Music Next brengt muziekindustrie samen rond de impact van AI

Afgelopen maandag vond de eerste editie van Music Next plaats in TivoliVredenburg, een conferentie georganiseerd door NVPI, BumaStemra en Sena, waar de Nederlandse muziekindustrie samenkwam om te spreken over de toekomst van de sector, met bijzondere aandacht voor de impact van AI.

De dag begon met een keynote van Laurens Vreekamp, journalist en auteur van Niet onze AI, waarin hij de technologie achter kunstmatige intelligentie ontrafelde. Vreekamp schetste een genuanceerd beeld van AI: onze ambivalente houding is volgens hem logisch. Angst is gerechtvaardigd, maar moet hand in hand gaan met ruimte voor hoop en de oplossingen die AI kan bieden.

Aansluitend volgde een gesprek met Felienne Hermans, hoogleraar computerwetenschappen aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Zij riep bezoekers op om vooral zichzelf als maker niet te verliezen. Volgens Hermans zijn we steeds meer consumenten geworden, terwijl juist het actief creëren essentieel is, niet alleen om vaardigheden te behouden, maar ook om het plezier in het maken terug te vinden.

Na de keynote volgde een drukbezochte conferentiedag met zestien programmaonderdelen en maar liefst 55 sprekers. Op het programma stonden onder meer sessies over juridische vraagstukken, innovatie en de toepassing van AI binnen businessmodellen.

Een van de meest opvallende en drukbezochte panels was ‘AI and the Music Industry: Principles, Partnerships, and the Path Forward?’ met Rovvert Baruch, Senior Vice President Public Affairs bij Universal Music Group, en Marie Sellier, EU Policy Advisor voor de Human Artistry Campaign. In het panel stond de vraag centraal wat er nodig is om verantwoorde samenwerkingen met AI-bedrijven aan te gaan. Sellier lichtte daarbij de kernprincipes toe voor AI-toepassingen ter ondersteuning van menselijke creativiteit en prestaties, een leidraad die op EU-niveau is ontwikkeld.

Baruch gebruikte deze principes om de samenwerking tussen Universal Music en Udio toe te lichten. Hij legde uit dat de software van Udio opnieuw wordt getraind met data van Universal en dat beide partijen werken aan een nieuw AI-ecosysteem voor consumenten. Rechthebbenden profiteren daarbij op drie manieren: zij ontvangen een vergoeding voor het gebruik van hun werken bij training, er wordt betaald bij gebruik van de database, en wanneer een consument een gegenereerd werk buiten het Universal/Udio-ecosysteem wil inzetten, is daar eveneens een vergoeding aan verbonden.

Het achterliggende idee is dat consumenten op legale wijze muziek kunnen genereren die is getraind op het repertoire van Universal Music. Wie bijvoorbeeld een verjaardagsnummer wil maken met de stem van Drake kan dat doen, tegen betaling, waarbij de artiest als rechthebbende meedeelt in de opbrengsten.

In een later panel volgde een duidelijke waarschuwing aan de muzieksector. Daan Archer, CEO en co-founder van Copyright Delta, benadrukte het belang van het goed vastleggen van werken. Dit biedt juridische slagkracht wanneer blijkt dat AI-bedrijven muziek hebben gebruikt om hun modellen te trainen. Daarnaast wees hij erop dat rechthebbenden nog altijd gebruik kunnen maken van een opt-out: muziek en data mogen standaard worden gebruikt, tenzij expliciet anders wordt aangegeven.

Uit de zaal kwam de vraag of een opt-out nog wel zinvol is nu veel AI-modellen al zijn getraind. Archer was stellig: “AI-modellen worden regelmatig bijgewerkt en verder getraind. Een opt-out kan ervoor zorgen dat data niet wordt meegenomen in toekomstige trainingsrondes.”

Karin de Groot blikte op haar LinkedIn terug op de dag: “Als de net nieuwe CEO van BumaStemra was het voor mij een super waardevolle dag met veel ontmoetingen en kennisdeling. De gesprekken waren eerlijk en soms confronterend. Van Reinier Zonneveld die sprak over innovatie in elektronische muziek, tot terechte zorgen over de mogelijkheden die sommige AI-platforms bieden zonder toestemming. Wat me raakte: de spanning tussen de razendsnelle technologische ontwikkelingen en de vraag hoe we menselijke creativiteit beschermen en belonen.

Als BumaStemra hebben we een duidelijk standpunt: AI moet menselijke creativiteit bevorderen, niet ondermijnen. Het gaat erom dat we ervoor zorgen dat componisten, tekstschrijvers en uitgevers de controle houden over hun werk en eerlijk gecompenseerd worden wanneer hun muziek wordt gebruikt om AI-modellen te trainen.”

Medeorganisator Anne de Jong van het NVPI: “Het afgelopen jaar was de conferentie al een groot succes, met een uitverkocht Muziekgebouw aan ’t IJ. Met vorig jaar 33 sprekers en dit jaar maar liefst 55 lijkt Music Next alleen maar verder te groeien. De ontwikkelingen gaan razendsnel en zullen de sector de komende jaren blijven bezighouden. Juist daarom is het belangrijk om elkaar hier te ontmoeten, het gesprek te voeren en kennis en inzichten met elkaar te delen.”

Markus Bos van Sena over de conferentie: “We organiseren veel bijeenkomsten, maar zelden is de opkomst zo groot als vandaag. Dat laat zien hoe sterk dit thema leeft. Die feedback kregen we vorig jaar ook al. AI is al sinds 2022 niet meer weg te denken en de ontwikkelingen gaan ontzettend snel. Er leven veel vragen, en het onderwerp kent talloze dimensies. Het kan als bedreigend worden ervaren, maar juist daarom is het belangrijk om hier samen informatie op te halen, antwoorden te zoeken, en misschien zelfs met nieuwe vragen naar huis te gaan. Tegelijkertijd is het ook een waardevolle netwerkomgeving.”