Peter Smidt: 'ESNS heeft me alleen maar hoogtepunten gebracht'

Peter Smidt is de geestelijk vader van EuroSonic Noorderslag. Wat begon als een vriendschappelijk een-tweetje tussen Nederlandse en Belgische bands groeide uit tot het meest vooraanstaande muziekevenement van Europa. “De Europese impact van ESNS is heel erg groot.”

Hoe wordt een punkzanger een van de belangrijkste mensen in de muziek­industrie?

“Haha, klopt. Ik ben ooit begonnen als zanger van Dark Ravens of Dance en The Fuck-Ups en organiseerde daarnaast zelf concerten. Daar is uiteindelijk het idee ontstaan om muziekevent Noorderslag op te zetten. De rode lijn in alles wat ik in mijn werkende leven deed is simpel: de liefde voor muziek en het creëren van meer ­mogelijkheden voor Nederlandse Europese artiesten.”

De rode lijn in alles wat ik in mijn werkende leven deed is simpel

Hoe is het huidige ESNS ontstaan?

“Midden jaren tachtig was ik in Groningen actief als promotor en werd ik gevraagd door de Oosterpoort om een festival in de kerstvakantie te organiseren. In die tijd was er zowel in de media als bij het ­publiek niet veel aandacht voor Nederlands ­talent. In België werd echter wel goede ­muziek ­gemaakt, was de destijds geldende ­opinie. Ik heb die twee werelden samengebracht onder de ludieke titel Nederland België, een event waar 11 Nederlandse en 11 Belgische bands optraden. Op het podium stonden onder anderen Arbeid Adelt!, De Kreuners, The Fatal Flowers en Tröckener Kecks. Dat bleek een succes, want er waren 1.750 betalende bezoekers. De volgende dag stonden er in verschillende kranten ­artikelen met koppen als ‘Nederland verslaat België’ en ‘Holland – België: 1:0’. Het jaar daarna stonden we er weer en gingen we in dezelfde lijn door. Het was toen Noord-Nederland tegen de rest van Nederland. Ook dat was weer succesvol. Die thema’s waren natuurlijk erg leuk, maar we wilden ook een volgende stap ­maken. Ik ben toen met het plan gekomen om in januari een overzicht te bieden van de nieuwe bands van Nederland. Dat was ­interessant voor professionals uit onze sector en media. Gedurende één avond konden zij zien wat er het komende jaar stond te gebeuren. Dat is daarna verder gegroeid tot het huidige ESNS.”

Wat waren de grootste uitdagingen?

“De muziekindustrie was in die begin­dagen de kinderschoenen zeker nog niet ontgroeid. Er waren wel enkele boekingskantoren, maar bij een flink deel van de acts die je wilde programmeren moest je bijvoorbeeld de bassist bellen voor boekingen. Daarnaast was promotie veel meer werk dan tegenwoordig. Demo’s, foto’s en biografieën moesten fysiek opgestuurd worden. En dan heb ik het niet eens over de ticketverkoop. Dat gebeurde veelal via de platenwinkels. Je moest er zelf de kaartjes naartoe brengen en contact houden om te weten hoe de verkoop ging.”

Hoe kregen jullie Noorderslag in de begin­dagen financieel rond?

“De programmering was vanaf het begin altijd gericht op nieuwe bands en actuele ontwikkelingen. Zo hadden we in de jaren 80 al hiphop-acts als Born Free MC en Extince en de cross-overformatie Urban Dance Squad. In die periode hostte Eddy De Clercq ook een zaal met house. We ­waren er wat betreft muziekstromingen vaak snel bij. Noorderslag werd in de begindagen gefinancierd door de kaartverkoop. Daarnaast was er een klein budget van de Oosterpoort beschikbaar. In die tijd was ik altijd op zoek naar geld om nieuwe stappen te maken met Noorderslag. Zo klopte ik geregeld aan bij Conamus (het huidige Buma Cultuur). Uiteindelijk zijn ze partner geworden en hierdoor kon het programma uitgebreid worden met onder meer een conferentiegedeelte.”

De focus op business was nieuw. Stond iedereen gelijk te trappelen om deel te nemen?

“De sector was eigenlijk al vanaf het begin aanwezig. Naast het ontdekken van ­nieuwe bands was er op Noorderslag namelijk ­altijd veel te bespreken. Een logische stap was dan ook om een conferentiegedeelte te organiseren. Zou dat niet veel efficiënter en leuker zijn dan tijdens een optreden aan de bar met elkaar te praten? Een leuk idee, maar binnen de organisatie hadden we ­aanvankelijk geen idee hoe we dat op poten moesten zetten. Ik ben toen met het promotiekantoor Flying Dutchman in gesprek gegaan en daar kwamen goede plannen uit. Een daarvan was de branche­collega’s – die voorheen op de gastenlijst stonden – te laten betalen. De eerste Noorderslag-conferentie was alleen op zaterdag en productioneel best uitdagend. In de opbouw van het festival kwam dit er namelijk bij. Uiteindelijk ontvingen we zo’n 300 professionals en iedereen vond het tof, leuk en zinvol. Waar we het over hadden? Over uiteenlopende zaken, variërend van boekingen en zalen tot aandacht op de radio. Dat was in die tijd een belangrijk ­onderwerp. Net als het festivalprogramma is het conferentiedeel door de jaren aanzienlijk toegenomen; van zo’n 300 bezoekers naar ruim 4.000, van wie de helft uit het buitenland komt.”

Je kreeg het voor elkaar om ESNS en Nederlandse popmuziek op de agenda van Den Haag te krijgen.

“We hebben er hard aan gewerkt om onze zichtbaarheid in de politiek te vergroten en als volwaardige gesprekspartner erkend te worden. Daarom nodigden we ieder jaar de staatssecretaris van Cultuur uit en zonder uitzondering werd die uitnodiging steeds aangenomen. En dan niet alleen om te luisteren. Zo gaf staatssecretaris Medy van der Laan op ESNS een keynote over haar ­beleid. Ook organiseerden wij op Noorderslag de nodige debatten waar verschillende Kamerleden aanschoven. De insteek was altijd: je kunt alleen goed samenwerken als je elkaars standpunten kent en weet wat belangrijk is voor beide partijen. Vanaf de start werden de eerste stappen gemaakt voor een dialoog tussen de branche en Den Haag, die er overigens nog steeds is. Dat is belangrijk, want om de omstandigheden waar wij als sector in moeten werken optimaal te houden is een goede verstandhouding met de politiek ­essentieel.”

Hoe groot en belangrijk was het om de Europese stap te maken?

“Terwijl Noorderslag steeds breder werd gedragen door de Nederlandse industrie, kwam er ook interesse uit het buitenland. Zo kregen we de eerste jaren bezoek van promotors uit onder meer Finland en Zwitserland. Noorderslag werd op deze manier ook de perfecte plek om de nog niet doorgebroken Nederlandse acts ­extra onder de aandacht te brengen. Daar was iedereen blij mee, vooral de artiesten. Om goed te kunnen leven van de muziek hebben acts een zo groot mogelijke markt ­nodig. Nederland is natuurlijk relatief klein en Noorderslag zette de deur open voor die grotere markt. Dat was en is zeker ­realistisch, want er werd en wordt hier genoeg muziek gemaakt die ze in het buitenland ook fantastisch zouden ­kunnen vinden. De realisatie kwam echter snel dat er in andere Europese landen toffe ­muziek werd gemaakt waar wij geen kennis van hadden. We hebben toen voorafgaand aan Noorderslag een showcasefestival voor Europese bands neergezet. Hierdoor werden we voor het buitenland ook weer interessanter. We zijn begonnen met een paar zalen als Simplon, Huize Maas en Vera waar Europese acts konden optreden. Tegenwoordig staat heel de binnenstad en daarbuiten in het teken van ESNS. Een ­belangrijke factor daarin was het nieuwsgierige Groningse publiek dat openstond om nieuwe muziek te ontdekken.”

Door Eurosonic toe te voegen aan Noorderslag heeft het event een enorme impuls gekregen.

“Klopt, hierdoor konden we bijvoorbeeld nog meer uitbreiden met dagen, bands en panels. Door de jaren heen zijn op de conferentie tal van interessante sprekers voorbijgekomen, onder wie Ed Bicknell, John Peel, Tom Windish, Miles Copeland en Ralph Simon. ESNS werd een belangrijke datum in de agenda voor iedereen die iets met muziek deed in Europa. Er was ook ­ieder jaar heel veel te ­bespreken en dit was de plek waar iedereen bij ­elkaar kwam. De Europese populariteit werd verder aan­gejaagd door media, ­radio en televisie. Zo ging Radio 3 live uitzenden vanaf Noorderslag. Ook waren er ­optredens te zien op het Duitse ­programma RockPalast. Dankzij een samenwerking met de European Broadcasting Union kregen we het voor elkaar dat in heel Europa concerten tijdens Eurosonic werden uitgezonden op de publieke radio. Er zijn jaren geweest dat er in 20 landen live concerten vanuit Groningen werden uitgezonden. In die tijd startte de Europese festivalorganisatie Yourope, waar klinkende namen als Rock Am Ring, Gastonbury, Roskilde en Pinkpop zich bij aansloten. Zij kwamen naar ESNS om te vergaderen. Mede daardoor wisten honderden festivals de weg naar Groningen te vinden. Om hen nog beter te bedienen en optredens voor nieuwe acts te realiseren, is het Exchange-programma ontwikkeld. Sindsdien hebben steeds meer awards hun moment gepakt op ons podium. Zo zijn onder andere de European Festival Awards, de muziekprijzen van de EU The Music Moves Europe Awards, de IJzeren Podiumdieren en de Veer onderdeel geworden. Ik kan nog wel even doorgaan, want er gebeurt heel erg veel tijdens ESNS.”

Jullie zijn Groningen altijd trouw gebleven. Zijn er nooit plannen geweest om ESNS ergens anders te organiseren?

“Dat is een vraag die in mijn carrière ­regelmatig voorbij is gekomen. Het feit dat Groningen onze vaste standplaats was en is maakt alles heel werkbaar. Een belangrijk onderdeel van iedere conferentie is dat je naderhand met elkaar een biertje kunt drinken en aan de praat raakt. Op die ­momenten ontstaan vaak heel mooie en interessante ontmoetingen en deals. Zo goed als iedereen die ESNS bezoekt blijft in de avond ook en dat zijn die momenten waar iedereen even weg is uit de dagelijkse werkzaamheden en openstaat voor muziek, gesprekken en ontmoetingen.  Groningen heeft hiervoor natuurlijk de perfecte infrastructuur met een bruisend nachtleven en heel veel kroegen en podia.”

Wat is het grootste verschil tussen de beginjaren en het huidige ESNS?

“In het begin moesten we echt puzzelen om een mooi en interessant programma te kunnen bieden. Tegenwoordig doen we honderden bands en gigantisch veel panels.

In de afgelopen 40 jaar is de kwaliteit en de hoeveelheid enorm omhooggegaan. En er moeten soms moeilijke keuzes gemaakt worden. Dat laat zien hoe goed het gaat met de Nederlandse en Europese muziek.”

In 2019 nam je afscheid, maar bleef je betrokken bij het evenement. Hoe kijk je terug op jouw ESNS-geschiedenis?

“Ik werd jammer genoeg door mijn ­gezondheid gedwongen om afscheid te ­nemen. Terugkijken doe ik met veel trots. We hebben met het hele team een heel mooi en belangrijk evenement voor de Nederlandse en Europese muziek­sector neergezet. Dit is een platform ­geworden dat ertoe doet. Kijk maar eens naar hoe populair de Nederlandse popmuziek ­tegenwoordig is. Of hoe professioneel de business is. Dat is fantastisch en ik weet zeker dat ESNS daar een steentje aan bij heeft gedragen. Overigens is er nog ­genoeg te doen. Kijk naar Europees repertoire. Op dat gebied zijn we er nog zeker niet. Daar moeten we nog hard aan werken. Maar ook dat kan lukken want de kansen zijn ­talrijk.  Als wij Europese muziek nog beter kunnen profileren en promoten in heel Europa, dan hebben we in potentie een grotere business dan in Amerika. Eurosonic is het platform om daaraan te werken. Het doet me goed dat ESNS is uitgegroeid tot een event dat nog steeds relevant is en ieder jaar weer evolueert. We staan er fantastisch voor. Ik ben nog adviseur en daar ben ik blij en dankbaar voor want het ESNS blijft toch een beetje mijn kindje.”

Wat waren de hoogtepunten?

“Dat is een onmogelijke vraag om te ­beantwoorden. Er waren enkel hoogte­punten en mooie momenten. Zoveel ­interessante panels. Zoveel bijzondere ontmoetingen. Zoveel succesvolle deals en fantastische optredens. Natuurlijk zat er wel eens iets tegen en veel werk was het zeker, maar door diepe dalen ben ik in ieder geval nooit gegaan.”