Vergunningsbeleid steeds groter obstakel voor evenementen

Waar tot enkele jaren geleden veel steden en dorpen zichzelf op de kaart wilden zetten door een bruisend aanbod aan evenementen en festivals, lijkt sinds het einde van de coronaperiode een omgekeerde beweging gaande. Steeds meer festivals en evenementen krijgen geen vergunning. Is het Nederlandse evenementenklimaat nog wel gunstig voor festivals?

Nederland is een festivalland en geldt al decennia als een van de landen met de grootste festivaldichtheid ter wereld. Toch lijken er barstjes te komen in dat imago. Meerdere festivals zijn de afgelopen jaren definitief gestopt. Dit onder meer door de steeds hoger wordende kosten, personeelstekorten (zowel betaald als vrijwillig) en de  strengere eisen op het gebied van veiligheid en duurzaamheid die worden gesteld aan het organiseren van een evenement.

Een duidelijk waarneembare trend is dat festivals vertrekken uit dicht(er) bevolkte gebieden om minder overlast te veroorzaken (in de provincie Noord-Holland zijn bijvoorbeeld tussen 2018 en 2023 14 procent van de festivals verdwenen), maar vervolgens in natuur­gebieden oplopen tegen eisen (en ­bezwaren) die daar worden gesteld.

‘Niet passend’

Een goed voorbeeld hiervan is het ­Psy-Fi festival, dat jarenlang in Leeuwarden plaatsvond, maar daar moest wijken ­nadat de rechter na een lang lopende zaak de toegekende vergunningen vernietigde. Recreatieschap Twente bood het festival en alternatief in het Oldenzaalse ­recreatiegebied Het Hulsbeek. Volgens het Recreatieschap paste het festival in de exploitatieplannen en kon met de opbrengst onderhoud aan de natuurgebieden van het Recreateschap worden gepleegd. Omwonenden dachten daar anders over en de gemeente Oldenzaal ging erin mee. Ondanks ruim 6000 verkochte tickets, kreeg Psy-Fi geen vergunning omdat het ’te omvangrijk en impactvol’ zou zijn en ‘niet passend binnen de bestemming’.

Strengere eisen

Psy-Fi is niet de enige. In Zoetermeer is ­begin dit jaar WE LOVE SU slechts enkele uren van tevoren afgelast wegens problemen met de vergunning, Pleinvrees gaat dit jaar niet door omdat de gemeente Amsterdam vergunningstechnisch minder evenementen op de kalender toelaat, het Zeeuwse MORGEN Festival werd in september vorig jaar geschrapt omdat de stikstofvergunning uitbleef, Hidden Garden moest worden verplaatst omdat de gemeente Eindhoven de vergunning voor het festival heeft afgewezen. Dit is slechts een greep uit het aantal evenementen dat hiermee te maken heeft.

Het zijn echter niet alleen muziekevenementen die tegen strengere vergunningseisen aanlopen. Zo werd zeer recent nog de marathon in Breda afgelast omdat de vergunning rondom het veiligheidsplan niet rond was en in Den Haag is het culinaire festival Haagse Wereld Hapjes dat met Pinksteren plaats had moeten vinden enkele weken van tevoren afgelast omdat de opbouwvergunning niet rondkwam. Het evenement heeft naar eigen zeggen drie op- en afbouwdagen nodig. De gemeente gaf hen in de vergunning twee uur.

Risico’s

Wat je in veel gevallen ziet is een discrepantie tussen wat evenementen willen (en waar ze in de loop der jaren aan gewend zijn geraakt) en de nieuwe werkelijkheid waarmee gemeenten te maken hebben. Soms is het slechts één incident dat impact heeft op een stadsbrede festival- en evenementencultuur. Zo wil de gemeente Amsterdam bijvoorbeeld naar aanleiding van het steekincident tijdens Solid Grooves strengere voorwaarden verbinden aan vergunningen die aangevraagd worden voor festivals met meer dan 2.000 bezoekers. Een van de nieuw regels is dat er in principe geen tickets meer aan de deur verkocht worden (tenzij een organisator kan bewijzen dat dat geen gevolgen voor de veiligheid heeft) maar ook zou het als het aan burgemeester Femke Halsema ligt mogelijk moeten zijn om de vergunning van evenementen ook last minute in te trekken.

Dergelijk beleid staat haaks op de ambitie van de gemeente om meer kleinere festivals een plek te geven in de stad, iets wat uitgewerkt moet gaan worden in een nieuw evenementenbeleid, dat volgend jaar al moet gaan starten. Kleine organisaties durven echter steeds minder te ondernemen omdat zo’n onzekere vergunning voor financieel minder daadkrachtige evenementen een te groot risico met zich meebrengt.

Uitvoerbaarheid

Dit geldt niet allen in Amsterdam, het is een ontwikkeling die overal waarneembaar is. Gestegen regeldruk is een factor. “Soms gaat het om lokale regels, maar soms ook om landelijke of zelfs Europese regels. Dat is wel anders dan een jaar of vijf geleden”, zo stelt Franc Faaij van Rotterdam Festivals. Het betreft hier veiligheidsregels, stikstofregels, geluidsregels, de lijst wordt steeds langer.

“Ik begrijp die regels best”, zo zegt Limburgse evenementenorganisator Rob Knubben “Maar is het is wel de vraag of het allemaal uitvoerbaar blijft. Naast alle veiligheidseisen moeten grote evenementen nu bijvoorbeeld ook al een check doen voor hun CO2-uitstoot. Daar krijgen kleinere partijen straks ook mee te maken. Ik heb zelf het formulier proberen in te vullen maar kom er geen wijs uit.”

Ik begrijp die regels best, maar is het is wel de vraag of het allemaal uitvoerbaar blijft

In Friesland is lokale politieke partij FNP Súdwest-Fryslân inmiddels ook vragen gaan stellen. Dit naar aanleiding van het stoppen van Aaipop, dat onlangs met Pasen de 35ste en laatste editie organiseerde. Ook hier zijn het de regels en het verkrijgen van vergunningen die hen de das om hebben gedaan. De FNP vraagt zich in een openbare brief af of er in Friesland meer festivals en evenementen zijn die in de knel komen door toenemende regeldruk en waar de problemen voornamelijk liggen. Indien daar geen zicht op is, hoopt FNP dat het college een inventarisatie maakt van problemen waar organisaties en stichtingen tegenaan lopen bij het organiseren van een evenement.

Samenwerken

Het is dus een landelijk probleem, dat grote en kleine evenementen raakt. Maar het lijken vooral de kleinere die met vrijwilligers of parttimers draaien die er het meeste last van hebben. Zij hebben niet de mankracht (of de expertise) om adequaat om te gaan met de snel toenemende en veranderende regels. “Het is een fenomeen dat zich in de hele maatschappij voltrekt, er komen gewoon overal steeds meer regels. Het goed regelen van je evenement, de vergunningen die daarbij horen en het secuur omgaan met veiligheid zijn geen dingen die erbij hangen, maar dingen die erbij horen. Dat betekent dus ook dat er zich naast de ambtenaren die een organisatie doorgaans al jaren kent ineens meer mensen zich met een evenement beginnen te bemoeien en zaken gaan beoordelen. Dus de traditionele diensten als brandweer, politie, GOR en dergelijke, maar ook de omgevingsdienst gaat steeds meer werk doen. In toenemende mate hebben we nu dus te maken met het inzichtelijk krijgen van wat er nu precies in de bepalingen van de Omgevingswet thuishoort en wat in de APV, de evenementenvergunning”, aldus Willem Westermann van de Vereniging van Evenementenmakers, die ervoor pleit dat gemeentes meer meedenken met de organisatoren die in hun gemeenten iets willen organiseren, of dat al jaren doen. “Zodat je bijvoorbeeld tot meerjarige afspraken kunt komen. Het is fijn als je niet elk jaar met verrassingen wordt geconfronteerd.”

Het is een fenomeen dat zich in de hele maatschappij voltrekt, er komen gewoon overal steeds meer regels’