Verkoop cassettebandjes in de lift

Jaarlijks zien we in de media verhalen terug over de wederopstanding van oude fysieke media als langspeelplaten, compact discs en muziekcassettes. Vooral die laatste lijkt in 2022 een vlucht genomen te hebben, mede dankzij grote artiesten als Harry Styles en Taylor Swift die cassettes als verzamelobject uitbrengen. Maar ook lokaal product doet het erg goed op tape. “Spinvis is nog steeds een steady-seller”, aldus Bertram Borkes van boekhandel Broese.

Een jaar of zeven geleden verschenen de eerste berichten over de bescheiden comeback van de muzie­kcassette. Lange tijd worden er enkel cassettes van tamelijk obscure artiesten in de diepste niches van het muzieklandschap verkocht. Maar daar komt in 2014 verandering in, mede dankzij de Marvel-film Guardians Of The Galaxy, waarin een cassettebandje een centrale rol speelt. Twee jaar later begint de Amerikaanse modewinkel Urban Outfitters tapes van artiesten als Justin Bieber, Eminem en The Weeknd te verkopen. In de VS wordt in 2016 een stijging van 74 procent ten opzichte van het voorgaande jaar gemeten.

Nog altijd marginaal, al blijkt die stijging jaar op jaar door te zetten. Zo ook in Nederland, vertelt Thomas Baur van de Bandjesfabriek in Lochem. “In het eerste jaar nadat ik de fabriek had overgenomen, vijf jaar geleden, heb ik 15.000 cassettes gemaakt. Een paar jaar eerder maakte mijn voorganger nog maar vierduizend per jaar. Dit jaar zit ik op 35.000. Dat is een opvallende stijging. Dat haalt het niet bij de vinylverkoop, maar procentueel gezien is dat behoorlijk. Ik word daar heel blij van.”

Tot de verbeelding sprekend relikwie

Het muziekreplicabedrijf van Baur staat ineens weer volop in de aandacht. In 2022 heeft een aantal populaire artiesten hun albums op cassette uitgegeven, onder wie Harry Styles, Taylor Swift en Wet Leg. Als gevolg hiervan gaan jonge fans van deze artiesten de bandjes sparen, alleen al omdat ze in een verscheidenheid aan kleuren worden gemaakt en dus ware verzamel­objecten zijn.

Er zijn veel mensen verbaasd dat er nog wezens op deze planeet rondlopen die cassettebandjes gebruiken

“Dat wordt nog wel met argusogen bekeken”, erkent Baur. “Er zijn veel mensen verbaasd dat er nog wezens op deze planeet rondlopen die cassettebandjes gebruiken. Ik moet dat een paar keer per week uitleggen. Zo’n gesprek wordt doorgaans afgesloten met de vraag: ‘Is daar nog vraag naar?’ Ja, daar is nog vraag naar en daar hangt een hele levensstijl omheen. Als Harry Styles of Taylor Swift iets op cassette uitbrengen, is dat voor ons een mooie erkenning voor het product.” Hij ziet vooral bij jongeren een hang naar fysieke media. “De generatie die er nog nèt mee is opgegroeid, of juist nèt niet meer, die ziet het als een tot de verbeelding sprekend relikwie van een tijd waar ze graag bij hadden willen zijn.”

Jonge klanten

Bertram Borkes heeft de muziekcassette in de gloriedagen meegemaakt en is opnieuw fan. “Ik ben vijftig-plus, dus ik ben van de generatie die thuis liveconcerten van de radio opnam en mixtapes maakte en die bandjes uitdeelde aan deze of gene om bepaalde platen te laten horen.”

Borkes werkt als muziekinkoper in Utrecht, heeft sinds 2016 een muziekafdeling en neemt sinds 2017 deel aan Record Store Day. Bij Broese liggen cassettebandjes naast de lp’s, cd’s en muziekboeken. Hij zegt er een aantal per week van te ver­kopen. “Als we alleen verkopen wat op de hoge stapels kan, komt de consument uit de regio ook niet meer. De mensen die één of twee keer per jaar een dagje Utrecht doen, willen bij ons iets aantreffen wat ze niet zomaar in eigen dorp of stad vinden, zoals boeken over kunst uit Armenië of een Ghibli-kookboek. Daar horen ook cassettes bij.”

Het zijn vooral jonge klanten die in zijn winkel cassettebandjes kopen. “Phoebe Bridgers verkocht heel goed op de eerste dag van uitgave.” De cassetteuitgave van het debuutalbum van Spinvis uit 2002, uit de fabriek van Baur, gaat ook nog geregeld over de toonbank.

Brainpower

Een van de artiesten die volop oude en nieuwe muziek op cassettes aan het uitbrengen is, is Brainpower. “Ik vind het gewoon tof om te doen”, legt hij uit. “Daarom stop ik er echt tijd en zorg in. Momenteel werk ik nauw samen met AppleDizzle, een label uit Apeldoorn. Met hen breng ik veel van m’n bestaande albums uit op cassette in hele toffe edities, die ik qua concept bedenk en qua lay-out en vormgeving samen met hun team uitvoer. Ik merk dat mijn fans de zorg en tijd die erin gestopt worden echt waarderen en de meeste tapes verkopen snel na hun respectievelijke releases uit.”

Rond de cassette hangt een hele levensstijl

De eerste release van Brainpower, The Freestyles Chapter uit 1999, is tot op heden alleen op cassette verschenen. “Mijn vroege demo’s nam ik zelf op cassette op. Eerst direct op tape, op wat voor manier dan ook, en later op een viersporenrecorder.” De rapper, die tot en met mei in de theaters te zien is met de show The Story Of Hip Hop, spaart zelf ook tapes. “Ik ben een enorme liefhebber van de cassette­cultuur. Opgegroeid met bandjes opnemen als kind, later uiteraard met mixtapes en ik blijf ook een verzamelaar die overal ter ­wereld tapes scoort. Soundtracks, albums in alle genres en bizarre, moeilijk te krijgen releases. Ik zat laatst met een ­vintage boombox op de bank tapes te draaien op een zeldzame vrije zaterdag en dat was puur genieten.”

Chinees knakenmechanisme

Het grootste manco van cassettes is dat je goed moet zoeken naar kwalitatief hoogwaardige afspeelapparatuur, zoals Brainpowers oude boombox. “Een goed nieuw apparaat is niet te vinden”, beaamt Baur. “Je krijgt hooguit een Chinees knakenmechanisme in een duur jasje. Ze hebben allemaal hetzelfde loopwerk. Ik zeg altijd: ‘Als je een goed tweedehands apparaat uit de jaren ’80 of ’90 koopt, dan krijg je waar voor je geld. Men vraagt mij wel eens: ‘Klinkt een cassette nu echt zoveel beter?’ Dan probeer ik uit te leggen dat ik niet het beste high-end product verkoop, maar voorzie in een behoefte die er is. Ik wil de wereld niet beter maken, maar als mensen cassettebandjes willen, kan ik ze die verkopen. Ik zal de laatste op aarde zijn die beweert dat cassettes de beste geluidsdrager zijn. Als je het puur praktisch bekijkt, is dat niet zo. Het is geen zaligmakend product, maar wél een mooi product voor diegene die er behoefte aan heeft.”

Bij Broese is die behoefte er klaarblijkelijk, het afgelopen jaar met name voor het album Puberty van Mitski. De opmars van de cassettebandjes is dus ingezet, al blijven de aantallen nog altijd bescheiden. “Ondanks dat de verkoop ieder jaar verdubbelt, is het nog steeds een niche”, erkent Borkes.