekent dus bijvoorbeeld dat we op zoek gingen naar lokaal talent en lokale partners. Ik denk dat je best mag stellen dat we het festivallandschap mede hebben vormgegeven, zowel nationaal als inter­nationaal.”

Langstlopende dance-event

“We zijn het langstlopende dance-event ter wereld, maar ik heb nog altijd het gevoel dat we niet ons volledige potentieel ­hebben bereikt”, vertelt Milan Raven, die sinds 2019 managing director van Mysteryland is. “Als je naar Mysteryland gaat, weet je dat je ­kwaliteit kunt verwachten. We zijn natuurlijk niet het enige dancefestival in Europa dat zo breed programmeert, maar ik durf te stellen dat we onze plek in het festivallandschap – zowel als grondlegger als ­vernieuwer – dubbel en dwars verdiend hebben.”

We zijn het langstlopende dance-event ter wereld

Verrassingen

Beleving, een brede programmering en een volstrekt eigen koers, dat zijn volgens Raven de pijlers van Mysteryland. “Bij ons kunnen zowel de fijnproevers als de liefhebbers van de grote shows terecht. We zijn altijd op zoek naar de volgende grote namen en manieren waarop we bezoekers kunnen verrassen. Mysteryland is een festival vol ‘happy accidents’ of zoals Irfan al zei ‘beautiful discoveries by accident’. Van intieme stages in het bos tot het grote gebaar van de eindshow – onze veelzijdigheid maakt Mysteryland uniek.”

Extra spektakel

Na twee jaar stilstaan wegens corona kon er vorig jaar eindelijk weer een Mysteryland worden georganiseerd. “Het was een geweldige editie, die al onze verwachtingen heeft overtroffen”, aldus Raven. “We ­waren heel blij dat we de ideeën waar we al een paar jaar op zaten te broeden, eindelijk tot leven konden laten komen. Voor de ­komende jubileumeditie – van vrijdag 25 tot en met zondag 27 augustus – zorgen we natuurlijk voor extra spektakel; ik ga daar niet over uitweiden, dat moet je gewoon zien en beleven. We hebben niet alleen stappen gezet op het gebied van programmering en decors, maar ook qua randprogrammering. De ‘mystery’ van Mysteryland wordt nog verder uitgediept. Dat vinden we ook een heel belangrijk onderdeel. De dingen waarvoor je niet het kaartje hebt gekocht, maar die je achteraf wel het meeste bijblijven.”

Mysteryland beweegt altijd mee met de tijd, benadrukt Raven. “Momenteel slaan we een wat progressievere weg in. Dat past ook echt bij ons. We lopen niet alleen achter de trends aan, maar initiëren deze ook.”

Publiek

Het publiek dat Mysteryland bezoekt is heel divers. Raven: “Op het festivalterrein lopen niet alleen bezoekers van het eerste uur rond, maar ook jonge mensen van 18 en 19 voor wie het allemaal nog een groot avontuur is. Sommige bezoekers komen voor de hardstyle, anderen voor de r&b, trance, techno en noem het maar op. Mensen van meer dan 100 verschillende nationaliteiten lopen door elkaar heen; we zijn echt heel trots op ons publiek. Ik ­beschouw Mysteryland als een reis door muzikale ­dimensies. Bij ons is het allemaal net wat groter. Je zou ons kunnen zien als een ‘gateway festival’, waar je je smaak kunt ontwikkelen. Dat is wat Mysteryland echt uniek maakt. Keep an open mind!”

Op het festivalterrein lopen niet alleen bezoekers van het eerste uur rond

Toekomst

Voor de toekomst denkt Milan Raven aan nog meer groene initiatieven (zie kader Nieuw hoofdstuk: groene stroom). “Als festivalbranche zijn we eigenlijk altijd een beetje aan het pionieren. Alle innovaties op het gebied van duurzaamheid en milieuvriendelijkheid omarmen wij. Onze ambitie is om naar 100% groene stroom te gaan. We hebben hele grote stappen gezet, maar we zijn er nog niet.”

Verrassing en verwondering

Jill van Raan, creative lead bij Mysteryland, is verantwoordelijk voor het hele creatieve proces voor én tijdens het festival. Wat kunnen we verwachten de komende ­editie? “Milan zei het al: veel entertainment en randprogrammering!” aldus een ­enthousiaste Van Raan. “Dat is ook de feedback die we van onze ­bezoekers hebben gekregen. We hebben vorig jaar echt aandacht besteed aan de rand­programmering. Bezoekers moeten ­verrast en verwonderd worden. Dat deden we ­bijvoorbeeld met een psychedelische ­kinderboerderij. Dit jaar staat er onder meer een naaktstrand op het programma, met acts die speciaal gemaakte naakt­pakken dragen. Bezoekers worden aan­gemoedigd om daartussen te gaan staan en mee te dansen – ook in een naaktpak, die we in alle soorten, maten en kleuren hebben klaarliggen.”

Samen het leven vieren

Mysteryland mag dan een groot en imposant festival zijn, het is tegelijk ook een intiem festival “Die intimiteit en het feit dat we samen het leven vieren, zijn voor ons heel belangrijk. We zijn er voor zowel de grote massa als voor de liefhebbers van wat minder mainstream genres. Vanuit die gedachte zijn ook de Sofa Sessions ontstaan die we vorig jaar hebben geïntroduceerd. De sfeer is intiem en huiselijk; bezoekers werden echt verrast, want we hadden het ook niet aangekondigd. We vroegen artiesten om eens een andere kant van zichzelf te laten zien. Zo verzorgde Bizzey een hiphopset en gaf de harpist Remy van Kesteren een verrassingsoptreden.”

Jezelf kunnen zijn

Jill van Raan werkt al 14 jaar bij ID&T en heeft de verschillende fases waar het festival doorheen is gegaan aan den lijve meegemaakt. “We keren nu weer terug naar onze roots en stoppen heel veel tijd, energie en geld in de bezoekerservaring.”

De behoefte van het publiek is veranderd in de loop der jaren, merkt Van Raan. “Ze zijn heel kritisch en letten op alles.  Zijn de ­toiletten goed geregeld? Is de sfeer goed? Zijn de mensen zichzelf? En kun je jezelf ook zijn? Ik vind dat alleen maar een goede ontwikkeling. Het houdt ons scherp.”

We stoppen heel veel tijd, energie en geld in de bezoekerservaring.

Co-creatie

Aan inspiratie de komende jaren geen gebrek. “Ik vind het Floriade-terrein de mooiste festivallocatie van Nederland. Het biedt nog zoveel mogelijkheden! De komende periode gaan we steeds meer een co-­creatie aan met de leveranciers om ons heen. Hoe kunnen we bijvoorbeeld samen een snoeiplan maken dat voor ons allebei voordelig is? Verder is een amfitheater echt een wens van mij, of wat te denken van permanente fonteinen? Onze ambities zijn echt oneindig.”

“Wat mijn persoonlijke Mysteryland-hoogtepunt is? Dat was vorig jaar. Na de moeilijke en zware coronaperiode mochten we eindelijk weer. We hadden zolang aan de plannen gewerkt en het was te gek om weer los te kunnen gaan. We waren net begonnen op de zaterdag, de eerste dj ging van start en ik stond van een afstandje toe te kijken, met het kippenvel op mijn armen – zo geëmotioneerd was ik.”